bandh बन्ध् – binden
Verbalwurzel · Worttyp nicht bestimmt · Verb
Wörterbuchquellen
AYI Wörterbuch Verbalwurzel
binden
Cappeller 1891 Verb
Originaltext · Englisch · Verb
bandh badhnā́ti badhnīté ·v (bandhati), pp. baddhá (q.v.) bind, tie, attach, fix, fasten put on (mostly M.); bind (a victim for the gods), i.e. sacrifice; bind together, join, construct, compose; effect, produce, perform, make, get, show, manifest, betray; obstruct, stop, close, dam up (±setunā); catch, take or keep prisoner; direct, turn (the eyes or mind) upon (loc. or infin.). C. bandhayati cause to be bound, caught, constructed, dammed up, etc. -- anu tie to, attach (l. & f.), join, connect; stick to, adhere, follow, (*equal, resemble); adduce, cause, effect; show, betray; hold together, last; insist upon, be urgent with (acc.). P. be tied to etc., be added as indicatory letter (g.). ava tie to, attach. ā bind or tie on, join, unite, bring together; begin, enter into (conversation). ud tie up, hang. upa bind, fetter. ni bind on, fasten, tie to (loc.); fetter, chain (l. & f.); join, unite; build, construct; close up, stop, restrict; fix, put or turn upon (loc.); compose, write down; betray, manifest. pari bind or put on, tie round (M.), surround, obstruct, stop. pra tie, fasten, fetter. prati tie to, fasten; enchase, set in (loc.); join, connect; fix, direct; shut out, keep off, exclude; stop, interrupt. sam bind together, connect, attach; P. be bound together, be connected with i.e. belong to (instr.). abhisam connect with, mean by. P. be connected with, belong to, be to be supplied. -- Cf. anubaddha (add.), avabaddha, ābaddha, udbaddha, upanibaddha, nibaddha, nirbaddha (add.), pratibaddha, prabaddha, saṃbaddha.
Monier-Williams 1872 Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Englisch · Worttyp nicht bestimmt
bandh bandh [cf. rt. bundh], cl. 9. P. (ep. also A.) badhnāti (badhnīte), Impv. 2nd sing. badhāna, babandha (Ved. 3rd pl. bedhus, 2nd sing. A. bedhiṣe), bhantsyati (ep. also ban- dhiṣyati, -te), abhāntsīt, banddhum (ep. also ban- dhitum), to bind, tie, fix, fasten; to chain, enchain, fetter; to fasten or tie round, bind round, put on (e. g. cīram badhnanti munayaḥ, the ascetics put on clothing made of strips of bark); (A.) to bind on one's self, put on; to ensnare; to catch (e. g. mat- syān bandh, to catch fish), take captive, take prisoner; to shut up, confine, imprison; to inflict punishment, punish, chastise; to bind a sacrificial victim, offer, sacrifice (with dat. of the deity to whom the victim is presented, Ved.); to fix, direct, fasten (the eyes or mind) upon (with loc.); to shut, close, stop, stop up, preclude; to arrest, hold back, check, suppress; to overpower, oppress, violate; to bind together, put together, fasten together, join, com- bine, connect, conglomerate, unite; to construct, build; to construct verses, compose; to bring to pass, effect, produce, evoke, result in, be followed by (with acc.); to form fruit (as a plant), to set; to strike (root); to take up (an abode); to manifest, exhibit, evince, display, show (e. g. dhṛtim ba- dhāna, show thy resolution); to entertain, cherish, foster, possess, have, contract, form; añjalim bandh, to place the two hands hollowed side by side; muṣṭim bandh, to clench the fist; setum bandh, to construct a dam, build a bridge, (bandhiṣye setunā Gaṅgām, I will span the Gaṅgā with a bridge); golam bandh, to form or construct a globe; bhru-kuṭim bandh, to knit the brows, frown; sauhṛdyam or sakhyam or ajaryam bandh to contract friendship; vairam bandh, to contract enmity: Pass. badhyate, Aor. abadhi (?), to be bound; to bind on one's self, put on: Caus. ban- dhayati, -yitum, Aor. ababandhat, to cause to bind, cause to be bound; to order to be imprisoned; to cause to be joined together or constructed, cause to be built, cause to be embanked; (according to the Dhātu-pāṭha) to bind, (in this last sense also bādhayati): Desid. bibhatsati, to wish to bind: Intens. bābadhyate, bābanddhi, to bind fast, tie firmly; [cf. Zend band, banda, baś-ta, ‘bound;’ Gr. πείθω, πεῖσ-μα for πενθ-μα, πενθερός; Lat. pat- ibulum, pendo, pendeo, fī-lum for fid-lum, fū- nis for fud-nis, fīd-es, fīd-o for feido = πείθω, fœd-us; Slav. vjazati, ‘to bind;’ Goth. bind-an, fastan; Old Germ. fasti; Angl. Sax. bindan, bonda, bœnd, bœst, fœst; Iceland. fas-t.]
Petersburger 1855 Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
√bandh , badhnāti DHĀTUP. 31,37. imperat. badhāná, nibadhnīhi BHĀG. P. 8. BHĀG. P. 24,36; pratyabandhat HARIV. 3449; babandha, (ā) bedhús ved.; bedhiṣe 2. pers.: bhantsyáti (fälschlich batsyati, va˚ RĀJA-TAR. 6,269) Kār. 4 aus SIDDH. K._zu_P. 7,2,10. bandhiṣyati HARIV. 14323. bandhiṣye MBH. 3,10727; banddhum (hier und da fälschlich baddhum), bandhitum R. 2,18,23; baddhvā́; pass. badhyateḥ partic. praet. baddha. 1〉 binden, anbinden, anheften, fesseln, gefangen nehmen ṚV. 10,85,24. mi̱trastvā̀ pa̱di bàdhnī̱tām VS. 4,19. TS. 1,1,10,2. prāṇà ba̱dhnāmì tvā̱ mayì AV. 11,4,26. kṛśànaṃ te badhnā̱myāyùṣe AV. 4,10,7. maṇim AV. 8,5,10. AV. 8,5,22. pavitramasyāṃ badhnāti KĀTY. ŚR. 4,2,15. KĀTY. ŚR. 7,7,20. granthīn GOBH. 4,9,5. GOBH. 1,12,8. GOBH. 2,13,5. KAUŚ. 89. VS. 1,25. AV. 10,5,44. MBH. 3,16765. na śakyo vāyurākāśe pāśairbanddhuṃ manojavaḥ R. 3,61,36. KATHĀS. 21,99. baddhvā māṃ pāśarajjubhiḥ VID. 230. VID. 232. VID. 83. PAÑCAT. ed. orn. 33. PAÑCAT. ed. orn. 12. VET. in LA. 10,11. BHAṬṬ. 9,75. asminhimavataḥ śṛṅge nāvam — badhnīta MATSYOP. 47. śilāṃ baddhvā YĀJÑ. 2,278. babandha caiva me mūrdhni kirīṭamidam MBH. 3,12066. R. 2,37,14. RAGH. 7,9. KUMĀRAS. 7,25. KATHĀS. 37,153. VID. 301. cakrabandhaṃ, kūṭabandhaṃ, guptibandhaṃ (absolut.) bandh P. 3,4,41, Sch. abandhyaṃ yaśca badhnāti bandhyaṃ yaśca pramuñcati YĀJÑ. 2,243. bandhane baddhvā MBH. 1,4993. HARIV. 9083. R. 3,68,16. KATHĀS. 28,145. RĀJA-TAR. 4,520. RĀJA-TAR. 5,260. RĀJA-TAR. 6,269. bandhiṣyanti tadā hi tvāṃ nāgā bhogaiḥ umstricken HARIV. 14325. (tau) babandha rāvaṇirbhūyaḥ śaraiḥ MBH. 3,16465. badhnāti me cakṣuḥ — citrakūṭaḥ RAGH. 13,47. tasyāḥ kapole — babandha cakṣūṃṣi yavaprarohaḥ KUMĀRAS. 7,17. ṛṣimādyaṃ na badhnāti pāpīyāṃstvāṃ rajoguṇaḥ BHĀG. P. 3,9,35. badhnīyātpūjayeta vā einsperren so v. a. strafen, züchtigen Spr. 1415. ein Opferthier binden so v. a. darbringen, schlachten (mit dat. der Gottheit, der es dargebracht wird): abàdhna̱npurùṣaṃ pa̱śum ṚV. 10,90,15. ba̱dhnannindrā̀ya̱ cchāgàm VS. 28,23. taṃ vàdhāna de̱vebhyàḥ VS. 22,4. aśvàṃ bha̱ntsyāmì de̱vebhyàḥ ebend. AIT. BR. 8,21. AIT. BR. 8,23. TBR. 3,8,3,1. KĀTY. ŚR. 4,8,1. — pass.: patìrba̱ndheṣù badhyate ṚV. 10,85,28. ṚV. 4,42,8. ṚV. 4,57,4. (kanyā) mā̱turbàdhyatāṃ gṛ̱he AV. 1,14,2. a̱ya̱smayè drupa̱de bèdhiṣa i̱ha AV. 6,63,3. AV. 6,121,2. paśuḥ AV. 9,6,6. pāśairbadhyate vāruṇairbhṛśam M. 8,82. abadhye DAŚAK._in_BENF. Chr. 194,14. MBH. 2,238. KATHĀS. 33,114. Spr. 237. nahi cūḍāmaṇiḥ pāde — badhyate Spr. 3307, v. l. balirbabandhe BHAṬṬ. 2,39. lauhabandhairbabandhe mano me BHAṬṬ. 14,56. badhyante nipuṇairagādhasalilānmatsyāḥ samudrādapi werden gefangen Spr. 2922. dūrādāmiṣalobhena badhyate khecaraḥ khagaḥ Spr. 1298. karmabhirna sa badhyate BHAG. 4,14. na punaḥ karmajālena badhyate KATHĀS. 27,53. karmāntarairbadhyate Spr. 1337. yatirmukto 'pi badhyate wird in Fesseln geschlagen so v. a. wieder anʼs Leben gefesselt M. 6,58. badhyate so v. a. pāpena saṃbadhyate nach dem Schol. M. 3,68. BHĀG. P. 2,9,28. bhedena badhyate PAÑCAT. 231,10. — med. sich Etwas anbinden, umbinden: hastatraṃ badhnīṣva LĀṬY. 3,10,7. kṛṣṇaviṣāṇāṃ sici badhnīte ŚAT. BR. 3,2,1,18. KĀTY. ŚR. 7,3,26. AV. 10,6,18. act. in der späteren Sprache: kavacam — bandhāna MBH. 5,7125. kathaṃ nu cīraṃ badhnanti munayaḥ vanavāsinaḥ R. 2,37,12. AK. 2,8,2,31. DAŚAK._in_BENF. Chr. 201,4. BHAṬṬ. 14,7. rajjuṃ baddhvātha vā kaṇṭhe R. 2,74,29. pass. in dieser Bed.: srajaṃ tadā badhyati HARIV. 13088. — baddha gebunden, gefesselt, angebunden, befestigt; gefangen AK. 3,1,42. AK. 3,2,44. AK. 3,4,14,83. H. 438. HALĀY. 2,185. HALĀY. 4,62. grī̱vāyā̀ṃ ba̱ddhaḥ ṚV. 4,40,4. stena ṚV. 8,56,14. ṚV. 8,56,18. dru̱pa̱deṣù ṚV. 1,24,13. ṚV. 10,34,4. ṚV. 10,38,5. mu̱ñcata̱ṃ yanno̱ astì ta̱nūṣù ba̱ddhaṃ kṛ̱tamenò a̱smat ṚV. 6,74,3. pāśe AV. 2,12,2. ā̱tmanhyaṅgā̀ni ba̱ddhānì TBR. 1,2,6,4. tantryaḥ LĀṬY. 4,1,2. gaurbaddhavatmā deren Kalb angebunden (im Stalle) steht ŚAT. BR. 4,2,4,22. — SŪRYAS. 12,73. uccairbaddhāni cīrāṇi lakṣmaṇena hoch aufgehängt R. GORR. 2,108,8. ekaveṇī aufgebunden MEGH. 89. navabaddhasya dantinaḥ vor Kurzem gebunden, — eingefangen RAGH. ed. Calc. 1,72. varuṇena yathā pāśairbaddhaḥ M. 9,308. HIT. 21,11. marve jālena baddhāḥ HIT. 13,10. arajjubaddhā (go) KĀTY. ŚR. 7,6,14. pāśa˚ MBH. 3,16763. Spr. 2009. Spr. 4000. HIT. 14,22. VID. 277. VID. 233. R. 1,62,25. sā (nauḥ) baddhā tatra MATSYOP. 48. kuñcitābaddhakuntala (d. i. abaddha) KATHĀS. 48,59. asi BHAṬṬ. 4,26. cakrabaddhaḥ = cakre baddhaḥ P. 6,3,19, Sch. baddhaghaṇṭa R. 2,67,17. ˚nepathya HARIV. 8687. ˚tūṇa, ˚kakṣa, ˚godha, baddhāṅgulitra, baddhāyudha u. s. w. MBH. 1,5334. MBH. 5,7131. MĀLAV. 68,8. DAŚAK._in_BENF. Chr. 186,9. KATHĀS. 40,2. asibaddha mit einem Messer umgürtet ŚĀṄKH. ŚR. 14,22,20. talabaddha (= baddhatala) MBH. 6,621. HARIV. 12529. HARIV. 13246. paścādbāhubaddha dem die Hände auf den Rücken gebunden sind MṚCCH. 175,12. tau vīrau śarabandhena baddhau umstrickt MBH. 3,16466. baddha gebunden, gefesselt, gefangen ŚĀK. 108 (Gegens. svairagati). M. 4,210. Spr. 54. RĀJA-TAR. 5,261. PRAB. 13,7. (tau) baddhau cakāra KATHĀS. 27,160. ghore bandhanāgāre baddhaḥ MṚCCH. 66,25. baddho bhavāṃścaṇḍamahāsenena māyayā KATHĀS. 13,3. sneha˚ Spr. 4225. dāsāḥ sma sarve tava vāci baddhāḥ MBH. 3,10082. manasi śliṣṭeva baddheva ca DHŪRTAS. 73,14. rāgabaddhacittavṛtti ŚĀK. 4,11. svakṛtaireva baddhāham PAÑCAT. III, 160. jāḍyādbaddha oder jāḍyena baddhaḥ in Folge seiner Dummheit in Gefangenschaft gerathen Schol. zu P. 2,3,25. śatādbaddhaḥ in Folge einer Schuld von Hundert Schol. zu P. 2,3,24. — 2〉 verbinden, zusammenfügen: (kṛtvā) baddhaiḥ (kṛtvābaddhaiḥ TR. und BENFEY) śilābandhaiḥ setubandhamapāṭayan RĀJA-TAR. 5,92. aṇavo (die Atome) baddhāḥ LIṄGA-P._bei_MUIR, ST. 4,326,1. vṛkāḥ pañcabaddhāśca śatabaddhāstathāpare zu fünf —, zu hundert verbunden HARIV. 3507. rājānaḥ śreṇibaddhāḥ MBH. 2,568. chāyābaddhakadambakaṃ mṛgakulam Gruppen bildend ŚĀK. 39. dehabaddha mit einem Körper verbunden RAGH. 11,35. KUMĀRAS. 2,47. KUMĀRAS. 5,30. karmāṇi śīlena baddhāni Verz. d. Oxf. H. 56,a, N. 1. sukhabaddhamasaṃbaddhaṃ tathā hyeṣa prabhāṣate so v. a. angenehm, lieblich zu hören R. 2,96,14 (R. 2,105,13 GORR.) dhanurmadhye baddhvā muṣṭim so v. a. den Bogen in der Mitte fassend R. 1,28,5. eṣa muṣṭirmayā baddhaḥ so v. a. geballt R. 4,15,21. AK. 2,6,2,37. subaddhena suṣṭinā HARIV. 3779; vgl. baddhamuṣṭi. añjaliṃ bandh die hohlen Hände zusammenlegen: sā mūrdhni baddhvā rudatī rājñaḥ padmamivāñjalim R. 2,62,11. R. 4,6,12. R. 4,9,6. RAGH. 16,5. badhyatāmayamabhayayācanāñjaliḥ RAGH. 11,78. KATHĀS. 50,143. DHŪRTAS. 80,4. baddhāñjali MṚCCH. 174,11. DAŚAK._in_BENF. Chr. 183,11. śirasi yairbaddho na sevāñjaliḥ Spr. 2959. baddhāñjalipuṭa R. 1,68,3. R. 6,37,73. R. 6,101,26. āsanaṃ padmakaṃ baddhvā die Füsse beim Sitzen zu der Padmaka genannten Stellung zusammenlegen Ind. St. 2,47, N. 2. himagiriśilābaddhapadmāsana Spr. 808. VET. in LA. 13,7. baddhvā yogāsanāni BHAṬṬ. 7,77. bhrukuṭiṃ bandh die Brauen furchen (hätte auch u. 6. gestellt werden können) MBH. 7,762. R. 2,23,2. R. 3,54,1. R. 6,82,180. R. 6,100,11. KĀVYĀD. 2,326. suratabaddhāṅgyaḥ zum Beischlaf zurechtgelegt HARIV. 8315. kāñcanī vāsayaṣṭirmūle baddhā maṇibhiḥ mit Edelsteinen eingelegt MEGH. 77. marakataśilābaddhasopāna MEGH. 74. lohabaddhā gudāḥ mit Eisen beschlagen MBH. 7,8141. hastīva jāmbūnadabaddhaśṛṅga mit Gold belegt R. 5,11,7. rītibaddha in Messing gefasst KATHĀS. 24,178. KATHĀS. 24,184. setuṃ bandh einen Damm —, eine Brücke bauen BHĀG. P. 9,10,15. RĀJA-TAR. 5,103. setuṃ badhnāmi gaṅgāyām KATHĀS. 40,18. setuṃ bandhitumicchati R. 2,18,23. seturbaddhaśca sāgare R. 6,81,18. baddhadviradasetubhiḥ aus Elephanten gebildete Brücken RAGH. 4,38. babandhurbandhanīyān (sc. deśān) dämmten R. 2,80,10. bandhiṣye setunā gaṅgām so v. a. ich werde überbrücken MBH. 3,10727. nāyaṃ śakyastvayā baddhuṃ (sic) mahānoghaḥ MBH. 3,10728. sāgaraṃ sumahadbaddhvā R. 6,34,14. pāṣāṇasetubandhena — abhavadbaddhā nikhilā nīlajāsarit abgedämmt RĀJA-TAR. 5,91. kedārakhaṇḍaṃ badhāna so v. a. verstopfen MBH. 1,685. fg. festmachen, verschliessen, schliessen: abadhnannargalena bahiśca tām (mañjūṣām) KATHĀS. 4,56. parṇakuṭīdvāraṃ babandha Z. d. d. m. G. 14,575,20. divākarādarśanabaddhakośe 'ravinde RAGH. 6,66. baddhāmbaracaramārga versperrt Spr. 1938. maryādā badhyatāṃ sthirā eine Schranke errichten R. 4,4,13. jalanidhervelāṃ baddhvā nṛpaḥ sagaraḥ ein Ufer errichten Spr. 776. golaṃ baddhvā zusammenfügen, construiren SŪRYAS. 8,12. Verse binden, — zusammenfügen, abfassen, componiren: pādabaddhaḥ ślokaḥ R. 1,2,21. śloka eva tvayā baddhaḥ R. 1,2,33. rāmakathā ślokabaddhā R. 1,2,38. (kāvyam) jātibhiḥ saptabhirbaddham R. 1,4,6. pūrvairbaddhaṃ kathāvastu mayi bhūyo nibadhnati RĀJA-TAR. 1,8. dṛṣṭaṃ dṛṣṭaṃ nṛpodantaṃ baddhvā RĀJA-TAR. 9. baddhā dvādaśabhirgranthasahasraiḥ pārthivāvaliḥ RĀJA-TAR. 17. baddhaṃ ca yaddaṇḍinā Verz. d. Oxf. H. 167,a,36. Verz. d. Oxf. H. 211,a,45. abaddha unzusammenhängend, sinnlos; n. unzusammenhängendes Geschwätz AK. 1,1,5,21. H. 267. bahvabaddhaṃ prabhāṣase HARIV. 15824. bahvabaddhapralāpin N. 26,16. vāgvisarge — abaddhavati (= apaśabdādiyukte Schol.) aus schlecht gefügten Worten bestehend BHĀG. P. 1,5,11. — 3〉 festhalten, zurückhalten: babandha rājño hastam (auf übernatürliche Weise) KATHĀS. 49,28. baddhaḥ priyaḥ Spr. 2653. baddhvā vā vāsasā am Kleide YĀJÑ. 3,292. hemmen, unterdrücken: baddhadhārāpravāhena — aśruṇā SOM. NALA 164. baddhavāc adj. BHĀG. P. 1,15,43. baddha stockend im Gegens. zu drava fliessend SUŚR. 2,443,18. vanarājiṣu — baddhapaṅkavatīṣu so v. a. trocken gelegt HARIV. 3841. — 4〉 heften, richten das Auge, das Ohr, die Sinne auf Etwas (loc.): puṃskokilaninādeṣu ṣaṭpadācariteṣu ca . baddhaśrotramanaścakṣuḥ MBH. 3,11085. fg. muhuranupatati syandane baddhadṛṣṭiḥ ŚĀK. 7. badhnanti ca payodeṣu dṛśaḥ KĀVYĀD. 2,103. baddhanetrā MBH. 15,436. tathāvidhe mano babandha RAGH. 3,4. bhavatyāṃ baddhacittaḥ MBH. 15,984. matiṃ badhāna sugrīve BHAṬṬ. 20,22. — 5〉 im Gefolge haben, zur Folge haben, bewirken, hervorrufen: badhnannaṅgeṣu romāñcam — priyāsparśaḥ KĀVYĀD. 2,11. badhnātyāryaparīvādaṃ khalasaṃvādaśṛḍkhalā KATHĀS. 24,210 , āśu badhnāti hi prema prāgjanmāntarasaṃstavaḥ KATHĀS. 28,117. baddhānandā divasāḥ KATHĀS. 23,94. machen: anyo'nyadāsabhāvaṃ ca paṇamatra babandhuḥ so v. a. stipulirten KATHĀS. 22,182. kramaṃ babandha kramitum BHAṬṬ. 2,9. ākāśe lakṣyaṃ (lakṣaṃ) bandh im Luftraume ein Ziel sich machen so v. a. nach einer bestimmten Richtung im Luftraume blicken ŚĀK. 31,7, v. l. MUDRĀR. 6,19. MUDRĀR. 31,3. MUDRĀR. 62,5. ākāśabaddhalakṣa VIKRAM. 54,4. — 6〉 ansetzen (Frucht u. s. w.); schlagen (Wurzeln), bekommen, bei sich zur Erscheinung bringen, zeigen, äussern, hegen, haben: kāle khalu samārabdhāḥ phalaṃ badhnanti nītayaḥ RAGH. 12,69. dhṛtipuṣpamayamapi jano badhnāti na tādṛśaṃ cirātprabhṛti MĀLAV. 54. baddhamūla s. bes. cūtānāṃ ciranirgatāpi kalikā badhnāti na svaṃ rajaḥ ŚĀK. 131. VIKRAM. 26. baddhakesara SUŚR. 1,210,11. sauhṛdam, sakhyam, ajaryam Freundschaft schliessen BHĀG. P. 1,14,33. KATHĀS. 38,159. KATHĀS. 28,110. KUMĀRAS. 1,20. RĀJA-TAR. 1,155. RĀJA-TAR. 5,268. RAGH. 18,6. vairam Feindschaft beginnen, in ein feindschaftliches Verhältniss treten: pūrvabaddhavaira R. 4,53,14. anyo'nyabaddhavairāṇām in gegenseitiger Feindschaft lebend R. 6,19,2. ŚĀK. 48. LIṄGA-P._bei_MUIR, ST. 4,326,6. ravirbaddhabhīmapariveṣamaṇḍalaḥ RAGH. 11,59. baddharājya die Herrschaft erlangt habend RĀJA-TAR. 5,282. baddhotsava so v. a. einen Festtag habend KATHĀS. 21,146. baddhapratijñā gelobt habend KATHĀS. 38,114. baddhaniścayā KATHĀS. 16,116. baddho mānaparigrahe parikaraḥ Spr. 2084. (tatpure) badhnāti saṃnidhim nimmt seinen Aufenthalt RĀJA-TAR. 4,507. tatraiva baddhavasatiḥ RĀJA-TAR. 2,97. baddhadveṣa RĀJA-TAR. 446. baddhānuśaya R. GORR. 1,2,13. śiśau — baddhasnehā KATHĀS. 3,17. (adbhiḥ) badhnatībhirmadarāgaśobhām RAGH. 16,59. dhṛtiṃ badhāna Spr. 2215. M. 5,47, v. l. babandha ca . naravāhanadatte — dhṛtim KATHĀS. 34,105. nopavanalatāsu — cakṣurbadhnāti dhṛtim VIKRAM. 27. mahatīṃ prītiṃ badhnāti MĀRK. P. 68,31. tasminbabandha sā na — kumudvatī bhānumatīva bhāvam RAGH. 6,36. Spr. 74. KATHĀS. 17,127. KATHĀS. 49,249. vatseśvaraṃ prati . gāḍhaṃ babandha sadbhāvam KATHĀS. 13,1. baddharāga Spr. 812. baddhānurāgā SOM. NALA 16. antarbaddhasadbhartṛbhaktiḥ KATHĀS. 33,216. mattebhendravibhinnakumbhakavalagrāsaikabaddhaspṛhaḥ Spr. 791. Spr. 2045. vimbādharabaddhatṛṣṇa RAGH. 13,16. Spr. 3510. śāpāntabaddhāśa KATHĀS. 30,53. RĀJA-TAR. 4,599. ratiṃ badhnāti yatra ca M. 5,47. KATHĀS. 3,29. MĀRK. P. 26,9. ākaṇṭhaghṛtamāṃsādibhojanāsthāṃ babandha KATHĀS. 30,97. RĀJA-TAR. 5,245. baddhagrahe rājñi KATHĀS. 49,16. baddhāvasthiticāpala Spr. 2522. baddhāśaṅka KATHĀS. 15,95. vaprāntareṣu baddhāṃ baddhāṃ bhittiśaṅkām KIR. 5,36. baddhodyama RĀJA-TAR. 6,222. baddhavepathu so v. a. zitternd DAŚAK._in_BENF. Chr. 187,10. baddharabhasā (śrī) RĀJA-TAR. 3,126. baddhamauna so v. a. Stillschweigen beobachtend HARIV. 8170. RAGH. 13,23. baddhapratiśrunti guhāmukhāni RAGH. 16,31. yāminyeṣā bahulajaladairbaddhabhīmāndhakārā Spr. 2475. KATHĀS. 46,207. drumeṣu phalaṃ svayaṃ baddham hat sich von selbst gezeigt KUMĀRAS. 5,60. baddhaṃ vadane gharmāmbhasāṃ jālakam hat sich eingestellt, ist da ŚĀK. 29. baddha am Anf. adj. compp. hat häufig (s. oben) eine ähnliche Bedeutung wie jāta. subaddha beim Schol. zu JAIM. 1,32 scheint ganz am Platz seiend, wohl angebracht zu bedeuten. — caus. bandhayati 1〉 binden —, gefangen setzen lassen: gām KAUŚ. 69. aśvam ŚAT. BR. 13,5,4,4. bandhayiṣyati vā pāśairatha vāsmānvadhiṣyati R. 2,84,4. KATHĀS. 49,105. RĀJA-TAR. 6,330. śatena bandhitaḥ eine Schuld von hundert hat ihn inʼs Gefängniss gebracht P. 2,3,24, Sch. Nach DHĀTUP. 32,14 bedeuten bandhayati und bādhayati zusammenbinden; vgl. bandhayitar. — 2〉 zusammenfügen —, bauen lassen: sa setuṃ bandhayāmāsa plavagairlavaṇāmbhasi RAGH. 12,70. RĀJA-TAR. 1,156. abdämmen lassen: vitastāmekataḥ sthānātkarmakṛdbhirabandhayat RĀJA-TAR. 5,90. — anu 1〉 entlang binden, anbinden AV. 5,19,12. rā̱ṣṭra e̱va viśa̱manùbadhnāti TBR. 1,8,3,2. TS. 6,6,5,3. mekhalām GOBH. 3,4,17. anubaddhaśiraḥpādaṃ carma KAUŚ. 24. KAUŚ. 64. KAUŚ. 81. citrāṃ mālāṃ cānubaddhām MBH. 7,76. dayitabāhulatānubaddhā umfangen Spr. 3894. dharmabandhānubaddha gebunden, gefesselt R. GORR. 2,113,3. vacasā — tantyā lokaḥ kilāyaṃ kāmahato 'nubaddhaḥ BHĀG. P. 3,21,16. viṣayeṣvanvabadhyata BHĀG. P. 4,27,10. ubhayorapi rājendra saṃbandhenānubadhyatām . ikṣvākukulam in Verbindung bringen R. 1,72,8. anyo'nyānubaddha (trivarga) Verz. d. Oxf. H. 216,a,19. anubaddhena hṛṃdā śṛṇvanhareḥ kathāḥ mit gefesseltem, ganz darauf gerichtetem Herzen BHĀG. P. 3,22,33. pass. als Anubandha angefügt werden: dviścakāro 'nubadhyate P. 3,1,44, Sch. — 2〉 in seinem Gefolge haben: na śiṣyānanubadhnīta BHĀG. P. 7,13,8. anubaddha im Gefolge seiend, mit Etwas zusammenhängend, in Verbindung stehend: anubaddhārthānarthasaṃśayānvicārya DAŚAK._in_BENF. Chr. 181,1. aho mamopari vidheḥ saṃrambho dāruṇo mahān . nānubadhnāti kuśalam so v. a. bringt keine Wohlfahrt MBH. 3,2562. he vṛṣala te tathā vikṣepo 'stu yathā hiṃsāmanubadhnāti P. 6,1,141, Sch. — 3〉 äussern, an den Tag legen, hegen, haben: manuṣyeṇa śauṭīryamanubadhnatā R. 5,71,6. pūrvānubaddhavaireṇa śatruṇā MṚCCH. 172,24. teṣu kiṃ bhavataḥ snehamanubadhnāti mānasam MĀRK. P. 81,22. — 4〉 sich Jmd anhängen, auf dem Fusse folgen, nachlaufen: kimenāmanuba dhnāsi DHŪRTAS. 86,3. ko nu khalvayamanubadhyamānastapasvinībhyāmabālasattvo bālaḥ ŚĀK. 101,20. anubaddha begleitet von: samādhyanubaddhayoga BHĀG. P. 3,16. BHĀG. P. 3,26. — 5〉 auf Etwas bestehen KATHĀS. 49,47. — 6〉 zusammenhalten, nicht reissen, nicht auseinandergehen: bhaṅge 'pi hi mṛṇālānāmanubadhnanti tantavaḥ Spr. 3314. — Vgl. anubandha fg., anubandhin, anūbandhya. — paryanu s. paryanubandha. — api med. sich anbinden: srajam ĀŚV. GṚHY. 3,8. — Vgl. apibaddha. — ava anbinden, med. sich anbinden KAUŚ. 36. PĀR. GṚHY. 2,6. malāmavabadhya cāṅge MBH. 7,80. avabaddhaśirastrāṇa MBH. 9,3096. tasya snehāvabaddho 'sau gefesselt MBH. 12,1438. dharmapaṭṭābabaddha umbunden VYUTP. 164. avabaddha feststeckend, festsitzend: śūlamūlāvabaddhāsthikhaṇḍa RĀJA-TAR. 2,85. dvīpicarmāvabaddha (khaḍga) steckend in MBH. 6,1787. śalya SUŚR. 1,99,15. SUŚR. 1,97,21. SUŚR. 1,100,9. kīlaiḥ SUŚR. 24,9. bhartari prākprauḍhapraṇayāvabaddhaṃ manaḥ hängend an KATHĀS. 13,196. anavabaddhadoṣa nicht stockend SUŚR. 1,160,6. SUŚR. 2,184,5. — Vgl. avabandha. — ā anbinden, med. (im Epos auch act.) sich Etwas anbinden AV. 3,9,3. AV. 5,28,11. yattè de̱vī nirṛ̀tirāba̱bandha̱ dāmà AV. 6,63,1. pa̱ri̱ha̱stam AV. 3,81,3. mekhàlām AV. 133,1. AV. 9,3,6. rathaṃ yuktvābadhya ŚAT. BR. 5,3,2,6. ŚAT. BR. 5,4,3,24. ŚAT. BR. 11,8,4,3. ŚAT. BR. 14,6,1,2. LĀṬY. 4,3,19. ĀŚV. GṚHY. 1,22. GOBH. 3,4,20. pavitrapāśairābaddhaḥ R. 1,62,19. MBH. 4,173. srajaḥ prahrādasya mūrdhni ābabandha HARIV. 13730. varma — ābabandha MBH. 7,3447. HARIV. 13165. HARIV. 2052. R. 2,96,31. R. 3,50,3. KATHĀS. 13,187. RĀJA-TAR. 4,587. CAURAP. 15_bei_HAEB. H. 915. ābaddhā mānuṣāḥ sarve in Banden seiend MBH. 10,71. dṛṣṭipāśaurivābaddhau KATHĀS. 34,103. bahumānena cābaddhāḥ BHĀG. P. 8,9,23. — 2〉 verbinden, zusammenfügen: vātābaddhābhavanmeghāḥ (für vātābaddhā abhavan) zusammengeballt MBH. 3,9970. ābaddhāñjali die hohlen Hände zusammengefügt habend DAŚAK._in_BENF. Chr. 199,14. — 3〉 festhalten: (brāhmaṇam) kaṇṭhe vābadhya vāsasā so v. a. am Kragen festhalten M. 11,205; vgl. u. simpl. 3. — 4〉 heften, richten (den Blick, den Geist): syandanābaddhadṛṣṭi RAGH. 1,40. tadekābaddhamānasā KATHĀS. 15,85. — 5〉 bewirken, hervorbringen, bilden; an sich hervorbringen, äussern, zeigen: (tamisram) ābaddharekhamabhito ravimañjarībhiḥ GĪT. 11,12. ābaddhamāla (zugleich mit angebundenen Kränzen) MEGH. 9. ābaddhamaṇḍalaṃ nāgam SOM. NALA 106. ābaddhabhīmabhrukuṭīvibhaṅga BHAṬṬ. 3,30. ābaddhavepathu so v. a. zitternd KIR. 5,33. ābaddhasāraṇau (karau) KATHĀS. 6,57. — Vgl. ābaddha, ābandha fg. — samā sich Etwas anbinden: kavacaṃ ca samābadhya R. 6,86,25. — ud 1〉 aufbinden d. i. in die Höhe binden: bhujaṃgamodbaddhajaṭākalāpa KUMĀRAS. 3,46. udbaddhamukuṭa MBH. 13,899. udbaddhakeśa RAGH. 16,67 fehlerhaft für udbandha˚ (d. i. mit aufgelöstem Haar, wie STENZLER ST. auch übersetzt), wie die ed. Calc. hat. asminvṛkṣe kilodbaddhaṃ śarīram aufgehängt MBH. 4,1312. med. sich erhängen ŚAT. BR. 11,5,1,8. galamudbadhya dṛḍhayā celacīrayā sich den Hals zuschnüren RĀJA-TAR. 4,573. — 2〉 udbaddha als Beiw. von Waden so v. a. fest, drall MBH. 1,6074. MBH. 7,7897. VARĀH. BṚH. S. 68,17. — Vgl. udbandha fgg. — samud festbinden: ātmānaṃ kaḥ samudbadhya kaṇṭhe baddhvā mahāśilām . samudraṃ pratareddorbhyām MBH. 4,1545. — upa binden (an Händen und Füssen): yā̱tu̱dhānā̱nupàbaddhāni̱hā vàha AV. 1,7,7. ajam ŚAT. BR. 2,1,4,3. ŚAT. BR. 11,5,1,2. — Vgl. upabandha. — ni 1〉 festbinden, befestigen: i̱ha va̱tsānni bàdhnīmaḥ AV. 4,38,7. kūdīṃ jaghane KAUŚ. 80. KAUŚ. 85. KAUŚ. 49. MBH. 3,10030. BHĀG. P. 8,24,36. BHĀG. P. 8,24,45. MBH. 4,802. Spr. 3585. dāmnā nibaddhamudare — ulūkhalam HARIV. 3462. śunaḥśephaṃ paśuṃ yūpe nibabandha R. GORR. 1,64,24. HARIV. 7165. HARIV. 7930. nibadhyatāṃ me kavacam MBH. 7,74. HARIV. 9460. KUMĀRAS. 5,10. KATHĀS. 28,159. RĀJA-TAR. 4,263. RĀJA-TAR. 4,576. PAÑCAT. 135,5. kuṭyāṃ ca nibaddhā ghoṭakāḥ PAÑCAT. 254,23. nibaddha iva pāśena kiśoraḥ R. 2,40,39. PRAB. 14,3. dharmapāśanibaddha MBH. 4,1613. R. GORR. 2,11,28. KATHĀS. 17,17. uttarīyanibaddhagranthi PAÑCAT. 236,17. mātā gāḍhaṃ nibadhnāti bandhaṃ devī nikṛntati PRAB. 106,9. vastrānte nibaddhāścuranāsikāḥ gebunden in VID. 131. jarjarasnānaśāṭīnibaddham — alaṃkārabhāṇḍam MṚCCH. 49,11. jīrṇapaṭakhaṇḍanibaddhakanthā zusammengenäht aus Spr. 2044. sūcyā sūtraṃ yathā vastre saṃsārayati vāyakaḥ . tadvatsaṃsārasūtraṃ hi tṛṣṇāsūcyā nibadhyate .. MBH. 12,7878. ekanibaddhaveṇī zusammengebunden HARIV. 7042. dhanuṣī sich anbinden R. GORR. 2,31,28. R. GORR. 3,12,19. dṛḍhataranibaddhamuṣṭi (kṛpāṇa) befestigt Spr. 1277. saparivāro nibaddhaḥ gefangen (im Netz) PAÑCAT. 105,9. arthairarthā nibadhyante gajairiva mahāgajāḥ Spr. 228. Spr. 2524. Spr. 3603. MBH. 12,225. arthatastu nibadhyante mitrāṇi ripavastathā so v. a. der Nutzen schafft uns Freunde wie Feinde Spr. 4274. ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti fesseln, ketten BHAG. 4,41. BHAG. 9,9. BHAG. 14,7. kṛtvāpi na nibadhyate BHAG. 4,22. BHAG. 18,17. M. 6,74. BHĀG. P. 4,26,8. BHĀG. P. 7,2,41. yadyatpaśyāmi te gātram — tasmiṃstasmin — cakṣurmama nibadhyate R. 5,22,15. dharmajñā dharmaśāstreṣu nibaddhā dharmasetuṣu MBH. 13,2477. guruśāstre 'nibaddhānām MBH. 1,1360. ābaddhā mānuṣāḥ sarve sarve nibaddhāḥ karmaṇordvayoḥ . daive puruṣakāre ca sind gekettet an MBH. 10,71. tābhyāmubhābhyāṃ (daivena puruṣakāreṇa ca) sarvārthā nibaddhāḥ hängen davon ab MBH. 10,73. (sadācāram) nibaddhaṃ sveṣu karmasu gebunden an M. 4,155. — 2〉 verbinden, zusammenfügen: dṛḍhataranibaddhamuṣṭi (kṛpaṇa) Spr. 1227. nibaddha eṣa bhavatāmantyaḥ praṇāmāñjaliḥ Spr. 2163. nibadhya bhrukuṭīṃ die Brauen furchen HARIV. 7066. nibaddhavāṭasya śāleḥ geschlossen, verstopft (so dass das Wasser nicht hineindringen kann) KATHĀS. 34,203. pāṣāṇacayanibaddhe kūpe mit Steinen eingefasst PAÑCAT. 211,5. hemanibaddhacakra mit Gold eingelegt, — verziert MBH. 12,1585. MBH. 13,2785. mandaṃ prakhyāyamānena rūpeṇāpratimena tām . nibaddhāṃ (pinaddhāṃ R. 5,18,4) dhūmajālena prabhāmiva vibhāvasoḥ .. eingehüllt in, bezogen mit R. 5,3,2662. pañcadhātunibaddhā zusammengefügt aus HARIV. 12030. vicitrasadasatkarmanibaddhāḥ (jantavaḥ) begleitet von, versehen mit KATHĀS. 27,77. GAUḌAP._zu_SĀṂKHYAK. 59. nibaddha eingeschlossen, eingefügt, enthalten, befindlich auf, — in: dhārānibaddheva kalaṅkalekhā RAGH. 13,15. aṣṭādaśasu mārgeṣu nibaddhāni (kāryāṇi) M. 8,3. bhāṣyavārttikayornibaddhāni Verz. d. Oxf. H. No. 354. agrāhyamanibaddhaṃ ca vācā saṃparivarjayet nicht in Worte gefasst so v. a. schlecht ausgedrückt MBH. 13,7541. anibaddhapralāpin Unsinn schwatzend YĀJÑ. 3,135. zusammenfügen so v. a. niederschreiben, abfassen, redigiren: nibadhnīyāttathā sīmāṃ sarvāṃ stāṃścaiva nāmataḥ M. 8,255. nibaddhaṃ puṇyamākhyānaṃ rāmāyaṇam R. GORR. 1,5,3. VIKR. 36. VARĀH. LAGHUJ. 1,2_in_Ind. St. 2,277. RĀJA-TAR. 1,8. KATHĀS. 8,2. KATHĀS. 8,5. HALL in der Einleit. zu VĀSAVAD. 24. Verz. d. Oxf. H. 211,a,32. Verz. d. Oxf. H. 261,a,28. ādau nibadhnāti svāmyamityādinā so v. a. er beginnt seine Schrift mit svāmyam u. s. w. Verz. d. Oxf. H. No. 602. KULL._zu_M. 8,142. praṇītam = smṛtirūpeṇa nibaddham MALLIN._zu_KUMĀRAS. 6,31. besprechen: svaśākhāvihitaiścāpi śākhāntaragatānvidhīn . kalpakārā vibadhnanti (lies niba˚) sarva eva vikalpitān .. KUMĀRILA_bei_MÜLLER, SL. 178. — 3〉 festhalten, zurückhalten, hemmen: nibadhnīmo 'sya pauruṣam MBH. 4,982. guhānibaddhapratiśabda RAGH. 2,28. — 4〉 heften auf, setzen, richten, zuwenden: nālpīyasi nibadhnanti padamunnatacetasaḥ setzen ihren Fuss auf so v. a. machen sich an Spr. 4435. sāṃkhyanibaddhadṛṣṭi HARIV. 14840. adhikaṃ hi nibaddhena kimatra hṛdayena me KATHĀS. 46,176. kāmo manuṣyāṇāṃ yasminkila nibadhyate . jane R. 5,24,4. vasantalekhaikanibaddhabhāvaṃ parāsu kāntāsu manaḥ kuto naḥ SĀH. D. 300,2 v. u. tvayi nibaddharateḥ VIKR. 118. saṃjīvakanibaddharāga PAÑCAT. 58,13. matirmayi nibaddhā BHĀG. P. 1,6,25. BHĀG. P. 7,1,23. Jmd zu Etwas anstellen, mit Etwas beauftragen: yatrānibaddho 'pīkṣeta śṛṇuyādvā kiṃcana M. 8,76. upakūlaṃ kālindyāḥ skandhāvāraṃ nibadhnatā aufstellen RĀJA-TAR. 1,60. — 5〉 nibaddha gebildet, bestehend aus: śauryanibaddhamūla (rākṣasarājavṛkṣa) R. 6,93,18. — 6〉 nibaddha sich beziehend auf: rāme nibaddhāḥ (gāthāḥ) HARIV. 2352. kurukṣetranibaddhā (gāthā) MBH. 9,3029. — Vgl. nibanddhar fgg. und anibaddha. — upani niederschreiben, abfassen, redigiren: kātyāyanopanibaddhabhrājākhyaśloka˚ KAIYY._in_MAHĀBH. 24. manūpadiṣṭā dharmāstacchiṣyeṇa bhṛguṇā tadājñayopanibaddhāḥ KULL._zu_M. 1,4. manūpadiṣṭadharmopanibaddhatvācca mānavīyasaṃhitā ebend. KULL._zu_M. 2,7. Verz. d. Oxf. H. No. 24. besprechen Verz. d. Oxf. H. No. 358. Schol. zu KĀTY. ŚR. 1056,6. KĀTY. ŚR. 1059,2, v. u. viṣayasyānupādānādviṣayyupanibadhyate . yatra sātiśayoktiḥ syāt PRATĀPAR. 84,b,6. — saṃni, partic. saṃnibaddha geknüpft an, hängend an, abhängend von: saṃsāre saṃnibaddhānāṃ nigaḍacchedakartarī BRAHMAVAIV. P._in_Verz. d. Oxf. H. 20,b,8. bharate saṃnibaddhāḥ sma śaunike paśavo yathā R. 2,48,25. besetzt mit: krīḍāśca (Spielplätze) nānādrumasaṃnibaddhāḥ MBH. 3,12318. — Vgl. saṃnibandha u. s. w. — nis 1〉 heften, richten: yanmano mayi nirbaddham BHĀG. P. 3,9,35. mayi nirbaddhahṛdayā BHĀG. P. 9,4,66. — 2〉 sich an Jmd klammern, heftig in Jmd dringen, Jmd stark zusetzen: nirbadhnatātimātraṃ ca gālavena MBH. 5,4116. bhūyo bhūyaśca nirbaddhayā tvayā DAŚAK._in_BENF. Chr. 193,3. — Vgl. nirbandha fgg. — pari 1〉 med. anbinden: tatra tāni dṛḍhaiḥ pāśaiḥ sugāḍhaṃ paryabandhata MBH. 4,171. sich umbinden: mekhalām AV. 6,133,5. — 2〉 umzingeln: tato 'sya yajñaviṣayo rakṣobhiḥ paryabadhyata MBH. 13,4785. — 3〉 hemmen, unterbrechen: vācā — vāṣpaparibaddhayā R. 2,58,11. — caus. umspannen: vṛṣaṇādhaḥ pārśvapādau pāṇibhyāṃ paribandhayet Verz. d. Oxf. H. 102,b,18. — pra 1〉 anbinden, befestigen ŚAT. BR. 2,1,2,14. barhiṣā hiraṇyam ŚAT. BR. 3,2,4,8. ŚAT. BR. 3,2,4,14. ŚAT. BR. 4,3,4,6. ŚAT. BR. 5,3,1,10. ṢAḌV. BR. 2,9. KAUŚ. 26. KAUŚ. 35. KĀTY. ŚR. 10,2,5. sa yathā śakuniḥ sūtreṇa prabaddhaḥ CHĀND. UP. 6,8,2. PAÑCAT. 89,10. balavatā kālenaite prabadhya nimīlitāḥ in Fesseln schlagen Spr. 776. prabaddhavilūna P. 4,1,52, Vārtt. 3. vākprabaddho hi saṃsāraḥ anʼs Wort gekettet, vom Wort abhängend MBH. 12,7804. — 2〉 unterdrücken, hemmen: prabaddhamūtra an Harnverhaltung leidend SUŚR. 1,198,20. — Vgl. prabaddhar fgg. — prati 1〉 anbinden: vṛkṣe nāvaṃ pratibadhnīṣva binde dein Schiff an einen Baum ŚAT. BR. 1,8,1,6. anyanaupratibaddhām (nāvam) KĀM. NĪTIS. 7,33. dāmnā caivodare baddhvā pratyabandhadulūkhale HARIV. 3449. śirasyetaṃ maṇiṃ rājā pratibadhnātu MBH. 10,756. pītapratibaddhavatsā RAGH. 2,1. SUŚR. 1,161,21. sthūlāntrapratibaddha befestigt an, hängend an SUŚR. 258,10. SUŚR. 324,3. einfassen: yadi maṇistrapuṇi pratibadhyate Spr. 595. besetzen: bahalānurāgakuruvindadalapratibaddhamadhyamiva digvalayam ŚIŚ. 9,8. pratibaddha verknüpft, verbunden KAP. 1,101. yo yena pratibaddhaḥ syāt Spr. 2560. versehen mit: dīptāṅgadayugapratibaddhamahābhuja MBH. 11,711. dharmārthapratibaddhatā H. 69. paśuvatparatantratvena pratibaddhaḥ so v. a. abhängig ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 253. mṛtyu˚ dem Tode unterworfen BṚH. ĀR. UP. S. 98. rasāntareṣu pratibaddharāgam so v. a. harmonirend KUMĀRAS. 7,91. — 2〉 heften, richten: mamedaṃ syāditi hi sarveṣāṃ tatrāśā pratibaddhā ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 270. svāmino yasyoparyāsthā pratibaddhā PAÑCAT. ed. orn. 60,24. āśāpratibaddhacitta PAÑCAT. ed. orn. 31,6. — 3〉 verschliessen, abschneiden: pratibadhnāti hi śreyaḥ pūjyapūjāvyatikramaḥ RAGH. 1,79. asya svargaprāptiranena duṣkṛtena pratibadhyate KULL._zu_M. 9,254. pratibaddhaprasara MALLIN._zu_KUMĀRAS. 3,12. — 4〉 Jmd von sich weisen, fern halten von sich: pratyabadhnāccārthapatim DAŚAK._in_BENF. Chr. 190,6. paraiḥ pratibadhyamāno 'pi DURGA_zu_NIR._bei_MUIR, ST. 2,184. pratibaddhāstu bāhīkāḥ so v. a. mit den B. will man Nichts zu thun haben MBH. 8,2108. pratibaddha = manohata, pratihatà, hata AK. 3,1,41. H. 439. — 5〉 pratibaddha verwickelt, schwer zu lösen VARĀH. BṚH. S. 2,1. — Vgl. pratibadhya (pratibandhya) fgg. — vi 1〉 auf verschiedenen Seiten anbinden; ausspannen, spannen: yatra̱ manthā̀ṃ viba̱dhnatè ra̱śmīnya̱mìta̱vā ìva ṚV. 1,28,4. si̱ṃha ìvāstānīddru̱vayo vibàddhaḥ die Trommel AV. 5,20,2. AV. 6,112,3. carmaṇī LĀṬY. 3,10,11. śarkarānsvayamātṛṇṇāṃ śaṇarajjubhyāṃ vibadhya dhārayati an Schnüre fassend KAUŚ. 72. — 2〉 vibaddha inʼs Stocken gerathen SUŚR. 2,409,12. verstopft SUŚR. 411,11. — vibaddha im gaṇa ṛśyādi zu P. 4,2,80. vibadhnanti bei MÜLLER, SL. 178 fehlerhaft für nibadhnanti. — Vgl. vibandha. — sam 1〉 zusammenbinden, verknüpfen: saṃbaddhānta ŚAT. BR. 3,2,1,2. KĀTY. ŚR. 1,3,3. śarīraṃ ca mṛtasyaikaṃ samabadhnanta pāṇḍavāḥ banden an MBH. 4,172. vartmāni saṃbadhyante kleben zusammen SUŚR. 2,309,10. anyo'nyasaṃbaddha unter sich verbunden SUŚR. 58,15. yathā chāyātapau nityaṃ susaṃbaddhau parasparam Spr. 2309. yāyātsaṃbaddhasainyaughaḥ mit geschlossener Heeresmacht KĀM. NĪTIS. 18,47. KAP. 1,90. sā (gaṅgā) saṃbadhyamānārkaraśmisaṃgatipāvanī sich verbindend MĀRK. P. 56,2. dantauṣṭhapuṭasaṃbaddhaṃ vaktraṃ sāpi tadākarot geschlossen R. 5,56,27. sauptikaiṣīkasaṃbaddhe parvaṇi im P., der sowohl das S. als das Ai. enthält, MBH. 1,581. viniṣpeturasaṃbaddhāḥ kecittatra śilīmukhāḥ unverbunden d. i. einzeln R. 3,31,20. ityete trayo 'rthāścakārātsaṃbadhyante Schol. zu P. 4,2,70. nadīmāśramasaṃbaddhām in Verbindung stehend mit MBH. 1,2871. sarvaṃ ca tilasaṃbaddhaṃ nādyādastamite ravau M. 4,75. saṃbaddhāḥ kṣitipāṃsubhiḥ so v. a. bedeckt R. 6,94,2. snehasaṃbaddha von Liebe erfüllt BHĀG. P. 1,10,13. dharmakāmārthasaṃbaddha (rāmāyaṇa) R. GORR. 1,2,45. hetubhirnyāyasaṃbaddhaiḥ R. GORR. 3,56,31. vedasaṃbaddhāḥ (kathāḥ) in Beziehung stehend zu, Bezug habend auf MBH. 13,1781. rāmasaṃbaddha (ākhyāna) R. GORR. 1,4,147. devānāmeṣa vai jayaḥ — purāṇo vedasaṃbaddhaḥ in den Veda enthalten, erwähnt HARIV. 12605. saṃbaddha angeheftet so v. a. da seiend, vorhanden, sich befindend: kusumamiva lobhanīyaṃ yauvanamaṅgeṣu saṃbaddham (v. l. für saṃnaddham) ŚĀK. 20. (tapovanāni) saṃbaddhavaikhānasakanyakāni (nach dem Schol. = kṛtasakhya) RAGH. 14,28. saṃbaddhadarpa adj. MBH. 3,12380. karmāṇyakuhakārthāni yeṣāṃ vācaśca sūnṛtāḥ . yeṣāmarthāśca saṃbaddhā durgāṇyatitaranti tè MBH. 12,4064. padāntāditi saṃbaddhameṅgrahaṇamanuvartate PAT._zu_P. 6,1,115. samartha = saṃbaddhārtha AK. 3,4,15,89. pass. verbunden werden so v. a. gehören zu, zu ergänzen sein: uttarapadagrahaṇaṃ bhagaśabdenaiva saṃbadhyate na tu pratyekam KĀŚ._zu_P. 5,1,9. Schol. zu P. 2,4,25. P. 2,4,2. vako dālbhya iti vakṣyamāṇena saṃbadhyate ŚAṂK._zu_CHĀND. UP. 1,2,10. SĀH. D. 19,15. ita ārabhyāgrimeṣu sūtreṣu catvāro 'rthāḥ saṃbadhyante Schol. zu P. 4,2,70. asaṃbaddha in keiner näheren Beziehung stehend, fern stehend, der Nichts mit Jmd oder Etwas zu schaffen hat MBH. 3,1297. asaṃbaddhakṛtaścaiva vyavahāraḥ M. 8,163. YĀJÑ. 2,32. MṚCCH. 146,6 (u. asaṃbaddha falsch erklärt). unzusammenhängend, ungereimt, keinen Sinn habend: ˚pralāpa M. 12,6. Schol. zu JAIM. 1,31. ˚pralāpin MṚCCH. 146,19. nāman MĀRK. P. 26,14. fg. sukhabaddhamasaṃbaddhaṃ tathā hyeṣa prabhāṣate (von einem Kokila) R. 2,96,14 (R. 2,105,13 GORR.) saṃbaddham wohl adv. in der folgenden Stelle: avādayanta gandharvā vāditraṃ sumanoharam . jaguścāpsaraso rājño yaśaḥ saṃbaddhameva ca .. sangen dazu MBH. 9,3443. — 2〉 Jmd Etwas verschaffen: manojñagandhaṃ sahakārabhaṅgaṃ purāṇaśīdhruṃ navapāṭlaṃ ca . saṃbadhnatā kāmijaneṣu doṣāḥ sarve nidāghāvadhinā pramṛṣṭāḥ .. RAGH. 16,52. — Vgl. saṃbandha u. s. w. — caus. anbinden lassen: paśuṃ raktāmbaraṃ kṛtvā yūpe taṃ samabandhayat R. 1,62,24. verbinden heissen; sagen, dass man verbinden müsse: kecittu tatspṛṣṭinamiti cāṇḍālodakyādibhiḥ sarvaiḥ saṃbandhayanti KULL._zu_M. 5,85. — anusam, partic. ˚baddha verbunden mit, begleitet von: sādhuvāda˚ (hāhākāra) MBH. 1,5437. — abhisam verbinden, anabhisaṃbaddha nicht zusammenhängend SUŚR. 2. SUŚR. 58,16. tasyeti prakṛtaṃ prāṇamabhisaṃbadhnāti so v. a. meint er, versteht darunter ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 116. na vāvacanena śakunirabhisaṃbadhyate kiṃ tarhi nipātanamabhisaṃbadhyate mit vā ist nicht śakuni, sondern nipātana (d. i. unregelmässige Bildung) zu verbinden PAT._zu_P. 6,1,150. ders. zu 147 bei GOLD. MĀN. 127,a. arthaśabdaḥ pratyekamabhisaṃbadhyate gehört zu, ist zu ziehen, — zu ergänzen Schol. zu P. 2,2,11. P. 2,1,6. KULL._zu_M. 2,204. Schol. bei WILSON, SĀṂKHYAK. S. 51. — Vgl. abhisaṃbandha. — upasam daranbinden: ve̱ta̱sa̱śā̱khopa̱saṃbàddhā bhavati TBR. 3,8,4,3. bandhá (von bandh) m. gaṇa uñchādi (karaṇe d. i. in der Bed. Band) zu P. 6,1,160. 1〉 das Binden, Verbinden; Verband SUŚR. 1,54,12. SUŚR. 1,64,2. SUŚR. 1,65,18. SUŚR. 1,68,1. SUŚR. 1,54,19. vandho vidhīyate SUŚR. 2,14,9. SUŚR. 2,376,8. bandhaṃ samācaret SUŚR. 398,13. subaddhasyāpi bhārasya pūrvabandhaḥ ślathāyate MBH. 1,7979. sve sthāne śakaṭasyātha cakrabandhamakārayat das Anbinden HARIV. 3422. gobandhadāru H. 894. īṣābandhaṃ cakrabandhaṃ rathabandhaṃ tathaiva ca . prāṇāśayadameyātmā MBH. 7,8776. cakra˚ = cakre bandhaḥ P. 2,1,41, Sch. hastebandha und hasta˚ P. 6,3,13, Sch. Accent solcher Compp. P. 6,2,32. tasyeha paṭṭabandho vidhīyatām KATHĀS. 12,190. KATHĀS. 14,33. RĀJA-TAR. 4,718. ūru˚ RĀJA-TAR. 575. keśabandhaviśeṣāḥ verschiedene Arten das Haar zu binden, — von Haartrachten HALĀY. 2,375. brahmāstreṇa ca bandho vai māruteḥ R. GORR. 1,4,84. baddhau tu śarabandhena bhrātarau raṇamūrdhani R. GORR. 6,20,18. R. GORR. 5,44,13. R. GORR. 5,44,15. MBH. 3,16466. — 2〉 das Fangen, Einfangen: gaja˚ RAGH. 16,2. śakunibandhavyasanin PAÑCAT. 192,3. Fesselung, Gefangensetzung, Gefangenschaft, Haft (häufig in Verbindung mit vadha Tödtung, Todesstrafe) M. 5,49. M. 8,310 (neben nirodhana Einsperrung). MBH. 14,443. Spr. 3609. MBH. 1,165. MBH. 5,5225. rāja˚ Gefangensetzung durch den Fürsten HARIV. 3294. vandhānmokṣayatu mām HARIV. 14368. MĀLAV. 75. RĀJA-TAR. 3,121. ˚mudrā RĀJA-TAR. 4,179. — 3〉 das Binden, Zusammenfügen in den verschiedensten Verbindungen (s. u. bandh 2.): setorbandhaḥ, setu˚ die Errichtung eines Dammes, — einer Brücke Spr. 2989. MBH. 3,16312. RĀJA-TAR. 5,91. RĀJA-TAR. 5,114. KATHĀS. 19,5. saritām Abdämmung MĀRK. P. 68,40. Ueberbrückung (zugleich Fesselung) Spr. 1185. (vgl. jedoch Spr. 4200). = gṛhādiveṣṭana ŚABDAR._im_ŚKDR. prākāramūla˚ MED. y. 20. bandhocchrayacitāni (śivirāṇi) wohl Wall MBH. 5,5202. āsana˚ (hätte bei āsana unter 1,a gestellt werden müssen) das Sichsetzen RAGH. 2,6. paryaṅka˚ KUMĀRAS. 3,45. KUMĀRAS. 3,59. AŚOKĀVAD. 32. prāsādavātāyanadṛśyabandhaiḥ — añjalibhiḥ das Zusammenfügen der hohlen Hände RAGH. 14,13. bahubhrukuṭibandhena vadanena das Furchen der Brauen RĀJA-TAR. 5,344. mallabandhāntara eine best. Stellung bei Ringern MED. p. 17. mahābandha, mūlabandha und bandha best. Stellungen der Hände und Füsse Verz. d. Oxf. H. 235,a,21. fg. strīṇāṃ, rata˚, surata˚, strī˚ und bandha allein Verbindung (der Leiber), Stellung beim Beischlaf TRIK. 3,3,121. H. an. 2,5. H. an. 2,355. H. an. 3,484. MED. k. 21. CAURAP. 48. es werden deren 16, 18 und auch 36 aufgeführt RATIM. und SMARADĪP._im_ŚKDR. Verz. d. Oxf. H. 85,b,48. kathā˚ Knüpfung der Erzählung so v. a. Einleitung MBH. 1,59 in der Unterschr. — 4〉 das Heften, Richten: deśe nābhicakranāsāgrādau cittasya bandhaḥ Verz. d. Oxf. H. 236,b, N. — 5〉 Verbindung, Verkehr: ata eva santo nīcabandhaṃ varjayanti PAÑCAT. 60,19. — 6〉 in der Philos. Gebundenheit (im Gegens. zu mukti, mokṣa Erlösung) ŚVETĀŚV. UP. 6,16. KAP. 1,56. KAP. 1,87. KAP. 1,156. KAP. 3,24. BHAG. 18,30. SĀṂKHYAK. 44. NĪLAK. 10. NĪLAK. 15. NĪLAK. 19. NĪLAK. 63. VṚDDHA-CĀṆ. 13,12. Verz. d. Oxf. H. 228,a, N. BHĀG. P. 4,30,19. MĀRK. P. 29,1. MĀRK. P. 95,3. MĀRK. P. 95,6. MĀRK. P. 95,15. MĀRK. P. 95,17. ist im Sāṃkhya dreifach: prakṛti˚, vaikārika˚, dakṣiṇā˚ TATTVAS. 46. Vgl. karmabandha BHAG. 2,39. janma˚ BHAG. 51. — 7〉 das Bekommen, bei-sich-zur-Erscheinung-Bringen, Aeusserung: adehabandhāya um nicht ferner einen Körper anzunehmen RAGH. 18,6. bhūyastanutyajāṃ nāsti śarīrabandhaḥ RAGH. 13,58. dehabandhānamānuṣān wohl mit einem Körper versehen (also = dehabaddha) HARIV. 9030. rāgabandha so v. a. Zuneigung MĀLAV. 29. RAGH. 18,51. abhilāṣa˚ RAGH. 6,81. lalitavibhramabandhavicakṣaṇa RAGH. 9,35. — 8〉 Band, Fessel H. an. 2,242. MED. dh. 9. ṚV. 8,40,8. ṚV. 8,56,18. patìrba̱ndheṣù badhyate ṚV. 10,85,28. AV. 10,5,44. ayasmaya VS. 12,63. VS. 12,64. prāśā̀tpa̱śuṃ pra mùñcata ba̱ndhādya̱jñapàti̱ṃ parì TS. 3,1,4,4. TS. 7,5,9,2. deva˚ ebend. KAUŚ. 39. ba̱ndha̱pā̱śāḥ AV. 6,84,3 (AV. 5,14,10 ist wohl bandhum zu lesen). HIT. 21,20. bandhe sraṃsini (der Haare) ŚĀK. 29. mohādibhiśca sa eva bandhaḥ sudṛḍhatāṃ nītaḥ PRAB. 13,7. mātā gāḍhaṃ nibadhnāti bandhaṃ devī nikṛntati PRAB. 106,9. nīvībandhocchvasitaśithila (vāsas) MEGH. 69. viśrāmaṃ labhatāmidaṃ ca śithilajyābandhamasmaddhanuḥ ŚĀK. 39 (vgl. jyāpāśa). babandhustaṃ rajjubandhena VID. 232. dṛṣṭvā bandhānsvataścyutān KATHĀS. 37,49. bandhānmuktaḥ RĀJA-TAR. 3,122. dharmabandhena baddho 'smi R. 2,106,8. satya˚ adj. für den die Wahrheit eine Fessel ist, der an der Wahrheit festhält MBH. 1,6779. — 9〉 Sehne (am Körper): pīvaraśca suvarṇaśca dṛḍhabandhaśca jāyate (mārjāraḥ) MBH. 5,5437. — 10〉 Einfassung, Behälter: ādhārastvambhasāṃ bandhaḥ H. 1096. — 11〉 Pfand oder vielmehr Verpfändung (vgl. bandhaka) H. an. MED. — 12〉 Körper H. 564. — 13〉 Folge: mā te svako 'rtho nipateta mohāttatsaṃvidhātavyamariṣṭbandham (= ariṣṭbaddham) so v. a. was Heil bringt MBH. 4,2126. — 14〉 in der Rhet. Lautgefüge, Wortgefüge KĀVYĀD. 1,47. ˚pāruṣya PRATĀPAR. 11,a,9. Verz. d. Oxf. H. 207,a,28. DHŪRTAS. 68,12. kāvya˚ Dichtwerk SĀH. D. 6,12. mṛdaṅgādidhvānabandha ein Gefüge von Tönen, Musik ŚATR. 10,127. — 15〉 eine Krankheit, bei welcher die Augenlider nicht ganz geschlossen werden können (vollständig vartmabandha) SUŚR. 2,309,1. — 16〉 in Verbindung mit Zahlwörtern Theil: daśa˚ ein Zehntel M. 8,107. pañca˚ (u. pañcabandha nicht genau erklärt) YĀJÑ. 2,171. Vgl. guṇa 1,b. — Vgl. aṅka˚, artha˚ (auch VIKR. 32), ka˚, kari˚, ku˚, kūṭa˚, keśa˚, dakṣiṇā˚, paṇa˚ (auch DAŚAK._in_BENF. Chr. 183,20. BENF. Chr. 191,16), pattra˚, padma˚, paśu˚, pāṇi˚, pāda˚, prema˚, premā˚, maṇi˚, rajju˚, roma˚, vatsa˚, vastra˚, vātsa˚, veṇī˚, śreṇī˚.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
√bandh 1〉 vāgbaddha in der Rede gebunden so v. a. schweigend, Nichts sprechend KATHĀS. 124,159; vgl. vāgyata. — 2〉 Sp. 8, Z. 28. fgg. chandobaddha metrisch abgefasst SARVADARŚANAS. 169,19. — caus. 1〉 KATHĀS. 77,77. — anu 1〉 fesseln in übertr. Bed. BHĀG. P. 10,47,42. — 6〉 fortdauern, seine Wirkung fortsetzen UTTARARĀMAC. 64,10, wo mit der neueren Ausg. (UTTARARĀMAC. 82,12) vipralambhaḥ zu lesen ist; nach dem Comm. anubadhnāti = mohayati. — ā 1〉 (dieses am Anfange hinzuzufügen) KATHĀS. 72,279. — 2〉 anyo'nyābaddhabāhavaḥ BHĀG. P. 10,22,6. — Statt kṛtvābaddhaiḥ śilābandhaiḥ RĀJA-TAR. 5,92 ist mit der ed. Calc. kṛtvā baddhaiḥ śi˚ zu schreiben. — ud 1〉 udbadhyātmānaṃ pāśena sich erhängend KATHĀS. 74,163. — 3〉 suspendere, hemmen, aufheben: udbaddhavaira BHĀG. P. 10,85,43. — ni 2〉 Sp. 12, Z. 8. fg. andhakāranīrandhranibaddha UTTARARĀMAC. 105,10 (143,2). yasya hāsaḥ sa cetkvāpi sākṣānnaiva nibadhyate so v. a. vorgeführt wird SĀH. D. 229. atra ṭakārāḥ — kevalaṃ śaktipradarśanāya nibaddhāḥ so v. a. angewandt, gebraucht SĀH. D. 219,15. — upani, ˚baddha verfasst UTTARARĀMAC. 120,7 (162,13). — Vgl. upanibandhana. — pari caus.: vṛṣaṇādhaḥ pādapārṣṇiṃ pāṇibhyāṃ paribandhayet ŚKDR. u. āsana.
Originaltext · Deutsch · Worttyp nicht bestimmt
bandh 3〉 rāgī badhnāti karmāṇi (kāryāṇi vermuthet) so v. a. unterlässt Spr. (II) 5732. — anu pass. erfolgen PAT. a. a. O. 1,222,a. — ud 1〉 vaṭavṛkṣa ātmānamudbadhya sich erhängen PAÑCAT. 135,3, v. l. — ni 2〉 partic. nibaddha aus vielen Sätzen oder Strophen bestehend, a˚ nur aus einem Satze oder einer Strophe bestehend VĀMANA 1,3,28. VĀMANA 1,3,30.
Böhtlingk 1879 Verbalwurzel
Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel
√bandh , badhnā́ti, badhnīte, badhyati (HARIV. 3,49,78): badhyáte Pass. — 1〉 binden, anbinden, anheften, fesseln, umstricken. Med. und der späteren Sprache Act. sich Etwas anbinden, — umbinden. In dieser Bed. auch badhyati (nach der v. l. Jmd Etwas anheften). In der Philosophie so v. a. an die Welt —, an das Böse fesseln (im Gegensatz zu erlösen) KAP. 3,73. Pass. gefesselt werden, wieder sündigen. baddhá gebunden, gefesselt, umstrickt, angebunden, gefesselt, aufgebunden, aufgehängt; gefesselt in philosophischem Sinne KAP. 1,7,93. — 2〉 ein Opferthier binden, so v. a. darbringen, schlachten; mit Dat. der Gottheit, der es dargebracht wird. — 3〉 fangen, gefangen nehmen, — halten. baddhá gefangen. — 4〉 einsperren, so v. a. strafen, züchtigen. — 5〉 verbinden, zusammenfügen. muṣṭim die Faust ballen (dhanurmadhye so v. a. den Bogen in der Mitte umfassen), añjalim und añjalipuṭam die Hände fest aneinander legen. Pass. verbunden werden mit (Instr.), so v. a. Etwas an sich erfahren, erleiden PAÑCAT. 231,10. baddha belegt —, beschlagen —, verbunden mit, gefasst in. Das Womit oder Worin im Instr. oder im Comp. vorangehend. Vom Quecksilber so v. a. mit andern Stoffen verbunden, legirt RĀJAN. 13,112. — 6〉 errichten (Schranken), bauen (eine Damm, eine Brücke). — 7〉 dämmen, überbrücken (mit und ohne setunā). — 8〉 abdämmen. — 9〉 verstopfen, festmachen, verschliessen, schliessen, versperren. — 10〉 festhalten, zurückhalten, hemmen, unterdrücken, unterlassen. [Page4-207-a] baddha gehemmt, stockend (Gegensatz drava flüssig). — 11〉 die Augen, die Ohren, den Sinn heften —, richten auf; die Ergänzung im Loc. oder im Infin. (Chr. 123,15). — 12〉 zusammenfügen, so v. a. construiren. — 13〉 Verse binden, — zusammenfügen, abfassen, componiren. — 14〉 zurechtlegen, in eine best. Stellung bringen. āsanaṃ padmakam die Padmaka genannte Stellung der Füsse beim Sitzen annehmen. — 15〉 im Gefolge —, zur Folge haben, bewirken, hervorrufen, machen überh. — 16〉 ansetzen (Frucht u. s. w.), schlagen (wurzeln), bekommen, bei sich zur Erscheinung bringen, zeigen, äussern, hegen, haben. bandhubuddhim in Bezug auf (Loc.) die Vorstellung von einem Angehörigen haben HARṢAC. 159,12. baddha sich gezeigt —, sich eingestellt habend. — Caus. bandhayati — 1〉 binden —, gefangen setzen lassen. Auch *bādhayati. — 2〉 zusammenfügen —, bauen lassen. — 3〉 abdämmen lassen. — Mit anu — 1〉 entlang binden, anbinden, fesseln (auch in übertragener Bed.), an (Loc.) anubaddha gebunden, gefesselt, umfangen, gefesselt auch so v. a. ganz auf Etwas gerichtet. — 2〉 Pass. als Anubandha 1〉i〉 angefügt werden. — 3〉 in Verbindung bringen, verbinden. anubaddha in Verbindung stehend, mit Etwas zusammenhängend. — 4〉 Jmd an sich ketten, — heranziehen (Schüler). — 5〉 sich Jmd anhängen, auf dem Fusse folgen, nachlaufen, begleiten (in übertr. Bed. KĀD. 249,2) — 6〉 *gleichkommen, ähnlich sein Chr. 251,8. — 7〉 im Gefolge —, zur Folge haben, bewirken, herbeiführen, bringen. Pass. erfolgen. — 8〉 äussern, an den Tag legen, hegen, haben. — 9〉 zusammenhalten, nicht reissen, — auseinandergehen. — 10〉 fortdauern, seine Wirkung fortsetzen. — 11〉 auf Etwas bestehen. — 12〉 in Jmd (Acc.) dringen, Jmd dringend auffordern KĀD. 232,5. 262,8. — Mit paryanu in *˚bandha (Nachtr. 4). — Mit samanu, puṣṭhataḥ samanubaddhāḥ auf dem Fusse folgend KĀRAṆḌ. 43,7. — Mit api Med. sich Etwas anbinden. ˚baddha angebunden, befestigt R. 3,68,42. — Mit abhi Pass. befestigt —, dauerhaft werden KĀD. 2,11,4 (2,134,6). — Mit ava — 1〉 anbinden, Med. sich Etwas anbinden. avabaddha angebunden, befestigt, umbunden mit, festgehalten, gefesselt (in übertragener Bed.), — durch; das Womit oder Wodurch geht im Comp. voran. — 2〉 avabaddha — a〉 befestigt, so v. a. aufgemauert BHĀVAPR. 2,36. — b〉 feststeckend, — sitzend, steckend in (im Comp. vorangehend). — c〉 hängend an Jmd (Loc.) m. besorgt um Etwas (Loc.) Chr. 234,20. — Mit ā [Page4-207-b] — 1〉 anbinden, Med. (im Epos auch Act.) sich Etwas anbinden. — 2〉 verbinden, zusammenfügen, -bringen. — 3〉 festhalten. — 4〉 anknüpfen (eine Unterhaltung) KĀD. 99,8 (177,2). — 5〉 padam festen Fuss fassen, von Dauer sein KĀD. 117,15. — 6〉 den Blick, den Geist heften —, richten auf. Nur Partic. ābaddha Ind. St. 14,289. — 7〉 bewirken, hervorbringen, bilden; an sich hervorbringen, äussern, zeigen. Nur Partic. ābaddha. ābaddhamaṇḍala Adj. (f. ā) einen Kreis bildend, im Kreise sitzend KĀD. 55,3. 147,17. — Mit samā sich Etwas aufbinden. — Mit ud — 1〉 aufbinden, d. i. in die Höhe binden. śarīram, ātmānam und Med. ohne Zusatz sich erhängen. udbaddha aufgehängt —, hängend an (Loc.) Z. d. d. m. G. 36,366 (udbuddha gedr.). — 2〉 fest zuschnüren. udbaddha erstickt CARAKA. 6,23. — 3〉 hervorziehen Spr. 7688. — 4〉 suspendere, hemmen, aufheben. — 5〉 udbaddha von Waden so v. a. fest, drall. — Mit prod, prodbaddha fest, drall (Waden) BHĀVAPR. 1,85. — Mit samuda festbinden. — Mit upa — 1〉 binden (an Händen, Füssen). — 2〉 verbinden ŚAṂK. zu BĀDAR. 4,3,4. — Mit ni — 1〉 festbinden, befestigen, anbinden, — an (Loc.) binden in (Loc.), aufreihen auf (Loc. Spr. 7810), sich Etwas anbinden; fesseln, ketten (in übertragener Bed.), — an (Loc.). nibaddha gebunden an (Loc.), abhängig von (Instr.) — 2〉 fangen, in seine Gewalt bekommen, erlangen. — 3〉 verbinden, zusammenfügen, schliessen, verstopfen. nibaddha zusammengefügt —, zusammengesetzt aus; begleitet von, versehen mit (die Ergänzung überall im Comp. vorangehend, ausnahmsweise im Instr. S. S. S. 120); eingehüllt in, bezogen mit (Instr.); eingefasst —, belegt —, verziert mit (im Comp. vorangehend); eingeschlossen —, eingefügt —, enthalten in, befindlich auf oder in (Loc. oder im Comp. vorangehend); gebildet —, bestehend aus (im Comp. vorangehend). — 4〉 errichten, aufschlagen (ein Lager). nibaddha erbaut Chr. 122,20. — 5〉 festhalten, zurückhalten, hemmen. — 6〉 den Fuss setzen auf (Loc.), so v. a. sich machen an; heften —, richten auf, einem Gegenstande zuwenden (die Ergänzung im Loc.). nibaddha geheftet u. s. w. auf (Loc. oder im Comp. vorangehend). — 7〉 niederschreiben, abfassen, redigiren. — 8〉 besprechen. vibadhnanti MÜLLER, SL. 176 fehlerhaft für ni˚. Pass. angeführt werden. nibaddha angewandt, gebraucht (ein Wort, ein Laut). — 9〉 bei sich zur Erscheinung bringen. bhrukuṭīm so v. a. die Brauen furchen. [Page4-207-c] — 10〉 nibaddha verboten MBH. 2,77,19. — Mit upani, ˚baddha — 1〉 haftend an (im Comp. vorangehend) Comm. zu NYĀYAS. 3,1,62. — 2〉 niedergeschrieben, abgefasst, verfasst (BĀLAR. 57,18), redigirt. Nom. abstr. ˚tva n. — 3〉 besprochen. — Mit vini an beiden Seiten befestigen PRASANNAR. 17,22. — Mit saṃni, ˚baddha — 1〉 besetzt mit (im Comp. vorangehend). — 2〉 geknüpft —, hängend an, abhängend von (Loc.). — Mit nis — 1〉 nirbaddha geheftet —, gerichtet auf (Loc.). — 2〉 sich an Jmd klammern, heftig in Jmd dringen, Jmd stark zusetzen NAIṢ. 9,12. nirbaddha in den man heftig gedrungen ist. — Mit pari — 1〉 Med. sich Etwas umbinden, aufbinden überh. — 2〉 umzingeln. — 3〉 ˚baddha gehemmt, unterbrochen. — Caus. umspannen. — Mit pra — 1〉 anbinden, befestigen, in Fesseln schlagen. prabaddha gekettet an, abhängend von (im Comp. vorangehend). — 2〉 prabaddha unterdrückt, gehemmt. — Mit prati — 1〉 anbinden, befestigen (Med., wenn das Object dem Subject gehört). pratibaddha angebunden, befestigt —, hängend an (im Comp. vorangehend), abhängig, — von (im Comp. vorangehend KĀD. 2,92,9. 138,7). — 2〉 einen Edelstein fassen in (Loc.). — 3〉 verknüpfen, verbinden. ˚baddha verknüpft, verbunden (KAP. 1,100), — mit, besetzt —, versehen mit (Instr.), harmonirend mit (Loc.). — 4〉 heften, richten. ˚baddha geheftet, — auf, gerichtet auf (upari oder im Comp. vorangehend). — 5〉 verschliessen, abschneiden. — 6〉 Jmd zurückhalten NAIṢ. 6,107. — 7〉 Jmd von sich weisen, fern halten von sich. ˚baddha so v. a. mit dem man Nichts zu thun haben will. — 8〉 pratibaddha verwickelt, schwer zu lösen. — Mit vi — 1〉 auf verschiedenen Seiten anbinden; ausspannen, spannen. — 2〉 an Schnüren (Instr.) fassen. — 3〉 inʼs Stocken bringen. purīṣam CARAKA. 5,10. vibaddha inʼs Stocken gerathen, verstopft. — 4〉 vibadhnanti MÜLLER, SL. 178 fehlerhaft für niba˚. — Mit sam — 1〉 zusammenbinden, verknüpfen, anbinden. Pass. sich verbinden, zusammenkleben, verbunden werden mit, so v. a. gehören zu (Instr. Chr. 224,17), zu ergänzen sein in (Loc.). saṃbaddha zusammengebunden; geschlossen; verbunden mit (Instr. oder im Comp. vorangehend Chr. 223,17), bedeckt mit (Instr.), erfüllt von (im Comp. vorangehend), in Verbindung stehend mit (im Comp. vorangehend), verbunden mit (im Comp. vorangehend), in Verbindung stehend mit (im Comp. vorangehend), verbunden mit (im Comp. vorangehend), so v. a. enthaltend; verbunden, so v. a. da seiend, vorhanden, sich befindend. saṃbaddham Adv. dazu, überdies. — 2〉 herbei-, verschaffen. — Caus. — 1〉 anbinden lassen. — 2〉 verbinden [Page4-208-a] heissen mit (Instr.) so v. a. sagen, dass man verbinden müsse. Mit anusam. anusaṃbaddha verbunden mit, begleitet von (im Comp. vorangehend). — Mit abhisam mit Etwas verbinden, so v. a. darunter verstehen. Pass. verbunden werden mit, so v. a. gehören zu (Instr.). pratyekam zu Jedem gehören, — zu ergänzen sein Chr. 225,22. Chr. 234,29. — Mit upasam, uapasáṃddha darangebunden. — Mit pratisam, pratisaṃbaddha zusammenhängend, in Zusammenhang stehend CARAKA. 3,8.
Originaltext · Deutsch · Verbalwurzel
√bandh IV. bandha 2te Imper. R. ed. Bomb. 3,56,21. — Mit ā Med. sich erhängen R. ed. Bomb. 3,45,36. — Mit vini IV. fesseln JĀTAKAM. 31. — Caus. dass. JĀTAKAM. 17,17. [Nachtrag, Band 7]
Whitney Roots 1885 Verbalwurzel
Originaltext · Englisch · Verbalwurzel
bandh — bind
Cappeller 1887 Verb
Originaltext · Deutsch · Verb
bandh, badhnā́ti, badhnīté (bandhati) binden, anbinden, an- o. umthun; fesseln (bes. ein Opfertier), darbringen, schlachten; verbinden, zusammenfügen, verfassen; bewirken, hervorrufen, machen; bekommen, äußern; verschließen, abdämmen, hemmen, gefangen nehmen o. halten, festhalten, heften, richten (Augen, Ohren, Sinn etc.) auf (Loc. o. Infin.) Pass. badhyáte (badhyati) gebunden, verbunden, gefesselt werden u. s. w. p. p. baddhá gebunden, gefesselt, gefangen u. s. w., verbunden mit, gefasst in (Instr. o. —˚), gehemmt; geheftet, gerichtet, hervorgerufen, bekommen, gezeigt, geäußert (bes. —˚, wo oft zu übers. — heftend, richtend u. s. w.). Caus. bandhayati binden, [Page289-1] festnehmen, fangen, zusammenfügen u. s. w. lassen. anu anbinden, fesseln, verbinden, sich jemd. anhängen d. i. jemd. auf dem Fuße folgen, nachlaufen, *gleichkommen, ähnlich sein; bekommen, haben; fortdauern, wirken, auf etwas bestehen, in jemd. (Acc.) dringen, jemd. ausfragen. Pass. angebunden werden u. s. w.; als stummer Buchstabe angehängt werden (g.). p. p. anubaddha gebunden, gefesselt, verbunden, zusammenhängend. ava anbinden; p. p. avabaddha angebunden. gefesselt; befestigt, festsitzend in (—˚), hängend an, besorgt um (Loc.). ā an-, umbinden, verbinden, zusammenfügen, anknüpfen, bewirken, hervorbringen, äußern. p. p. ābaddha geheftet, gerichtet (Augen, Geist). ud auf binden, Med. sich erhängen. upa binden, anbinden. ni festbinden, fesseln, fangen, verbinden zusammenfügen, niederschreiben, abfassen, bewirken, äußern, errichten, erbauen, festhalten, hemmen; setzen, heften, richten auf (Loc.). p. p. nibaddha gebunden an (Loc.), abhängig von (Instr.) zusammengefügt, erbaut, versehen, belegt, verziert mit (—˚), enthalten in (Loc. o. —˚), bestehend aus (—˚); geheftet, gerichtet auf (—˚), angewandt, gebraucht. nis, p. p. nirbaddha geheftet, gerichtet auf (Loc.). prati anbinden, verknüpfen, festhalten, (unterbrechen*); verbinden, heften, richten auf. p. p. pratibaddha angebunden u. s. w., abhängig von (—˚). sam zusammenbinden, verknüpfen. Pass. zusammenhängen, verbunden sein mit, gehören zu (Instr.), zu ergänzen sein (g.). p. p. saṃbaddha zusammengebunden, verbunden mit (Instr. o. —˚), bedeckt mit (Instr.) erfüllt von (—˚), daseiend, vorhanden. Caus. anbinden (lassen) an (Loc.). abhisam zuetw. hinzufügen, d. h. ergänzen, darunter verstehen (g.). Pass. zu ergängzen sein, gehören zu (Instr.)
Burnouf 1866 Worttyp nicht bestimmt
Originaltext · Französisch · Worttyp nicht bestimmt
bandh bandh. badhnāmi,badhne 9 et bandhayāmi 10; f1. banddhāsmi; f2. bhatsyāmi; a1. abhātsam. Ps. badhye; pp. baddha. Lier, lauhabandhais par des liens de fer; au fig. pāpena na badhyate il n'est pas lié par le péché. Attacher, mūrdhni kirīṭam une tiare sur sa tète; au fig. fixer, abhilāse manas son esprit sur un objet désiré; punir, daṇḍena par un châtiment; punir de mort [sans substantif]. Prendre, saisir; recueillir [Page460-2] phalam le fruit d'une action. Frapper blesser, cf. vadh. Goth. band; lith. banda [une bande, une troupe]; germ. binden.
Abgeleitete Wörter
Quelltextfundstellen (128)
AsS1 4 Fundstellen
Ardha Baddha Padma Paścimottānāsana 1 Fundstelle
Direkt belegt
-
AsS1 ArdhaBaddhaPadmaPashchimottanasana Segment 2
DYS 8 Fundstellen
DYS 27–31: Haṭha-Übersicht 3 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
GoS 12 Fundstellen
GoS 50–63: Drei Verschlüsse 6 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
1 weitere Quelltextseite
HP 57 Fundstellen
HP 1.17-1.32: Āsana 2 Fundstellen
Direkt belegt
-
HP 1.24 Segment 6
Über Ableitungen belegt
-
HP 1.24 Segment 3
HP 1.50–54: Siṃhāsana und Bhadrāsana 2 Fundstellen
Direkt belegt
-
HP 1.53–54 Segment 14
Über Ableitungen belegt
-
HP 1.50–52 Segment 43
Weitere 20 Quelltextseiten
HP 3.19-3.25: Mahābandha 7 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
HP 3.33-3.48*1: Khecarī und Soma 2 Fundstellen
Direkt belegt
HP 3.49-3.57: Mūlabandha 4 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
HP 3.66-3.72: Jālandhara und Bandhas 6 Fundstellen
Direkt belegt
Über Ableitungen belegt
HP 4.0*1-4.0*14: Samādhi und Laya 3 Fundstellen
Direkt belegt
-
HP 4.0*14 Segment 8
Über Ableitungen belegt
HTK 4 Fundstellen
HTK 10.47–47*1: Ghaṭikābandha / Ghaṭibandha 1 Fundstelle
Über Ableitungen belegt
-
HTK 10.47 Segment 16
PYS 5 Fundstellen
SiSa 33 Fundstellen
SiSa 1.20-1.31: Karma und Erkenntnis 2 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
SiSa 4.1-4.8: Yonimudrā-Kreislauf 2 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
SiSa 4.21-4.25: Zehn Mudrās 2 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
Weitere 11 Quelltextseiten
SiSa 4.60-4.63: Jālandharabandha 5 Fundstellen
Direkt belegt
Über Ableitungen belegt
SiSa 4.64-4.68: Mūlabandha 4 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
SiSa 4.72-4.77: Uḍḍyānabandha 3 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
SiSa 5.156-5.181: Sahasrāra 2 Fundstellen
Über Ableitungen belegt
-
SiSa 5.165 Segment 8
-
SiSa 5.167 Segment 24
SS 2 Fundstellen
SVU 2 Fundstellen
VBT 1 Fundstelle
Mit AYI Free weitermachen
Bildquelle: AYI Archiv.