yuj युज् – yoke; join
adjective · verbal root · substantive masculine · Word type unspecified · verb
Dictionary sources
AYI dictionary verbal root
yoke; join
Cappeller 1891 adjective · verbal root
Original text · English · verbal root
yuj yunákti yuṅktá yujáte1 ·v & yuñjati, yuñja°te pp. yuktá (q.v.) yoke, harness (of waggon and steed); make ready, fit out, prepare, arrange, set to work (P. refl.); apply, use, fasten or fix on put or place (dhuri at the head lit. at the thill), turn or direct (esp. the mind) upon (loc.); (yogam) be intent on, meditate (also M.); appoint, institute; bid, order, enjoin; unite, connect, join with (instr.); P. M. cling to, adhere, marry; A. present or furnish with (acc. of pers. & instr. of th., or loc. gen. of pers. & acc. of th.); M. become possessed of (acc.); P. the same (instr. ±saha) or fall to one's (gen.) share or lot, be fit or suitable for (loc., gen. or instr.), be proper or right. C. yojayati °te yoke, harness, fit out, array; use, employ, undertake, begin; appoint to or charge with (loc.), fasten, fix (esp. the mind) or place on (loc.); unite, connect, furnish, endow with (instr.). D. yuyukṣati wish to lay on or to appoint. --anu strive to overtake, pursue; ask, question (acc. of pers. or & th.). abhi A. appoint to, charge with (loc.); A. (M.) prepare or get ready for (acc. or infin.); M. (A.) yoke, harness, put to; attack, march against; P. be sued for or be accused of (acc.). C. furnish with, make a pers. (acc.) share in (instr.). pratyabhi attack or accuse in return. ā harness, put to (loc.); M. fasten, put on, place in (loc.). C. fix upon (loc.), put together. samā arrange, prepare; join, bring together with (instr.). ud make one's self ready, set to work; set off, be gone. C. urge on, impel, also = samud C. incite or animate to (dat.). upa M. (A.) yoke, harness, put to (loc.); use, employ, appropriate, enjoy; consume, eat. P. be applied, be useful, necessary, requisite, or qualified for (loc., dat. of th., gen. of pers.). ni M. (A.) fasten or put to (loc., dhuri = S.); join, put together; bind or attach to, fix or turn upon (loc. or dat.); put (a task) upon, commission, elect (2 acc.), appoint to, charge with (acc. of pers. & loc. or dat. of th.; or loc. of pers. & acc. of th.); use, employ. C. harness, put to (loc.); tie on, fasten, set (jewels); direct, impel, exhort or constrain to (dat., acc. w. prati, loc., or artham), appoint to (loc.), choose for, elect (2 acc.); commit or entrust to (loc.); set, lay, fix; place in or upon, take into or to (loc.); employ, set to work; furnish with, cause to partake of (instr.). vini M. (A.) loosen, untie, unharness, shoot of--at (loc.), appoint to, destine for (loc., dat. or artham); place, fix (the mind) upon; use, employ; eat, consume. C. appoint to, charge with (loc., arthāya or artham); commit to (loc.), present, offer to (dat.), use, employ. saṃni place in or on (loc.); commission, appoint, employ. C. the same, charge with ( = vini C.); urge on, impel; destine, assign. pra M. (A.) harness, put to (loc.), prepare (instr.) for (dat.), join with (instr.), set in motion, hurl, cast shut off-at (loc. or dat.), turn or fix upon (loc.), utter, pronounce, show, manifest; animate, impel, bid, direct to (dat. or loc.), elect, choose for (2 acc.), bring to or into (acc.), place at or upon (loc.), add; use, employ; effect, produce; arrange, execute, perform (d.). P. be fit or suitable. c. hurl, cast; bring forth, utter, show, betray; fix, concentrate (the mind); direct, instruct, appoint to (loc.), commit to (dat.), begin, undertake; represent, perform; use, employ; exact (interest). anupra M. add after (abl.); pursue, overtake; follow. vipra sever from (instr.); C. deprive or rid of (instr.). saṃpra yoke, harness, set in motion, let loose; execute. perform (music). P. be joined or added; partake or be guilty of (instr.). C. fit out make ready; join or connect with (instr.); bring forth, use, employ. vi detach or sever from (instr.); A.M. liberate from or deprive of (instr., r. abl.); M.P. relax, yield, give way. C. separate, rid or deprive of (abl. or instr.). sam A. put together, join, unite, bind, fetter; endow or furnish with (instr.), fix (the mind) upon (loc.). C. yoke, harness; fit out. equip (an army), lay on, shoot off (an arrow), turn or fix (the mind) on (loc.) appoint (to a commission), intrust or commit to (gen.); perform, accomplish; add to (loc.), put together, join, etc. = S. -- Cf. abhiyukta, āyukta, udyukta, upayukta, niyukta, niryukta (add.), prayukta, viprayukta, viyukta, visaṃyukta, saṃyukta, saṃprayukta, samāyukta.
Original text · English · adjective
yúj2 ·a. yoked together, harnessed with, drawn by (--°), endowed or furnished with (instr. or --°); pair, even. m. comrade, companion.
Monier-Williams 1872 adjective · Word type unspecified
Original text · English · adjective
2. yuj, k, k, k (often at the end of comps.; when uncompounded the strong cases ought to have a nasal inserted, e. g. yuṅ, yuñjau, yuñjas, yuñjam, yuñjau), yoked, joined, connected, joined to, harnessed, drawn by, (catur-yuj, drawn by four horses; aśva-sahasra-yuj, drawn by a thousand horses; hayottama-yuj, drawn by the best horses); yoked or joined together, any one who is joined or yoked, a yoke-fellow, yoke-mate, companion; furnished or provided with, filled with, affected by, possessed of, possessing (e. g. prīti-yuj, possessing pleasure, pleased; kāma-yuj, possessing, i. e. grant- ing desires, cf. dharma-yuj); exciting, an exciter, (yuṅ bhiyaḥ, exciter of fear); in couples or pairs, even, not odd, not single, not separate [cf. a-yuj]; (k or ṅ), m. a pair, couple, the number two; a joiner, one who joins or unites; one who devotes his time to abstract contemplation, a sage; a measure of 300 poles (?); yujau, m. du. the sign of the zodiac Gemini; the two Aśvins; [cf. Lat. con-jux, con-jug-is.]
Original text · English · Word type unspecified
yuj 1 . yuj (connected with rt. 2. yu), cl. 7. P. A. yunakti, yuṅkte (said to be also cl. 1. P. yojati), yuyoja, yuyuje (Ved. 3rd pl. yuyujre), yokṣyati, -te, ayujat or ayaukṣīt, ayukta (epic forms (anu)yuñjase, 3rd sing. yuñjate, ayuñjam, yuñjata; Vedic forms yuje, yunajate, yoja, yojam, yojate, yuyojate, ayuji, ayujran, yujanta, ayukṣata), yoktum (Ved. Inf. yuje), to yoke, join, attach, join together, unite, fasten, connect, add; to harness, put to (horses, &c.); to join one's self to, come into union or conjunction with (e. g. Rohiṇīṃ śaśī yunakti, the moon unites with Rohiṇī); to adhere, cleave to (A.); to apply, fit, fix; to use, employ, make use of; to make ready, prepare, fit out, arrange; to appoint, institute; to enjoin, charge; to put on, place on, fix on, fasten on (as an arrow on a bow-string); to put in, infix, insert, inject; to fix the mind (manas, cittam, &c.) on anything (loc.); to direct, turn, bend the thoughts (cintām, &c.) towards any object (loc.); to concen- trate or fix the mind (in order to obtain union with the Universal Spirit); to be absorbed or deeply en- gaged in meditation, meditate, think upon; to join or connect with (with inst.), bring into the posses- sion of, furnish or endow with (with inst.), bestow anything (acc.) upon any one (loc. or gen.), grant, confer: Pass. yujyate (ep. also yujyati), Aor. ayoji, to be yoked or joined; to be fastened or united; to be harnessed; to be put to; to join or connect one's self with, be in conjunction with, to adhere, cleave to; to be applied; to be fit or proper, to be adapted or suitable, to be right; to be made ready or pre- pared; to be placed or fixed on, to be directed towards; to be absorbed or immersed in; to medi- tate; to be joined or endowed with or possessed of (with inst.); to participate in, attain to, possess, obtain (with inst.): Caus. yojayati, -yate, -yitum, Aor. ayūyujat, to cause to join or unite; to cause union or conjunction; to yoke, harness, put to; to join, unite, fasten, connect, add; to apply, fix, fit, place, lay; to use, make use of; to prepare, arrange, equip, undertake, execute; to appoint, employ, com- mission, appoint to (with loc.); to fix on, place on or in; to fix the mind (manas or ātmānam) on, direct the thoughts &c. to (with loc.); to concen- trate the attention on, be immersed or engrossed in (with loc.); to furnish or endow with (with inst.); to make to possess or partake of (with inst.), cause to share in, present with, bestow upon; to urge or incite any one (acc.) to anything (dat.), to excite, instigate; to surround; to think little of, esteem lightly, despise (A.): Desid. yuyukṣati, -te, to wish to join or unite, to desire to appoint, to desire to place in any employment or occupation; to wish to fix or place; to be about to place or put on; to intend to fix (the mind) on; to wish to be absorbed in: Intens. yoyujyate, yoyujīti, yoyokti; [cf. Gr. ζεύγ-νυ-μι (ἐ-ζύγ-η-ν), ζεῦγ-μα, ζεῦγ-ος, ὁμό-ζυξ, σύ-ζυξ, ζυγ-ό-ς, ζυγ-ό-ν; Lat. ju-n-g-o, ju-men- tu-m, con-jux, jug-u-m, jugeru-m, juxta; Goth. juk, ga-juk; Old Germ. joh, joch; Angl. Sax. geo- can, geoce; Slav. ig-o; Lith. junga-s, jung-iu.]
Petersburger 1855 adjective · Word type unspecified · verb
Original text · German · adjective
2. √yuj (= 1. yuj) P. 3,2,59. P. 3,2,61. Decl. P. 7,1,71. VOP. 3,133. fg. 1〉 adj. subst. verbunden, zusammengespannt, das an demselben Wagen mitziehende Thier; Genosse, Verbündeter ṚV. 1,7,5. indra̱ stomàmi̱maṃ mamà kṛ̱ṣvā yu̱jaści̱dantàram ṚV. 1,10,9. yuja̱ṃ vajràṃ vṛṣa̱bhaścàkra̱ indràḥ ṚV. 1,33,10. va̱yaṃ jàyema̱ tvayā̀ yu̱jā vṛtàm ṚV. 102,4. ṚV. 129,4. yujèva vā̱jinā̀ du. ṚV. 2,24,12. yaṃ ya̱ṃ yujàṃ kṛṇu̱te brahmàṇa̱spatìḥ ṚV. 25,1. ṚV. 4,28,1. ṚV. 2,2. ṚV. 32,6. rā̱yā yu̱jā sàdha̱mādàḥ ṚV. 7,43,5. (vgl. ṚV. 5,20,1). ṚV. 7,95,4. bra̱hmāṇàstvā̱ va̱yaṃ yu̱jā hàvāmahe ṚV. 8,17,3. ṚV. 8,51,6. te nàḥ santu̱ yuja̱ḥ sadā̱ varùṇo mi̱tro àrya̱mā ṚV. 72,2. ṚV. 9,7,3. ṚV. 10,33,9. ṚV. 89,8. AV. 4,23,5. AV. 6,54,1. AV. 6,54,2. TS. 7,5,19,1. VS. 23,27. manaśca ha vai vākca yujau devebhyo yajñaṃ vahataḥ ŚAT. BR. 1,4,4,1. ŚAT. BR. 1,8,3,27. ṢAḌV. BR. 3,7. Nasalirte Formen (nach den Grammatikern sollen alle starken Casus des nicht componirten yuj nasalirt sein): i̱maṃ taṃ pàśya vṛṣa̱bhasya̱ yuñjàm ṚV. 10,102,9. harī̀ te̱ yuñjā̱ pṛṣàtī abhūtām ṚV. 1,162,21. — avidyayā yuk versehen —, behaftet mit BHĀG. P. 11,11,7. yuṅmiyaḥ Furcht erregend BHAṬṬ. 6,118. Häufig am Ende eines comp. bespannt mit: hariyujaṃ ratham MBH. 3,12023. HARIV. 8879. haryaśva˚ MBH. 3,16510. harisahasra˚ RAGH. 12,103. hayottama˚ MBH. 5,3341. divyāśva˚ MBH. 5,7130. MBH. 14,2612. śveta˚ MBH. 8,1751. verbunden —, versehen mit: prīti˚ HARIV. 14410. ŚATR. 1,298. puṇyāḥ kāmayujo (Wünsche gewährend) 'drayaḥ HARIV. 11449 (sarvakāmayutādrayaḥ die neuere Ausg.). agni˚ HARIV. 15502. vrīḍā˚ R. 4,10,31. VARĀH. BṚH. S. 51,34. VARĀH. BṚH. S. 76,7. yoga˚ BHĀG. P. 3,33,13. janmarkṣaśroṇayoga˚ BHĀG. P. 7,14,23. śuddhi˚, mati˚ PAÑCAR. 3,2,7. triguṇatantu˚ PAÑCAR. 7,6. PAÑCAR. 15,12. kriyā˚ H. 565. vṛṣṭi˚ H. 1107. samakālayujaḥ = ye samakālameva yujyante BHĀG. P. 5,23,1. ugra˚ BHĀG. P. 3,21,45 nach dem Comm. = ugrā yuk yogo yasya, es könnte aber ugra auch als nom. abstr. gefasst werden. — 2〉 adj. paarig, geradzahlig (a˚ nicht paarig) LĀṬY. 6,5,16. LĀṬY. 6,5,27. ṚV. PRĀT. 13,16. M. 3,277. MBH. 3,1358. Ind. St. 8,307. Ind. St. 8,309. Ind. St. 8,312. Ind. St. 8,337. Ind. St. 8,339. VARĀH. BṚH. 1,7. MĀRK. P. 30,14. — 3〉 Paar, Zweizahl ŚABDAR._im_ŚKDR. taruṇīkuca˚ PAÑCAR. 3,12,14. PAÑCAR. 3,2,18. die Zwillinge im Thierkreise Ind. St. 2,259. yujau die beiden Aśvin TRIK. 1,1,65. — Vgl. a˚, aruṇa˚, arśo˚, aśva˚, ṛta˚, caturyuj (auch MBH. 1,7343, wo mit der ed. Bomb. ˚ryujāṃ st. ˚ryugāṃ zu lesen ist), duryuj, dharma˚, nitya˚, puṃ˚, prātaryuj (hier auch mit act. Bed.), brahma˚, bha˚, mano˚, mitra˚, yuvā˚, rakṣo˚, ratha˚, vaco˚, sa˚, su˚, sva˚.
Original text · German · Word type unspecified
1. √yuj , (pra) yuñjīyāt R. ed. Bomb. 1,4,3. — 5〉 Sp. 152, Z. 32. fg. vgl. evaṃyukta so beschaffen PAT. a. a. O. 5,57,b. — abhi 8〉 ˚yukta so v. a. bloss berührt Spr. (II) 2846. — ā, partic. āyukta = yukta behaftet mit: śramāyukta ermüdet R. GORR. 2,11,11. — vyā vgl. vyāyoga. — paryupa verbrauchen: tatra cāsyāgamakālenaivāyuḥ kṛtsnaṃ paryupayuktaṃ syāt PAT. a. a. O. 1,11,a. — saṃni, partic. ˚yukta verbunden mit: pratyaya˚ ebend. 4,77,a. — pra desid. anwenden —, gebrauchen wollen so v. a. nöthig haben: śabdānprayuyukṣamāṇaḥ ebend. 1,14,a.
Original text · German · verb
1. √yuj , yunákti, yuṅkte DHĀTUP. 29,7 (yoge). anuyuñjase HARIV. 3057. yuñjate 3. sg. ŚVETĀŚV. UP. 2,6. MBH. 13,750. ayuñjam MBH. 5,7291. yuñjata = ayuṅkta MBH. 1,7982. ved. yujé, yunájate, yoja, yojam, yojate und yuyójate ? (ṚV. 8,59,7) 3. sg.; yuyója, yuyujé, yuyujre, ayujat, ayuji, ayujran, yujanta, ayukṣata 3. pl.; yokṣye; yujyáte, ayoji; yuktvā, yuktvāya VS. 11,3; yoktum, yujé infin. ṚV. 8,41,6. 1〉 schirren, anspannen; Ross und Wagen: yu̱jyate̱ rathàḥ ṚV. 4,15,1. yu̱ktvā harìbhyā̱mupà yāsada̱rvāṅ ṚV. 5,40,4. ṚV. 5,56,6. kamacchā̀ yuñjāthe̱ rathàm ṚV. 5,74,3. yāmèṣu̱ yaddhà yu̱ñjatè śu̱bhe ṚV. 1,87,3. (uṣāḥ) gobhìraru̱ṇebhìryujā̱nā fahrend mit ṚV. 5,80,3. ṚV. 2,18,3. ṚV. 3,26,4. ṚV. 7,16,2. ṚV. 7,23,3. āsthā̱drathàṃ sva̱dhayā̀ yu̱jyamā̀nam ṚV. 7,78,4. AV. 19,13,1. VS. 4,33. VS. 35,2. harī̱ indrò yu̱yojàte ṚV. 8,59,7. yoktreṇa yogyaṃ yuñjanti ŚAT. BR. 1,9,2,33. athosrau yuñjanti ŚĀṄKH. GṚHY. 1,15,8. yuktvā hayān MBH. 1,192. MBH. 1,7948 (wo mit der ed. Bomb. ayuñjan zu lesen ist). Spr. 2631. yujyantāṃ syandaneṣu turaṃgāḥ PRAB. 78,14. yokṣyanti dhuri dhenukāḥ MBH. 3,13035. (satsamāgamaḥ) duḥkhānāṃ dhuri yujyate so v. a. wird an die Spitze gestellt Spr. 3265. yuktvā rathavaram HARIV. 4461. vājibhiḥ R. GORR. 2,38,10. fg. yujyatāṃ yugyam R. GORR. 1,71,3. R. SCHL. 2,70,12. R. SCHL. 3,39,4. MBH. 3,11761. yuktá angeschirrt, angespannt ṚV. 1,116,18. rathè yu̱ktāsà ā̱śavàḥ ṚV. 118,4. ṚV. 5,27,2. e̱ta̱śo dhū̱rṣu yu̱ktaḥ ṚV. 7,63,2. ṚV. 4,48,4. Wagen ṚV. 4,69,2. AV. 13,3,9. MBH. 3,2791. R. 2,46,27. R. GORR. 2,38,12. śvetairhayairyukte mahati syandane BHAG. 1,14. MBH. 3,11921. HARIV. 2459. R. 2,39,13. R. GORR. 1,17,3. vājirathānyuktān R. SCHL. 2,92,31. rathena kharayuktena R. SCHL. 2,69,15. R. SCHL. 2,69,18. vājinaḥ MBH. 3,15672. bhānuḥ sakṛdyuktaturaṃgaḥ ŚĀK. 101. indriyāṇi Spr. 5099. triyukta mit Dreien bespannt KĀTY. ŚR. 15,1,22. KĀTY. ŚR. 22,4,15. caturyukta MBH. 5,3045. — 2〉 anspannen in verschiedenen Uebertragungen so v. a. in Thätigkeit setzen, in Gebrauch nehmen, zurüsten, verrichten u. dgl.: āddakṣìṇā yujyate vāja̱yantī̀ ṚV. 5,1,3. die Soma — Steine (vgl. ṚV. 10,94,6. ṚV. 10,94,7) ṚV. 40,8. ṚV. 43,4. ṚV. 3,41,2. ṚV. 57,4. ṚV. 7,42,1. LĀṬY. 1,10,1. den Mörser ṚV. 1,28,5. pātrāṇi ŚAT. BR. 4,4,1,17. dhi̱yā yùyujra̱ indàvaḥ ṚV. 1,46,8. va̱yamù tvā̱ ratha̱ṃ na vājàsātaye . dhi̱ye pū̀ṣannayukṣmahi ṚV. 6,51,3. VS. 11,3. AIT. BR. 6,23. yu̱ñjate̱ manà u̱ta yùñjate̱ dhiyàḥ ṚV. 5,81,1. ṚV. 7,27,1. VS. 11,1. fgg. (VS. 1,3 = ŚVETĀŚV. UP. 2,3 mit Varianten). indriyāṇi mano yuṅkte sadaśvāniva sārathiḥ . indriyāṇi mano buddhiḥ kṣetrajñe yujyate sadā .. MBH. 14,1426. mano duṣṭam — buddhyā yuñjīta BHĀG. P. 3,28,7. brahmà ṚV. 10,13,1. nede̱va mā̀ yu̱naja̱nnatrà de̱vāḥ ṚV. 51,4. ṚV. 27,4. u̱graṃ yùyujma̱ pṛtànāsu sāsa̱him ṚV. 8,50,12. yu̱jyante̱ yasyā̀mṛ̱tvijàḥ AV. 12,1,38. TS. 3,1,10,2. yajñam ŚAT. BR. 1,9,2,32. tena (yajuṣā) yajñamathāyujat . yuñjānaḥ sa yajurveda iti ścāstraviniścayaḥ Verz. d. Oxf. H. 54,b,15. vācam LĀṬY. 1,8,9. mā no 'to 'nyatpitaro yuṃgdhvam (sc. vāsaḥ) ĀŚV. ŚR. 2,7,6. cakṣuḥ śrotraṃ ka u devo yunakti, prāṇaḥ yuktaḥ KENOP. 1. yujyatāṃ mahatī senā werde gerüstet R. 2,79,9 (R. 2,86,13 GORR.). R. 2,92,30 (R. 2,101,33 GORR.). MĀRK. P. 125,4. tāsāmasurasenānāṃ yujyatīnām HARIV. 8065. akālayuktasainya Spr. 6; vgl. yuktasena. āśiṣo yuyujuḥ — ādirājāya so v. a. sprachen Segenswünsche BHĀG. P. 4,19,41. BHĀG. P. 9,11,29. yuñjānaḥ paramāśiṣaḥ BHĀG. P. 5,13. namo 'yuṃkṣmahi sākṣiṇe brachten unsere Verehrung dar BHĀG. P. 4,30,26. praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate wird gebraucht, — angewandt BHAG. 17,26. ādānamapriyakaraṃ dānaṃ ca priyakārakam . abhīpsitānāmarthānāṃ kāle yuktaṃ praśasyate .. angewandt M. 7,204. taṃ māmevaṃvidham — samarthamarinigrahe . kasmādyunakṣi (so die ed. Bomb.) sārathye anstellen bei MBH. 8,1365. (tān) yuyoja sa yathāyogamadhikāreṣu MBH. 2,1289. kārye mahati yuñjānaḥ MBH. 12,3498. yogyeṣvamātyānkāryeṣu yuñjīta KATHĀS. 34,194. taṃ prajāsargarakṣāyām — yuyoja yuyuje 'nyāṃśca sa vai sarvaprajāpatīn BHĀG. P. 4,30,51. bhrātṝndigvijaye 'yuṅkta BHĀG. P. 10,72,12. vānaro 'yaṃ naraśreṣṭha yujyatāṃ setukarmaṇi R. 5,94,15. Spr. 3307. mahati karmaṇi yujyamānaḥ beschäftigt mit BHĀG. P. 6,3,25. pass. sich rüsten zu (dat.): yuddhāya yujyasva BHAG. 2,38. yogāya BHAG. 50. krūrāya karmaṇe yuktaḥ gerüstet zu MBH. 7,881. yātrāyukta SUŚR. 1,122,5. yukta anʼs Werk gesetzt, angestellt, beschäftigt, obliegend, sich befleissigend, bedacht auf (die Ergänzung im loc. oder im comp. vorangehend) ṚV. 10,27,9. yathā̀ yu̱kto jā̀tavedo̱ na riṣyā̀ḥ ṚV. 10,51,7. KĀTY. ŚR. 3,4,22. P. 6,2,66. (carāḥ) ye yuktā drupade mayā MBH. 5,7549. ayuktacāra R. 3,37,7. R. 3,37,10 aśvānāṃ vāhane yuktaḥ MBH. 3,2635. hayeṣu MBH. 4,315. agniṣu R. GORR. 2,109,8. kriyāsu Spr. 763. ācāre M. 1,108. svādhyāye, daive karmaṇi M. 3,75. M. 3,127. lokasyāpyāyane M. 213. M. 4,35. M. 6,8. M. 7,125. M. 9,324. M. 9,326. MBH. 3,1786. paurāṇāmahite R. 1,39,22. R. 1,77,10. R. GORR. 2,100,3. R. GORR. 3,69,8. R. GORR. 6,106,3. R. ed. Bomb. 6,87,22. Spr. 4491. BHĀG. P. 1,19,17. BHĀG. P. 8,10,1. vyasaneṣvayuktaḥ Spr. 460, v. l. maṅgalācāra˚ M. 4,145. fg. M. 9,259. tapo˚ MBH. 1,7626. MBH. 5,6016. parahitavyāpārayuktātman Spr. 2004. dhyānayuktena manasā Verz. d. Oxf. H. 53,a,12. geübt, geschickt, erfahren R. 5,33,7. dharmārthayorjñāne MBH. 5,1104. ārohe vinaye caiva yukto vāraṇavājinām R. 2,1,20. koṣasaṃgrahaṇe, balaparigrahe R. GORR. 1,7,7. R. GORR. 1,7,10. ayuktabuddhirguṇadoṣadarśane R. GORR. 3,37,23. a˚ (= avivekin Comm.) BHĀG. P. 10,73,11. — 3〉 auflegen Geschosse (auf den Bogen): yuyoja bāṇān MBH. 1,7025. ayuñjameva caivāhaṃ tadastraṃ bhṛgunandane MBH. 5,7291. mā yuṅkṣva divyānyastrāṇi MBH. 3,12309. MBH. 5,7265. befestigen: divyaṃ cedaṃ kirīṭaṃ me svayamindro yuyoja ha MBH. 3,12278. ābharaṇāni Spr. 3307. vekāraṃ netrayoryuñjyānnakāraṃ sarvasaṃdhiṣu fügen auf BHĀG. P. 6,8,8. śirasi kapālāni setzen auf LĀṬY. 8,8,18. yonau reto yunakti fügen in, thun in ŚAT. BR. 7,5,1,33. tvāṃ hṛdi yuñjan inʼs Herz schliessend BHĀG. P. 3,24,34. med. und pass. sich hängen an (eig. und übertr.): yuñjānāśca vilambire (so die neuere Ausg.) . kaṇṭheṣu HARIV. 11767. yujyettatra na paṇḍitaḥ Spr. 100. — 4〉 eine Zuneigung u. s. w. Jmd (loc.) zuwenden: mayi yo yastava sneho rohasene sa yujyatām MṚCCH. 155,17. yujyamānayā bhaktyā bhagavati BHĀG. P. 3,25,19. ātmānam, manaḥ, mānasam, cetaḥ, cittam, cintām den Geist, den Sinn, die Gedanken auf einen Punkt richten; act. und med. MAITRYUP. 6,3. BHAG. 6,15. BHAG. 6,10. BHAG. 6,28. BHAG. 9,34. BHĀG. P. 2,1,19. BHĀG. P. 2,2,7. BHĀG. P. 4,1,26. die Ergänzung im loc. BHĀG. P. 3,9,23. BHĀG. P. 3,24,43. BHĀG. P. 3,27,26. BHĀG. P. 4,28,38. BHĀG. P. 6,2,40. BHĀG. P. 7,5,41. BHĀG. P. 9,6,51. BHĀG. P. 9,6,54. Ohne ātmānam u. s. w. sich vertiefen; med. MBH. 13,750. MĀRK. P. 43,40. yuñjāna MBH. 14,562 (in beiden Ausgg. fälschlich bhuñjāna). BHĀṢĀP. 64. act. MBH. 14,546. BHĀG. P. 7,1,25. MĀRK. P. 111,2. yoktuṃ samupacakrame MBH. 12,12580. mit beigefügtem yogam dass.; act. BHAG. 6,12. MĀRK. P. 39,27. med. MĀRK. P. 28. yújyate (samādhau) DHĀTUP. 26,68. SIDDH. K._zu_P. 7,1,71. yujyate brahmacārī yogam P. 3,1,87, Vārtt. 5, Sch. yukta gesammelt, aufmerksam, vertieft, ganz bei der Sache seiend: yo me̱ giràstuvijā̱tasyà pū̱rvīryu̱ktenā̱bhi tryàruṇo gṛṇāti (sc. manasā SĀY.) ṚV. 5,27,3. yathā vā yuktamātmānaṃ manyeta tathā yukto 'dhīyīta svādhyāyam ĀŚV. GṚHY. 3,2,2. ŚVETĀŚV. UP. 2,2. TAITT. UP. 1,11,4. MUṆḌ. UP. 3,2,5. ṚV. PRĀT. 14,28. M. 2,223. M. 2,243. M. 4,95. M. 4,100. M. 6,31. M. 7,142. M. 7,206. M. 9,312. M. 11,259. BHAG. 2,61. BHAG. 6,8. BHAG. 6,14. BHAG. 8,14. MBH. 1,2339. MBH. 12,4142. MBH. 14,563. HARIV. 5236. fg. R. GORR. 2,8,39. R. GORR. 3,72,7. R. GORR. 7,106,16. Spr. 3488. Spr. 4093. Spr. 4578. Spr. 4620. Spr. 5010. Spr. 5261. BHĀṢĀP. 64. su˚ MAITRYUP. 4,4. a˚ BHAG. 18,28. yasminyuktā brahmarṣayo devatāśca in den versenkt ŚVETĀŚV. UP. 4,15. śatrusevini mitre ca yuktataro bhavet gar sehr auf seiner Hut seiend M. 7,186. yuktatama BHAG. 6,47. — 5〉 verbinden, zusammenbringen, aneinanderfügen; anreihen ṚV. 1,165,5. a̱gniṃ yùnajmi̱ śavàsā ghṛ̱tenà VS. 18,51. stomam LĀṬY. 1,12,2. LĀṬY. 2,5,20. ŚAT. BR. 14,8,14,2 (KAUṢ. UP. 2,6). MAITRYUP. 6,21 (med.). nūnaṃ bhūtāni bhagavānyunakti viyunakti ca BHĀG. P. 10,82,42. sa hi pratyayārthamātmanā yunakti KĀŚ._zu_P. 1,2,51. aśvapādena — dvijanmāyoji wurde zusammengeführt mit RĀJA-TAR. 3,366. pass. sich verbinden mit: sa tayā kuntibhojasya du hitrā kurunandanaḥ .. yuyuje verband sich ehelich MBH. 1,4420. fg. mantribhiryuyuje nītiviśāradaiḥ er umgab sich mit RAGH. 8,17. Jmd (acc.) mit Etwas (instr.) verbinden so v. a. versehen, beschenken mit, Jmd einer Sache theilhaftig machen: sāntvamānārthasaṃbhogairyunakti MBH. 2,474. R. 1,9,68 (R. 1,9,67 GORR.). tatremaṃ tarjanairghoraiḥ yunaḥ sāntvaiśca yokṣyatha R. 3,62,33. yamaṃ yunajmi kālena BHAṬṬ. 6,37. āśīrbhiryuñjatātulām (so die ed. Bomb.) MBH. 1,7982. ātmānaṃ śreyasā yokṣye MBH. 3,2489. MBH. 7,696. ye 'nāgasau vayamayuṃkṣmahi kilviṣeṇa BHĀG. P. 3,16,25. na māṃ samayabhedena yoktumarhasi HARIV. 10963. R. GORR. 2,30,34. R. GORR. 2,35,34. māṃ duḥkhairyoktumicchasi Spr. 4524. KUMĀRAS. 6,79. pass. einer Sache (instr.) theilhaftig werden: vedapuṇyena yujyate M. 2,78. phalena M. 7,128. M. 7,144. MBH. 3,2629. MBH. 3,10862. kāladharmaṇā R. GORR. 1,43,27. Spr. 1601. Spr. 3477, v. l. Spr. 3798. Spr. 4025. Spr. 4433. Spr. 4840. Spr. 4914. Spr. 5098. ŚĀK. 64,16. RAGH. 3,65. KUMĀRAS. 4,44. KATHĀS. 22,92. KATHĀS. 30,34. BHĀG. P. 1,11,39. BHĀG. P. 3,7,5. mit dopp. instr. durch Jmd einer Sache theilhaftig werden MBH. 3,258. BHĀG. P. 1,11,24. statt des einfachen instr. der Sache auch der instr. mit saha MBH. 13,7101. yukta verbunden, vereinigt, hinzugefügt, an einander gereiht, regelmässig auf einander folgend VARĀH. BṚH. S. 77,36. BHĀG. P. 3,26,51. BHĀG. P. 4,1,48. viśo̱ na yu̱ktā u̱ṣasò yatante ṚV. 7,79,2. ṚV. 1,23,15. ŚĀṄKH. ŚR. 13,19,17. yuktam adv. in Schaaren ŚAT. BR. 12,4,1,3. yukta verbunden —, versehen mit, im Besitz von (instr. oder im comp. vorangehend) ṚV. PRĀT. 1,19. mahatainasā M. 2,221. M. 6,70. M. 9,169. M. 11,53. MBH. 1,7982. MBH. 3,1807. MBH. 3,2076. MBH. 3,2802. MBH. 12,3496. sisṛkṣayā so v. a. schaffen beabsichtigend HARIV. 534. BHAG. 8,10. R. 1,1,3. R. 1,1,9. R. 1,1,20. R. 1,4,7. R. 1,7,18. R. 1,52,11. R. 1,53,7. R. 1,55,19. RAGH. 7,1. Spr. 790. SŪRYAS. 1,48. fg. VARĀH. BṚH. S. 8,21. VARĀH. BṚH. S. 15,19. VARĀH. BṚH. S. 65,11. VARĀH. BṚH. S. 77,6. VARĀH. BṚH. S. 77,22. KATHĀS. 14,61. KATHĀS. 18,229. KATHĀS. 23,1. BHĀG. P. 1,2,15. BHĀG. P. 1,9,16. AK. 3,1,27. VOP. 3,143. chinneva yuktā kadalī gajena in Berührung gekommen mit R. 3,53,61. phala˚ verbunden mit KĀTY. ŚR. 1,1,2. AV. PRĀT. 3,89. AV. PRĀT. 4,3. P. 2,3,4. P. 2,3,8. P. 2,3,19. M. 9,310. M. 12,4. BHAG. 2,50. MBH. 1,7345. MBH. 3,2677. R. 2,26,25. dharmayukta (vākya) R. 39,17. R. 54,19. R. 55,9. MEGH. 25. Spr. 2734. Spr. 3198. Spr. 3287, v. l. SĀṂKHYAK. 2. SŪRYAS. 2,63. VARĀH. BṚH. S. 16,27. VARĀH. BṚH. S. 17,10. VARĀH. BṚH. S. 43,46. VARĀH. BṚH. S. 50,8. VARĀH. BṚH. S. 53,97. VARĀH. BṚH. S. 55,20. VARĀH. BṚH. S. 56,21. VARĀH. BṚH. S. 80,15. VARĀH. BṚH. S. 103,11. KATHĀS. 5,129. KATHĀS. 35,124. AK. 1,1,3,5. AK. 2,8,2,86. H. 527. LA. (III) 4,6. LA. (III) 35,17. LA. (III) 55,13. viṃśatiścaturyuktā vierundzwanzig VARĀH. BṚH. S. 21,30. VARĀH. BṚH. S. 23,7. VARĀH. BṚH. S. 48,47. kṣemayuktam adv. (s. auch bes.) R. 1,13,10 nach dem Comm. hierher zu ziehen (kṣemo vidhyaparādharāhityaṃ yadvā kṣemo vighnarāhityam). tathā yuktam auf diese Weise verbunden ṚV. PRĀT. 2,15. tathā yuktaḥ in solchem Zustande befindlich MBH. 3,2958. so verfahrend Spr. 4715. verbunden mit so v. a. bezüglich auf: gāthā yajñadānayuktāḥ KĀTY. ŚR. 20,2,7. KĀTY. ŚR. 20,2,8. śānti˚ KAUŚ. 9. jātakarmāṇi puṃvadvidhānayuktāni MBH. 5,7407. tavādarśanayuktena śokena R. 5,32,37. KĀM. NĪTIS. 14,12. yuj pass. in Conjunction treten mit (instr.): yadahaḥ puṃsā nakṣatreṇa candramā yujyeta PĀR. GṚHY. 1,14. jyeṣṭhādyāni navarkṣāṇyuḍupatinātītya yujyante VARĀH. BṚH. S. 4,7. uttarā phalgunī hyadya śvastu hastena yokṣyate R. 5,73,15. yadā puṃsā nakṣatreṇa candramā yuktaḥ syāt ĀŚV. GṚHY. 1,14,2. WEBER, JYOT. 70. VARĀH. BṚH. S. 98,12. VARĀH. BṚH. S. 104,56. puṣyayukte niśākare VARĀH. BṚH. S. 48,45. VARĀH. BṚH. S. 69,3. VARĀH. BṚH. S. 98,16. adya bārhaspataḥ śrīmānyuktaḥ puṣyeṇa (so die ed. Bomb.: kiṃ nu bārhaspato yogo yuktaḥ puṣyeṇa GORR.) R. 2,26,9 (R. 2,26,11 GORR.). nakṣatreṇa yuktaḥ kālaḥ P. 4,2,3. yuktaḥ kālena yaśca na so v. a. wer nicht die rechte Zeit benutzt Spr. 4631. kālayuktaṃ vākyam zeitgemäss R. 1,32,1. deśakā lārthayukta BHĀG. P. 1,15,27. kāryeṇa mahatā yuktaḥ so v. a. beschäftigt mit, begriffen in MBH. 5,5427. (na) svabhāvamativartante yoniyuktāḥ śarīriṇaḥ gebunden an, abhängig von Spr. 4309. — 6〉 mit sich verbinden; mit acc.: (marutaḥ) u̱bhe yùjanta̱ (= yojayanti SĀY.) rodàsī ṚV. 6,66,6. ṚV. 8,20,4. (śaśī) rohiṇīṃ yadi yunakti in Conjunction treten mit VARĀH. BṚH. S. 24,28. VARĀH. BṚH. S. 47,18. māghaśuklāhniko yuṅkte śraviṣṭhāyāṃ ca vārṣikīm (?) WEBER, JYOT. 113. so v. a. theilhaftig werden: na nu tamo na guṇāṃśca yuṅkṣe BHĀG. P. 7,9,32. — 7〉 Jmd (loc. gen.) Etwas (acc.) zu Theil werden lassen, zukommen lassen, verleihen: anāgasyaghaṃ yuñjan BHĀG. P. 1,17,14. yeṣu — śikṣādaṇḍaṃ na yuñjate BHĀG. P. 4,26,21. śubhāśubhe nṛṇāṃ yuṅkte MĀRK. P. 51,11. yadyujyate dehātmajādiṣu nṛbhiḥ BHĀG. P. 8,9,29. śeṣamātmani yuñjīta sich zu Theil werden lassen, selbst geniessen M. 6,12. — 8〉 sich vergegenwärtigen, — inʼs Gedächtniss zurückrufen: taṃ muhūrtaṃ kṣaṇaṃ velāṃ divasaṃ yuyoja (= anucintitavatī NĪLAK.) MBH. 3,16753. — 9〉 auftragen, befehlen, injungere: āsthāya tattadyadayuṅkta nāthaḥ BHĀG. P. 5,1,15. — 10〉 pass. passen, sich schicken, gemäss sein, sich ziemen, zukommen, recht sein: yujyate so ist es recht ŚĀK. 88,10. KATHĀS. 11,29. yujyati HARIV. 7064. na śāpastatra yujyate R. 1,21,7. Spr. 3307. KATHĀS. 24,203. RĀJA-TAR. 4,101. HIT. 83,19. BHĀG. P. 4,19,27. SARVADARŚANAS. 81,20. SARVADARŚANAS. 115,1. SARVADARŚANAS. 121,2. SARVADARŚANAS. 161,6 (so v. a. logisch richtig sein in SARVADARŚANAS.) sa svāmī yujyate bhuvi der eignet sich zum Herrn der Erde Spr. 2264. hutāśanapratinidhirdāhātmā nanu yujyate ist es nicht ganz in der Ordnung, dass das, was das Feuer vertritt, brennt? Spr. 3579. yadyena yujyate loke was zu einander passt Spr. 2392. nahyasminyujyate karma kiṃcidā mauñjibandhanāt schickt sich für ihn, kommt ihm zu M. 2,171. MBH. 3,16700 (yujyati). śabdo mahārāja iti — tasminyuyuje 'rbhake 'pi RAGH. 18,41. HIT. 16,12. mahatāmāspade nīcaḥ kadāpi nahi yujyate Spr. 2136. tadetanme na yujyate KATHĀS. 30,9. LA. (III) 37,8. kathaṃ bhagavataḥ — yujyerannirguṇasya guṇāḥ kriyāḥ BHĀG. P. 3,7,2. snuṣā me yujyate katham wie käme mir zu? so v. a. ich kann nicht haben BHĀG. P. 9,23,36. PAÑCAT. 40,24. evaṃ nīcajane 'pi yujyati gṛhaṃ prāpte satāṃ sarvadā Spr. 580. atha vā yujyate dvābhyāmapyetat PAÑCAT. 113,10. tannātra yujyate sthātum MṚCCH. 35,21. PAÑCAT. 57,3. vyasane mahati prāpte sthiraiḥ sthātuṃ na yujyate MAHĀN. 255. pratikartuṃ prakṛṣṭasya nāvakṛṣṭena yujyate R. 4,17,47. taṃ ca dātuṃ na yujyete KATHĀS. 57,157. tathāpi yujyate naiva dātum er kann nicht gegeben werden KATHĀS. 159. KATHĀS. 12,166. KATHĀS. 45,196. naitadyujyate sahasaiva pitṛparyāyāgataṃ vanaṃ tyaktum PAÑCAT. 21,4. PAÑCAT. 61,4. PAÑCAT. 96,4. naitadyujyate te kartum PAÑCAT. 214,5. tanna tvayaikākinyāsya bhūpate raktabhojanaṃ kartuṃ yujyate PAÑCAT. 61,22. yukta passend, angemessen, sich schickend, sich ziemend, recht, richtig AK. 2,8,1,24. AK. 3,4,14,80. AK. 3,4,14,83. AK. 3,4,23,144. TRIK. 3,1,7 (= parimita). H. 743. HALĀY. 4,61. HALĀY. 5,94. M. 8,34. yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu . yuktasvapnāvavodhasya yogo bhavati duḥkhahā .. BHAG. 6,17. MBH. 1,5943. MBH. 1,6153. MBH. 3,16720. MBH. 5,1295. HARIV. 4011. R. 2,80,15. R. 3,24,1. R. 3,67,24. SUŚR. 1,124,1. MĀLAV. 49. MĀLAV. 34,3. VIKR. 12,6. VIKR. 87,6. Spr. 976. Spr. 1643, v. l. Spr. 1964. Spr. 3546. KATHĀS. 25,164. KATHĀS. 51,207. RĀJA-TAR. 4,412. RĀJA-TAR. 6,208. BHĀG. P. 3,5,2. BHĀG. P. 3,24,23. BHĀG. P. 3,33,24. BHĀG. P. 4,27,12. MĀRK. P. 85,76. PAÑCAT. 69,10. HIT. 18,3. LA. (III) 34,3. LA. (III) 36,11. iti pañcavidhā bhāṣā yuktā na punaraṣṭadhā Verz. d. Oxf. H. 181,a,24. Verz. d. Oxf. H. 181,a,30. a˚ Spr. 3546. ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 252. SARVADARŚANAS. 29,2. SARVADARŚANAS. 34,22. SARVADARŚANAS. 79,16. su˚ R. 2,60,23. R. 2,82,28. R. 5,29,4. yuktam adv. auf passende Weise Spr. 3915. dvijakulanilayaṃ nātha yuktaṃ tyajāmi so v. a. es ist angemessen, dass ich verlasse Spr. 4540. na yuktaṃ vasata es ist nicht angemessen, dass ihr wohnt HARIV. 6017. yuktamāṃsala gehörig fleischig VARĀH. BṚH. S. 70,9. yuktaśītoṣṇa nicht zu kalt und nicht zu heiss R. 2,44,9. yukte ca daive yudhyeta günstig M. 7,197. yukte muhūrte R. 1,73,8 (R. 1,75,9 GORR.). R. 5,73,14. muhūrtena suyuktena R. 1,72,20. passend u. s. w. für; mit gen.: anurūpo hi yuktaśca tvaṃ mamāhaṃ tavāpi ca MBH. 3,16702. MBH. 14,2308. R. 3,52,40. R. 5,24,6. MĀLAV. 69,1. VṚDDHA-CĀṆ. 15,7. RĀJA-TAR. 4,62. PRAB. 21,14. mamātrāvasthānamayuktam HIT. 30,17. mit loc.: yu̱ktametattvayi MBH. 2,4. MBH. 5,6089. R. 2,90,20 (R. 2,99,33 GORR.). R. 2,101,11. yuṣmābhirdarśane yuktam so v. a. für euch sehenswerth HARIV. 6009. mantraṃ rājā mantrayāmāsa yathā yuktaṃ rakṣaṇe vai prajānām MBH. 5,7461. yuktaṃ (ayuktaṃ) yat es ist passend (unpassend) dass R. 4,16,49. R. 6,105,11. KATHĀS. 14,3. KATHĀS. 32,72. PAÑCAT. 170,8. yukta und ayukta mit einem infin.: yuktamito 'nyataḥ prayātum Spr. 2369. MUDRĀR. 103,5. KATHĀS. 32,48. HIT. 41,1. PRAB. 55,12. piśunavacanairduḥkhaṃ netuṃ na yuktamimaṃ janam Spr. 585. MUDRĀR. 14,4. RATNĀV. 46,8. KATHĀS. 28,104. na yuktamanayostatra gantum ŚĀK. 56,9. PRAB. 13,14. varāhamihirasya na yuktametatkartum VARĀH. BṚH. S. 47,2. BHAṬṬ. 5,86. ayuktaṃ nidhane kāmaṃ putrasya yatituṃ mayā R. 6,69,17. na yuktaṃ bhavatānnamaśuci dattvā pratiśāpaṃ dātum MBH. 1,781. yuktaṃ tasyāprameyasya vīryasattvavato mayā . samāśvāsayintuṃ bhāryām MBH. 3,2678. MBH. 14,838. MBH. 14,1610. yuktaṃ hi yaśasā kṣatraṃ svargaṃ prāptumasaṃśayam MBH. 1,26. tasmātpratikriyā yuktā bhīṣme kārayituṃ tava MBH. 5,6094. tasmātpratikriyā kartuṃ yuktā tasmai tvayānagha MBH. 5,7022. MBH. 5,7057. daivodyānāni — yuktānyāsevitumṃ tvayā R. 3,52,39. KATHĀS. 22,169. na yuktaṃ bhavatāhamanṛtenopacaritum MBH. 1,769; vgl. HOEFER, Vom Infinitiv S. 87. HOEFER, Vom Infinitiv S. 121 und Zeitschr. f. d. W. d. Spr. 2,182. fgg. — 11〉 yuñjāna (Spr. 4350) und yukta (R. 6,109,3) dem es wohlgeht, sich in guten Verhältnissen befindend. — 12〉 yukta in der Gramm. primitiv (Gegens. abgeleitet) P. 1,2,51. — yuñjāna s. auch bes. Vgl. devayukta, prātaryukta. — caus. yojayati, ˚te (aus metrischen Rücksichten), ayūyujat 1〉 schirren, anspannen KAUŚ. 14. KAUŚ. 15. yojayadhvaṃ rathān MBH. 1,7947. rathānyojayata MBH. 1,7948. MBH. 4,1025. R. 1,69,5. R. 2,39,10. R. 2,39,12. R. 2,70,29. syandanaṃ tairhayottamaiḥ . yojayitvā R. 1,46,26. śyāmaturaṃgayojitaṃ ratham BHĀG. P. 1,16,12. aśvānyojayitvā MBH. 3,2290. MBH. 3,2788. fg. rathe MBH. 3,2790. MBH. 3,13036. MBH. 4,1017. R. 2,57,3 (R. 2,57,2 GORR.). R. 7,46,2. VARĀH. BṚH. S. 61,9. BHĀG. P. 5,21,15. ayūyujannuṣṭrakharānrathāṃśca nāgānhayāṃśca R. 2,82,31 (R. 2,89,13 GORR.). — 2〉 ein Heer rüsten: varūthinīm MBH. 4,985. R. 1,51,21. ṣaḍaṅginīm R. GORR. 1,52,21. sainyam R. GORR. 1,78,5. Netze, Schlingen stellen, auswerfen: jālaṃ te yojayāmāsuḥ MBH. 13,2654. pāśo yojitaḥ HIT. 21,10, v. l. — 3〉 gebrauchen, anwenden, verrichten: bahudhā hyāśiṣastasya yojitāḥ so v. a. dargebracht, gesprochen MBH. 7,718. kimāśrayo me stava eṣa yojyatām BHĀG. P. 4,15,22. brahmadaṇḍamayūyujan . rājñi BHĀG. P. 13,22. chandāṃsyayātayāmāni yojitāni dhṛtavrataiḥ angewandt BHĀG. P. 27. saha gopībhiryojayanmadhurāḥ kathāḥ Worte wechselnd, sich unterhaltend HARIV. 5743. parasya patnyā puruṣaḥ saṃbhāṣāṃ yojayanrahaḥ M. 8,354. guṇavadbhiḥ sadā naraiḥ . sa kathāṃ yojayāmāsa maitrīṃ saṃgatameva ca pflegte R. GORR. 2,1,6. unternehmen, beginnen: mattonmatta˚ yojito vyavahāraḥ YĀJÑ. 2,32. zu Ende bringen: ardhaniṣpannaṃ tadvadhūryadayojayat RĀJA-TAR. 5,403. — 4〉 Jmd (acc.) zu Etwas (dat.) antreiben: prabodhotpattaye śamadamādīnyojayāmaḥ PRAB. 18,10. pāpānnivārayate yojayate hitāya Spr. 1771. Jmd verhelfen zu (loc.): pare tattve SARVADARŚANAS. 88,10. Jmd einsetzen, anstellen bei, beauftragen mit (loc.): ahaṃ daṇḍadharo rājā prajānāmiha yojitaḥ BHĀG. P. 4,21,21. bhakṣyabhojyādhikāreṣu duḥśāsanamayojayat MBH. 2,1290. atra karmaṇi MBH. 5,7016. KĀM. NĪTIS. 19,8. BHĀG. P. 5,5,15. MĀRK. P. 95,18. kuṭumbabhārodvahane KATHĀS. 22,160. yauvarājye RĀJA-TAR. 5,129. MĀRK. P. 118,21. sve sve viṣaye MĀRK. P. 50,35. fg. sargayojita BHĀG. P. 3,13,17. — 5〉 auflegen ĀŚV. GṚHY. 4,3,1. yojayasva dhanuḥśreṣṭhe śaram R. 1,75,29. tato 'hamānupūrvyeṇa divyānyastrāṇyayojayam MBH. 3,12232. MBH. 3,12313. MBH. 5,7202. HARIV. 16079. fg. kimarthamastraṃ rakṣassu na yojayasi richten auf R. 5,36,48. R. 5,68,18. anfügen, befestigen: ayojayam . vīṇāsu tantrīḥ KATHĀS. 26,168. triṭitaṃ payodharataṭe hāraṃ punaryojaya SĀH. D. 42,21. yadvāci tantyāṃ guṇakarmadāmabhiḥ sudustarairvatsa vayaṃ yojitāḥ BHĀG. P. 5,1,14. nakṣatrāṇi kālāyana īśvarayojitāni BHĀG. P. 22,11. hinstellen: padātīṃśca mahīpālaḥ puro 'nīkasya yojayet Spr. 4498. hineinthun, versetzen in: yojayedbījaṃ yantre SŪRYAS. 13,20. karmāṇi kāryamāṇo 'haṃ nānāyoniṣu yojitaḥ BHĀG. P. 7,13,23. vāyuṃ vāyau kṣitau kāyaṃ tejastejasyayūyujat BHĀG. P. 4,23,15. duḥkhe mahati tatra tvāṃ yojayāmi R. GORR. 2,38,7. BHĀG. P. 1,18,50. BHĀG. P. 3,25,10. sukule yojayetkanyāṃ putraṃ vidyāsu yojayet . vyasane yojayecchatrum Spr. 5235. H. 16. BĀLAB. 3. anfügen: udarkān KAUŚ. 8. hinzufügen P. 8,1,73, Sch. — 6〉 manaḥ, ātmānam den Geist richten auf, sich vertiefen in (loc.) HARIV. 14555. BHĀG. P. 4,31,3. MĀRK. P. 48,4. ātmānaṃ yojya sich sammelnd, sich zusammennehmend MBH. 6,5816. — 7〉 verbinden, vereinigen, zusammenfügen, zusammenbringen VARĀH. BṚH. S. 54,114. VARĀH. BṚH. S. 55,19. RĀJA-TAR. 5,104. PAÑCAT. 244,5 (in der Ausg. von BÜLLER besser yāvajjīvaṃ saṃcārayati). na cedidaṃ dvaṃdvamayojayiṣyat KUMĀRAS. 7,66 (= RAGH. 7,14). anayā yadi mitraṃ na yojayeyamaham KATHĀS. 22,83 PRAB. 41,14. tena yojitasaṃbandham KUMĀRAS. 6,50. modakān — phalākārānsuyojitān R. GORR. 1,9,37. śatruṇā yojayecchatrum Spr. 2941. ratnāni śāstrāṇi ca VARĀH. BṚH. S. 104,1. teneyaṃ yojitā vṛttiḥ verfasst ROTH, Zur L. u. G. d. W. 60. so v. a. in Ordnung bringen Spr. 2512. Etwas (acc.) mit Etwas (instr.) versehen, ausstatten, theilhaftig machen, beschenken: (ghanuḥ) yojayāmāsa śareṇa R. GORR. 1,77,32. yojayāmāsa navayā maurvyā gāṇḍīvam MBH. 4,1910. R. 1,49,11. viṣaghnairagadaiścāsya sarvadravyāṇi yojayet M. 7,218. dvaṃdvairayojayaccemāḥ sukhaduḥkhādibhiḥ prajāḥ M. 1,26. tapasā yojya deham MBH. 1,3582. MBH. 3,8425. ripuṃ prāṇaiḥ MBH. 3,6477. abhiṣekeṇa govindam HARIV. 4022. R. 2,61,20. R. GORR. 1,32,9. R. GORR. 2,26,35. R. GORR. 2,35,50. R. GORR. 3,2,8. R. GORR. 3,17,26. R. GORR. 5,2,42. R. GORR. 6,98,26. R. GORR. 7,20,25. Spr. 442. Spr. 1607. Spr. 5235. RAGH. 10,57. RAGH. 12,40. MĀLAV. 34. RĀJA-TAR. 1,281. MĀRK. P. 113,7. SĀH. D. 289. DAŚAK._in_BENF. Chr. 185,12. PAÑCAT. ed. orn. 2,5. (tam) yojayāmāsa bāhubhyāṃ paśuṃ raśanayā yathā so v. a. umfangen, umschlingen MBH. 4,771. yojayantaṃ ca vākyamātreṇa bhāminīm so v. a. nur Worte mit ihr wechselnd HARIV. 7392. yojita versehen mit (instr. oder im comp. vorangehend) VARĀH. BṚH. S. 2,20. RĀJA-TAR. 3,163 (st. des verb. fin.). BHĀG. P. 10,79,17 (desgl.). maṇiriva kṛtrimarāgayojitaḥ Spr. 1920. MBH. 5,532 (pīḍita die ed. Bomb.). HARIV. 4652. — 8〉 Jmd (loc.) Etwas (acc.) zu Theil werden lassen: kālaṃ jagati yojayan HARIV. 2586. rājasu yojitāṃhasām BHĀG. P. 1,8,37. — 9〉 mit dem instr. eines Sternbildes die Conjunction desselben mit dem Monde angeben können P. 3,1,26, Vārtt. 7. — 10〉 med. geringachten VOP._in_DHĀTUP. 33,36. — desid. yuyukṣati 1〉 Jmd (acc.) anzustellen —, an ein Geschäft zu setzen Willens sein: karma cecchāmi vai kartuṃ tasya yo māṃ yuyukṣati MBH. 4,248. MBH. 4,251. — 2〉 aufzulegen (Pfeile auf den Bogen) Willens sein: bāṇāvimau — kasmai yuyukṣasi BHĀG. P. 5,2,8. — 3〉 med. sich zu vertiefen gesonnen sein BHAṬṬ. 3,41. — adhi auflegen, aufladen BHĀG. P. 10,71,16. — anu med. P. 1,3,64, Vārtt. 1〉 wieder einholen, — an sich ziehen AIT. BR. 4,26. ŚAT. BR. 5,4,3,3. — 2〉 Jmd (acc.) befragen, fragen nach (acc.) M. 8,79. M. 8,259. MBH. 4,26. MBH. 4,105. MBH. 12,1932. MBH. 12,1934 (mit dopp. acc.). MBH. 12,10995. MBH. 14,145. HARIV. 3057. R. GORR. 2,110,4. RAGH. 5,18. RAGH. 11,62. ŚIŚ. 13,68. DAŚAK. 58,15. DAŚAK. 82,5. PRAB. 111,13. P. 8,2,94, Sch. — 3〉 eine Lehre ertheilen ĀŚV. ŚR. 8,14,1. anuyoktuṃ jagāda RĀJA-TAR. 6,61. anuyukta MBH. 13,1588 nach NĪLAK. = bhṛtakādhyetā von einem bezahlten Lehrer unterrichtet werdend. — 4〉 sich bedanken: te cānvayujanta (= āśiṣo yuyujuḥ Comm.) BHĀG. P. 10,7,16. — 5〉 sich Jmd (acc.) anschliessen, in Jmdes Dienste treten Spr. 4350. — 6〉 anuyuktā hi sācivye Spr. 3472 fehlerhaft für ani˚ hi sā˚, dhuri cānuyujyamānaḥ Spr. 280 fehlerhaft für dhuri ca niyu˚. — Vgl. anuyoktar fgg. — caus. 1〉 auflegen (ein Geschoss) R. 5,68,11. — 2〉 anfügen, anreihen KAUŚ. 44. KAUŚ. 53. KAUŚ. 106. KAUŚ. 136. — desid. zu fragen nach (acc.) Willens sein: dharmānanuyuyukṣantaḥ MBH. 12,1957. — abhyanu befragen: ˚yujya MBH. 12,5667. — paryanu dass.: ˚yukta KATHĀS. 27,162. — samanu 1〉 fragen nach: ˚yujya Verz. d. Oxf. H. 170,b,39. — 2〉 Jmd (acc.) anweisen, Jmd einen Befehl ertheilen: na ca preṣayitā kaścitpreṣyaiḥ samanuyujyate R. 5,1,68. — Vgl. samanuyojya. — apa med. sich lösen von (abl.) ŚAT. BR. 5,5,3,4. — abhi med. P. 1,3,64, Vārtt. 1〉 med. sich den Wagen anspannen für, zu (acc.): yāṃ gatimabhiyuṅkte tāṃ gatiṃ gatvāntato vimuñcate ŚAT. BR. 1,8,3,27. — 2〉 act. wiederholt —, doppelt anspannen ŚAT. BR. 9,4,2,11. — 3〉 med. Jmd (acc.) zu Etwas (dat.) auffordern: yaśca tvābhiyuñjīta yuddhāya R. 7,61,9. — 4〉 Jmd (acc.) angreifen; med. MBH. 5,1975. MBH. 5,1982. MBH. 12,3502. R. 6,2,2. KĀM. NĪTIS. 8,79. act. VARĀH. YOGAY. 3,1. ˚yujya HARIV. 12151. DAŚAK._in_BENF. Chr. 200,23. ˚yoktum KĀM. NĪTIS. 15,61. KATHĀS. 18,86. KATHĀS. 25,277. KATHĀS. 38,9. KATHĀS. 49,86. pass. KĀM. NĪTIS. 8,39 (wo mit dem Comm. tathānyā yābhi˚ zu lesen ist). KĀM. NĪTIS. 9,76. KATHĀS. 15,97. PRAB. 9,3. ˚yukta angegriffen AK. 3,4,14,86. H. an. 4,95. MED. t. 182. R. 2,10,27 (= kṛtaparābhava Comm.). R. 5,80,9. R. 6,11,13. Spr. 191. Spr. 207, v. l. Spr. 1273, v. l. Spr. 1330. Spr. 1949. Spr. 3548. KATHĀS. 15,11. KATHĀS. 34,212. PRAB. 8,10. PRAB. 84,1. ˚yojya (s. auch bes.) anzugreifen VARĀH. BṚH. S. 5,84. YOGAY. 3,1. ādhivyādhijaduḥkhena kadācinnābhiyujyate wird nicht heimgesucht MĀRK. P. 137,3. — 5〉 anklagen, mit dem acc. der Person und der Sache: yatparairabhiyujyate M. 8,183. Spr. 5386. ˚yukta angeklagt, verklagt YĀJÑ. 2,9. YĀJÑ. 2,28. YĀJÑ. 2,100. MṚCCH. 143,8. — 6〉 Etwas fordern, begehren, Ansprüche auf Etwas machen: abhiyukta = prārthita TRIK. 3,3,170. HARIV. 12190 (anirmukta die neuere Ausg.). — 7〉 act. Jmd (acc.) an Etwas (loc.) stellen, mit Etwas beauftragen: sarvāṃstānabhyayuñjaṃste tatrāgnicayakarmaṇi MBH. 14,2637. — 8〉 act. sich an Etwas (acc.) machen, an Etwas gehen: karma samāmnāyāmnātamabhiyuñjan (= anutiṣṭhan Comm.) BHĀG. P. 5,4,8. aupakurvāṇakakarmāṇyanabhiyuktāni (= anādṛtāni Comm.) BHĀG. P. 9,6. med. sich anschicken, mit inf. DAŚAK._in_BENF. Chr. 190,2. behandeln (ärztlich) mit (instr.): aupadhaiḥ SUŚR. 1,94,16. — 9〉 med. seine Thätigkeit entfalten, wirksam sein: vāyuryatrābhiyuñjate (= śabdamabhivyaktaṃ karoti Comm.) ŚVETĀŚV. UP. 2,6. — 10〉 ˚yukta ganz bei einer Sache seiend, hingegeben; = tatpara H. an. 4,95. MED. t. 182. BHAG. 9,22. R. 5,9,19. idaṃ viśvaṃ pālyaṃ vidhivadabhiyuktena manasā UTTARAR. 56,15 (73,8). BHĀG. P. 1,19,24. koṣṭhāgāre 'bhiyuktaḥ syāt bedacht auf KĀM. NĪTIS. 5,77. ānṛśaṃsyābhiyukta MBH. 13,285. arthapatisevābhiyukta DAŚAK._in_BENF. Chr. 190,5. — 11〉 ˚yukta bewandert in (loc.), eine Sache verstehend, ein Sachkenner: kuhakādiṣu prayogeṣu KATHĀS. 32,126. abhiyuktairaṅgīkṛtaḥ (so ist zu lesen) MALLIN._zu_KUMĀRAS. 3,44. SĀH. D. 84,10. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 124. KAIY._zu_P. 3,3,122. SĀY._zu_ŚAT. BR. 2,6,2,7. ŚAT. BR. 5,2,1,8. SARVADARŚANAS. 147,2. fg. SARVADARŚANAS. 157,17. fg. SARVADARŚANAS. 175,12. — 12〉 ˚yuktāḥ Bez. der den Vaiśya entsprechenden Bewohner von Kuśadvīpa BHĀG. P. 5,20,16. — Vgl. abhiyugvan fgg. — caus. Jmd oder Etwas (acc.) mit Etwas (instr.) versehen, einer Sache theilhaftig machen: diṣṭāntena MBH. 7,2577. PAÑCAR. 3,9,10. PRAB. 109,15. PAÑCAT. 163,15. — pratyabhi einen Gegenangriff auf Jmd (acc.) machen: taṃ pratyabhiyuktavān KATHĀS. 107,99. angreifen: paraiḥ pratyabhiyuktānām PRAB. 86,18, v. l. — Vgl. pratyabhiyoga. — caus. eine Gegenklage gegen Jmd (acc.) vorbringen YĀJÑ. 2,9. — ā 1〉 anschirren ṚV. 3,50,2 (act.). vātā̱nhyaśvā̀ndhu̱ryā̀yuyu̱jre ṚV. 5,58,7. ṚV. 10,44,7. āyuñjan MBH. 1,7948 fehlerhaft für ayuñjan, wie die ed. Bomb. hat. — 2〉 med. anlegen, befestigen: alaṃkāramāyuñjāte ŚĀK. CH. 80,2. — 3〉 Jmd (loc.) Etwas (acc.) zu Theil werden lassen: tadbhavān — mayyāyuṅktāmanugraham BHĀG. P. 3,14,10. — Vgl. āyukta fg. (ganz bei einer Sache seiend TAITT. UP. 1,11,4). — caus. 1〉 fügen —, thun auf (loc.) PAÑCAR. 3,2,17. mālāḥ — āyojitāḥ śirasi ṚT. 2,21. befestigen an (loc.) BHĀG. P. 5,23,3. — 2〉 zusammenfügen, bilden: kusumāyojitakārmuka KUMĀRAS. 4,24. — upā act. anschirren ṚV. 3,35,2. — samupā, ˚yukta versehen mit, erfüllt von: ṛṣibhiḥ samupāyuktaṃ tīram MBH. 3,10099. — vyā sich trennen, auseinandergehen: ˚yujya MĀRK. P. 32,20. — samā 1〉 schirren, rüsten, zurechtmachen: vrajānsvānsvānsamāyujya yayū rūḍhaparicchadāḥ BHĀG. P. 10,11,29. nāvaṃ samāyuktām R. 7,47,1. — 2〉 Jmd Etwas auftragen, anvertrauen: ye 'rthāḥ strīṣu samāyuktāḥ Spr. 4896. — 3〉 (feindlich) zusammenstossen mit (acc.): yathā nāyaṃ samāyuñjyāddhārtarāṣṭrān (so die ed. Bomb.) MBH. 4,1603. — 4〉 verbinden —, zusammenbringen mit (instr.): dhūmrākṣeṇa samāyuktaḥ (feindlich) zusammengestossen mit R. 6,18,20. agninā in Berührung gekommen mit MBH. 15,1072. verbunden —, versehen —, ausgerüstet —, ausgestattet mit (instr. oder im comp. vorangehend) MBH. 3,3017. HARIV. 10197. R. 5,93,8. Spr. 2822. SŪRYAS. 13,17. VARĀH. BṚH. S. 79,15. M. 12,28. BHAG. 15,14. MBH. 3,2783. MBH. 13,5232. HARIV. 4595. R. 1,62,18. R. 2,91,22 (R. 2,100,19 GORR.). R. 3,27,17. R. 3,42,18. R. 5,14,31. R. 6,93,23. MṚCCH. 34,16. Spr. 4622. Spr. 4782. VARĀH. BṚH. S. 54,121. MĀRK. P. 32,35. Verz. d. Oxf. H. 40,b,37. PAÑCAR. 1,7,2. PAÑCAR. 1,7,65. — Vgl. samāyoga. — caus. versehen mit: na taddhanurmandabalena śakyaṃ maurvyā samāyojayitum MBH. 1,7200. — abhisamā, ˚yukta verbunden —, versehen mit (instr.): akīrtyā MBH. 12,3478. — ud med. P. 1,3,64, Vārtt. VOP. 23,51. 1〉 sich rüsten, Anstalten treffen Verz. d. Oxf. H. 257,a,1. rantum DAŚAK. 32,15. udyukta gerüstet, schlagfertig, zur That bereit, anʼs Werk gehend, mit allem Eifer sich an Etwas machend MBH. 7,4268. R. 1,1,45. R. 4,12,7. udyukto vidyāntamadhigacchati Spr. 1093. KĀM. NĪTIS. 8,50. KĀM. NĪTIS. 13,59. KĀM. NĪTIS. 15,60. KĀM. NĪTIS. 18,43. VARĀH. BṚH. S. 4,24. VARĀH. BṚH. S. 15,20. KATHĀS. 45,35. KATHĀS. 45,134. RĀJA-TAR. 5,331. MĀRK. P. 99,12. BHAṬṬ. 5,16. agnipraveśāya KATHĀS. 101,352. dānādhyayanayajñeṣu MĀRK. P. 50,75. iṣvastraṃ prati MBH. 1,5231. viśvakṣayodyukta RĀJA-TAR. 2,19. RĀJA-TAR. 3,1. Spr. 2573. AK. 3,1,9. — 2〉 sich auf und davon machen: sa ha tata eva śaryāta udyuyuje ŚAT. BR. 4,1,5,7. tadahareva paurṇamāsena haviṣeṣṭvodyuñjīran LĀṬY. 10,16,6. LĀṬY. 10,16,7. yathā̀ ha̱stī hàsti̱nyāḥ pa̱denà pa̱damudyu̱je etwa so v. a. auf Schritt und Tritt nacheilt AV. 6,70,2; die Stelle ist demnach u. pada 8〉 zu streichen und u. 1〉 zu stellen. — Vgl. udyoga fg. — caus. aufregen, anfeuern, zur That antreiben: yuddhāya HARIV. 5133. R. 5,48,13. MBH. 3,1367. MBH. 5,70. HARIV. 6579. R. 6,27,22. R. 6,31,22. ākhaṇḍalodyoṃjitākāṇḍacaṇḍāmbuvāhāḥ erregt, zusammengetrieben PRAB. 81,8. — samud caus. anfeuern: samarāya PRAB. 85,18. MĀLAV. 9,17. — upa med. P. 1,3,64. VOP. 23,51. ausnahmsweise auch act. 1〉 anschirren ṚV. 1,39,6. ṚV. 1,140,4. gāṃ na dhu̱ryupà yuñjāthe a̱paḥ ṚV. 1,151,4. upà nū̱naṃ yùyuje̱ vṛṣàṇā̱ harī̀ ṚV. 8,4,11. ṚV. 10,102,7 (act.). AV. 4,23,3. dazu schirren ŚAT. BR. 5,1,4,11. — 2〉 sich anschliessen: mahòbhire̱tām̐ upà yujmahe ṚV. 1,165,5. — 3〉 sich an Etwas (loc.) machen, sich kümmern um: nāsaṃpṛṣṭo hyupayuṅkte (vyupayuṅkte v. l.) parārthe Spr. 3995. — 4〉 sich an Jmd anschliessen, in Jmdes Dienste treten: na vai prājñā gataśrīkaṃ bhartāramupayuñjate Spr. 4350. — 5〉 sich aneignen, für sich nehmen: tasyādityo bhāmupayujya bhāti MBH. 13,7375. caurairhṛtaṃ dhanam M. 8,40. annehmen HARIV. 14546. — 6〉 verwenden, anwenden, gebrauchen: ahīnasūktānyupayupayuñjānā yanti AIT. BR. 6,21. den Soma ŚAT. BR. 14,3,2,30. (dhanam) upayoktuṃ dvijāgryebhyaḥ (so die ed. Bomb.) havyavāhe ca MBH. 2,1223. MBH. 14,2068. paṇabandhamukhānguṇānajaḥ ṣaḍupāyuṅkta RAGH. 8,21. BHĀG. P. 7,13,8. preṣyabhāvena nāmeyaṃ devīśabdakṣamā satī . snānīyavastrakriyayā pattrerṇaṃ vopayujyate .. MĀLAV. 87. geniessen (auch von Speisen), verzehren: ṣaḍbhāgamupayuñjānāḥ HARIV. 2872. rājyamupayujyatām MṚCCH. 175,8. dārādīnupayuṅkte BHĀG. P. 5,26,9. BHĀG. P. 10,70,13. annam u. s. w. ĀŚV. GṚHY. 4,7,27. LĀṬY. 1,6,3. MBH. 1,709. MBH. 1,715. MBH. 1,734. MBH. 1,3637. MBH. 1,6862. MBH. 3,57. MBH. 3,10064. MBH. 3,14860 (gorasānupabhogāṃśca). MBH. 3,15364. MBH. 13,236. HARIV. 1198. HARIV. 3794. R. GORR. 2,56,30. R. GORR. 2,95,15. SUŚR. 1,20,6. SUŚR. 1,113,9. SUŚR. 1,128,5. SUŚR. 2,75,2. MEGH. 13. phalānyupāyuṅkta sa daṇḍanīteḥ RAGH. 18,45. KATHĀS. 37,93. KATHĀS. 37,95. KATHĀS. 39,13. KATHĀS. 40,50. DAŚAK._in_BENF. Chr. 199,17. fg. Verz. d. Oxf. H. 269,a,25. Verz. d. Oxf. H. 313,a,12. BHĀG. P. 1,15,11. BHĀG. P. 5,16,24. BHĀG. P. 5,20,22. BHĀG. P. 5,24,16. BHĀG. P. 6,2,19. BHAṬṬ. 8,39. upayokṣyati (upabhokṣyati ed. Bomb.) MBH. 1,6221. MBH. 3,12140. na copayuṅkte (agniḥ) taddāru verzehrt Spr. 3384. virahāgnyupayuktadeha BHĀG. P. 10,29,35. BHĀG. P. 9,2,14. krameṇāsyopayuñjanti rūpamāyustathaiva ca MBH. 11,173. upayuktodakā prapā verbraucht R. GORR. 2,125,12. — 7〉 pass. zur Anwendung kommen, tauglich —, nützlich —, erforderlich sein, sich eignen, am Platze sein MBH. 3,12739. ubhayameva tatropayujyate phalaṃ dharmasyaivetarasya ca MBH. 5,1598. nopayujyati karmaṇi HARIV. 11823. R. 5,73,22. iyaṃ nṛpāṇāmullāse hrāse vā deśakālayoḥ . — kathā yuktopayujyate RĀJA-TAR. 1,21. yadi prāṇyupakārāya deho 'yaṃ nopayujyate Spr. 2365. muktāratnasya śāṇāśmagharṣaṇaṃ nopayujyate Spr. 3331. Spr. 3034. śaradabhrasya śubhratvaṃ vada kutropayujyate Spr. 1915. Spr. 1962. māṃsāsthikeśasaṃgho hi kvopayujyata eṣa te KATHĀS. 41,43. karmasūpayujyate PRAB. 110,10. SĀH. D. 85,2. PAÑCAT. 155,8. VEDĀNTAS. (Allah.) No. 112. KULL._zu_M. 10,5. P. 3,1,56, Sch. tasyeyamupayujyate eignet sich für ihn, ist für ihn bestimmt BHĀG. P. 9,23,37. anupayujyamāna zu Nichts nützend UTTARAR. 73,16 (95,1). upayukta zur Anwendung kommend, nöthig, erforderlich, am Platze seiend: yadyadvastūpayuktaṃ ca tasyāḥ KATHĀS. 36,65. KATHĀS. 38,71. KATHĀS. 61,11. KATHĀS. 123,31. RĀJA-TAR. 4,525. prayāṇeṣu RĀJA-TAR. 588. prabhukāryopayuktāsu KATHĀS. 53,140. KATHĀS. 22,38. PRAB. 110,6. PRAB. 110,9. savarṇasaṃjñopayuktāḥ sthānaprayatnāḥ P. 1,1,9, Sch. PAÑCAR. 1,11,4. PAÑCAR. 1,2,28. parārthānupayuktena rājyena KATHĀS. 72,173. MADHUS._in_Ind. St. 1,16,10. kimupayukto 'yametāvadvartanaṃ gṛhṇātyathānupayukto vā so v. a. es verdienend HIT. 98,14. anupayuktamivātmānaṃ samarthaye unwürdig ŚĀK. 97,3. — Vgl. upayoktavya (zu geniessen) fgg. — caus. 1〉 berühren, zusammenstossen mit (acc.) BHĀG. P. 5,16,25. — 2〉 anwenden SUŚR. 1,113,10. — desid. s. upayuyukṣu. — vyupa = upa 3〉 Spr. 3995, v. l. — samupa geniessen, verzehren: parṇaṃ samupayuktavān MBH. 3,1538. — caus. dass.: baliṣaḍbhāgamuddhṛtya baliṃ samupayojayet (yaḥ) MBH. 12,5233. — ni gewöhnlich med. 1〉 anbinden, fesseln an (loc.), bes. das Opferthier an den Pfosten: pāśe̱ sa ba̱ddho dùri̱te ni yùjyatām AV. 2,12,2. VS. 6,9. ŚĀṄKH. ŚR. 4,14,7. ŚAT. BR. 3,7,3,3. ŚAT. BR. 3,9,1,22. paridhau paśuṃ niyuñjanti ĀŚV. ŚR. 9,2,4. paśuṃ baddhvā yūpe raśanāyāṃ vā niyunakti GṚHY. 4,8,15. AIT. BR. 7,16 (niniyoja perf.). ṣaṭśatāni niyujyante paśūnāṃ madhyame 'hani Cit. bei GAUḌAP._zu_SĀṂKHYAK. 2. MBH. 14,2635. R. 1,13,31. rajakenāsau (gardabhaḥ) śasyakṣetramadhye niyuktaḥ HIT. 81,13. samudro 'yaṃ niyujyatām R. 5,92,17. dhuri an die Deichsel spannen: vahantaṃ kiṃ tudasi māṃ niyujya dhuri mā R. SCHL. 2,36,14. so v. a. vorn an stellen R. SCHL. 5,2,3. so v. a. die schwerste Arbeit aufbürden Spr. 280, v. l. verbinden, zusammenfügen: kapoto (eine best. Stellung der Hände) bhītau u. s. w. niyujyate (vgl. muṣṭiṃ, añjaliṃ bandh) Cit. bei ŚAṂK._zu_ŚĀK. 78,9. — 2〉 an Jmd binden so v. a. von Jmd abhängig machen: taṃ gṛ̀ṇa̱te ni yùṃgdhi AV. 8,3,11 ?(v. l. ṚV.). bṛhaspatiṣṭvā niyunaktu mahyam ĀŚV. GṚHY. 1,21,7. ātmanyeva śriyam ŚAT. BR. 5,5,3,6. bhṛśaṃ niyuktastasyāṃ hi madanena an sie gekettet R. 5,20,6. — 3〉 den Blick, den Geist, die Gedanken richten auf (loc. dat.): niyuktā yatra vā dṛṣṭiḥ MBH. 1,7694. tasya vināśāya śīghraṃ rājā mano niyuṅkte KULL._zu_M. 7,12. ātmā sukhe niyoktavyaḥ Spr. 2723. stellen an (loc.): gurusthāne na māṃ vīra niyoktuṃ tvamarhasi MBH. 3,1858. bringen auf: kathamimāṃ pitṛpaitāmahe mārge niyoktumahamutsahe MBH. 1,6156. Jmd anhalten —, anweisen zu, anstellen bei, zu, betrauen —, beauftragen mit: cāturvarṇyaṃ ca loke 'sminsve sve dharme niyokṣyati R. 1,1,92. MBH. 5,1561. ŚĀK. 9,13. hite Spr. 2174. yaṃ tu karmaṇi yasminsa nyayuṅkta prathamaṃ prabhuḥ M. 1,28. ākarakarmānte M. 7,62. kāryadarśane M. 8,9 (act.). kṛtye MBH. 2,1228. kārye guruṇi KUMĀRAS. 3,13. homaturaṃgarakṣaṇe RAGH. 3,38. vāṇijyavyavahāreṣu KATHĀS. 43,70. lekhasya lekhane KATHĀS. 267. KATHĀS. 71,82. BHĀG. P. 10,73,24. HIT. 41,22. HIT. 62,20. HIT. 90,18. prāṇeṣu ca dhaneṣu ca Spr. 2560. niyukteyaṃ vanavāse R. 2,37,16. kāryeṣu M. 9,231. MBH. 4,131. aśveṣu MBH. 4,317. R. 2,66,7 (R. 2,68,17 GORR.). R. 4,9,7. P. 6,2,75. ŚĀK. 13,23. RAGH. 5,29. RAGH. 6,26. RAGH. 6,31. dvāre PAÑCAR. 1,7,76. MĀLAV. 11. Spr. 1583. Spr. 2572. Spr. 3472 (Conj.). KATHĀS. 14,35. P. 4,4,70, Sch. BHĀG. P. 5,21,16. BHĀG. P. 8,14,1. HIT. 91,11, v. l. HIT. 97,17. BHAṬṬ. 3,5. sa putramekaṃ rājyāya pālayeti niyujya R. 1,55,11 (sa putramekaṃ rājyāya niyujya paripālane GORR. 56,11). duhitaramatithisatkārāya niyujya ŚĀK. 7,15. śuśrūṣāyai mama KATHĀS. 1,40. pitrā niyukto vanavāsāya R. 4,4,5. BHĀG. P. 5,21,17. rājñāṃ saṃmānanārthaṃ ca paurāṇāṃ ca tena nyayujyata KATHĀS. 14,34. so 'pi niyuktavān . gūḍhamantaḥpure tatra niśi nārīmanvekṣitum KATHĀS. 3,70. KATHĀS. 34,68. rājyabhāraniyukta betraut —, beauftragt mit R. 1,27,18. R. 5,70,9. Spr. 884. vṛṣabha eṣa rājñā piṅgalakenāraṇyarakṣārthaṃ senāpatirniyuktaḥ als Heerführer eingesetzt HIT. 58,17. etasyātmajau — varṣapatī niyujya BHĀG. P. 5,20,31. prakṛtistvāṃ niyokṣyati anhalten, dazu treiben BHAG. 18,59. MBH. 3,2758. MBH. 5,6084 (act.). HARIV. 11161 (act.). R. 1,54,16 (R. 1,55,16 GORR.). R. GORR. 2,20,12. R. GORR. 5,78,23. Spr. 4014. niyujyatām HIT. 88,17. niyujyamāna Spr. 3544. MBH. 1,6943. niyoktavya MBH. 1,4862. MBH. 5,6084. M. 9,64. YĀJÑ. 2,3. niyukta angehalten, angewiesen, angestellt, beauftragt, aufgefordert M. 3,173. fgg. M. 5,27. M. 5,35. fgg. M. 9,58. M. 9,63. fgg. M. 9,144. fgg. M. 9,167. R. 1,14,35 (R. 1,14,31 GORR.). R. 2,54,15 (R. 2,54,17 GORR.). R. 90,12. R. 101,7. R. 105,36. fg. (R. 114,24. fg. R. 2,GORR.). R. 107,6. R. 2,7. RAGH. 16,38. KATHĀS. 14,54. KATHĀS. 18,276. KATHĀS. 20,88. KATHĀS. 24,222. KATHĀS. 28,93. BHĀG. P. 2,6,31. BHĀG. P. 5,10,4. BRAHMA-P. in LA. (III) 57,16. aniyukta M. 9,143. M. 9,147. YĀJÑ. 3,288. HARIV. 7338. R. GORR. 2,62,2. R. GORR. 2,95,16. KATHĀS. 60,112. niyukta m. ein Angestellter, Beamter Spr. 1009. — 4〉 Jmd zur Rechenschaft ziehen: na sa rājñā niyoktavyo na nikṣeptuśca bandhubhiḥ M. 8,186. — 5〉 Jmd (loc.) Etwas (acc.) aufladen, auftragen: gurukāryāṇi sarvāṇi niyujya kuśikātmaje R. 1,24,22. bhavadbhiryanniyujyate BHĀG. P. 10,41,48. — 6〉 verwenden: gāthām PĀR. GṚHY. 1,15. GOBH. 1,4,34. vāsaḥ GOBH. 3,1,9. — 7〉 niyukta bestimmt, vorgeschrieben: pāṭhīnarohitāvādyau niyuktau havyakavyayoḥ M. 5,16. niyuktam adv. durchaus, auf jeden Fall, nothwendig ṚV. PRĀT. 3,12. ṚV. PRĀT. 11,23. P. 4,4,66. — 8〉 kṛtatretāniyuktāni HARIV. 523 fehlerhaft für kṛtatretādiyuktāni, wie die neuere Ausg. liest. — Vgl. niyukti, niyoktar fgg. — caus. 1〉 anspannen: vṛṣabhau dhuri niyojya HIT. 46,13. anbinden, befestigen: svakaṇṭhe pāśaṃ niyojya PAÑCAT. 135,4. ratnaṃ cāmīkaraniyojitam gefasst in Spr. 5020. — 2〉 hinstellen, aufstellen: pāśāstatra niyojitāḥ HIT. 21,10. śanaiścaro grahāṇāṃ ca madhye pitrā niyojitaḥ MĀRK. P. 78,33. legen —, auftragen auf Verz. d. Oxf. H. 103,b,8. hinbringen zu: keśeṣvākṛṣya tāṃ raṇḍāṃ pākhaṇḍeṣu niyojaya PRAB. 41,17. richten auf: brahmaniyojitātman KUMĀRAS. 3,15. Jmd versetzen —, bringen in, zu: dāsye MBH. 1,1237. kṛcchre R. GORR. 2,10,12. duḥkhe R. GORR. 2,78,3. duḥkhamārge Spr. 253. saṃdehe PAÑCAT. 8,21. anhalten —, zwingen zu: hiteṣu M. 9,324. dharme MBH. 1,6191. vinaye KĀM. NĪTIS. 1,64. karmaṇi ghore BHAG. 3,1. akṛtyeṣu Spr. 2689. an ein Amt, eine Beschäftigung stellen, in eine Würde einsetzen: svapade KATHĀS. 22,58. asminviṣaye PRAB. 37,8. kaccinmukhyāśca mukhyeṣu (sc. kāryeṣu) madhyameṣu ca madhyamāḥ . jaghanyāśca jaghanyeṣu bhṛtyāstāta niyojitāḥ .. R. GORR. 2,109,20. yauvarājye R. SCHL. 2,26,23. mantritve KATHĀS. 6,70. KATHĀS. 25,276. MĀRK. P. 78,31. SARVADARŚANAS. 86,9. PAÑCAT. 24,5. kulyārthe HARIV. 2098. tava kautukapratikarmaṇi KATHĀS. 45,295. grāmyadharmeṣu PAÑCAT. 31,6 (27,15 ed. orn.). arthasya saṃgrahe vyaye ca M. 9,11. ratnānāṃ cānvavekṣaṇe . dakṣiṇānāṃ ca vai dāne MBH. 2,1292. alipaṅktiranekaśastvayā guṇakṛtye dhanuṣo niyojitā KUMĀRAS. 4,15. R. 2,36,4. prājñe, mūrkheniyojyamāne Spr. 1887. fg. tadbalāni sārasādayaḥ senāpatayo niyojyantām HIT. 102,2. Jmd anweisen —, antreiben zu, auffordern (dat.): vanavāsāya R. GORR. 2,17,20. rāvaṇocchittaye KATHĀS. 15,82. kharjūrānayanaṃ prati KATHĀS. 61,32. apatyārtham M. 9,68. R. 1,38,10. divyārthe PAÑCAT. 97,1. ahameva tvayā tatra kimarthaṃ na niyojitaḥ R. 4,16,47. BHAG. 3,36. MBH. 4,102. HARIV. 9695. R. GORR. 2,16,11. R. GORR. 3,33,2. R. GORR. 5,28,10. R. GORR. 5,56,30. MĀRK. P. 51,26. fg. KUSUM. 23,8. — 3〉 hingeben: vittaṃ supātre yo niyojayet Spr. 1862. yadi svayamevātmānaṃ vadhāya niyojayati PAÑCAT. 70,3. übertragen: uttamādhamamadhyāni buddhvā kāryāṇi pārthivaḥ . uttamādhamamadhyeṣu puruṣeṣu niyojayet .. MĀTSYA-P. 89_im_ŚKDR. u. madhya adj. — 4〉 anwenden, inʼs Werk setzen: pūrvaṃ daivaṃ (sc. kāryaṃ) niyojayet M. 3,204. buddhim den Verstand anwenden Spr. 179. — 5〉 Jmd mit Etwas (instr.) versehen, einer Sache theilhaftig machen: smaraṃ vapuṣā svena niyojayiṣyati KUMĀRAS. 4,42. śāsanaśatena PAÑCAT. 4,25. abhyāgatakriyayā PAÑCAT. 117,12. apathaiḥ so v. a. beschwören VARĀH. BṚH. S. 88,41. deśatyāgena belegen —, bestrafen mit (unter niyojayitavya ungenau übersetzt) PAÑCAT. 261,6. — anuni so v. a. ni 2〉, mit loc. oder dat.: brahmaṇyeva kṣatramanuniyunakti AIT. BR. 2,33. PAÑCAV. BR. 18,1,14. PAÑCAV. BR. 19,16,6. KĀṬH. 29,9. — upani med. ketten an (loc.) KĀṬH. 29,9. — vini med. P. 1,3,64, Vārtt. selten act. 1〉 lösen, abtrennen: hayeṣu viniyukteṣu vom Wagen abgelöst MBH. 1,5491. pass. auseinander fallen: (gṛhāṇi, dehāni) kālena viniyujyante MBH. 11,91. — 2〉 abschiessen: viniyokṣyāmyahaṃ (viniryokṣyāmi SCHL.) bāṇānnṛvājigajamarmasu R. ed. Bomb. 2,23,37. richten auf: pratyekaṃ viniyuktātmā KUMĀRAS. 2,31. — 3〉 Jmd stellen an, anweisen zu, bestimmen zu, anstellen, beauftragen: śeṣāṃ senāṃ guhādvāri viniyujya HARIV. 8054. rakṣārthaṃ yajñavāṭasya pāṇḍavānviniyujya HARIV. 8053. HARIV. 7048. kārye tvāṃ viniyokṣyāmi MBH. 1,4152. kārye 'tra viniyujyatām R. 5,2,6. viniyuñjīta rājye tvām MBH. 9,233. R. 4,9,4. aśve R. 7,92,2. viniyuṅkte bhogabhuktaye puṃsaḥ SARVADARŚANAS. 88,16. yathā samrāḍevādhikṛtānviniyuṅkte PRAŚNOP. 3,4. viniyuṅkṣva mām MBH. 14,1650. R. 2,59,20. R. 4,63,23. R. 7,13,3. sakhye ca viniyujyatām er werde in die Freundschaft eingesetzt so v. a. er werde zum Freunde gemacht HARIV. 4034. — 4〉 Etwas anwenden, verwenden, gebrauchen UTTARAR. 109,14 (148,10). KATHĀS. 22,29. KATHĀS. 53,97. KATHĀS. 90,23. ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 271. (aviniyuktatva). BṚH. ĀR. UP. S. 303. zu CHĀND. UP. S. 51. KULL._zu_M. 8,30. M. 8,212. M. 11,25. SARVADARŚANAS. 124,17. kiṃcidviniyujya ca Etwas davon geniessend DHŪRTAS. 95,9; eben so und zwar mit kleiner Schrift als scenische Bemerkung ist zu lesen DHŪRTAS. 90,10. — Vgl. viniyoga fg. — caus. 1〉 Jmd an Etwas stellen, anweisen zu, beauftragen mit: vināyakaḥ karmavighnasiddhyarthaṃ viniyojitaḥ YĀJÑ. 1,270. teṣāmutpādanārthāya mayā tvaṃ viniyojitaḥ HARIV. 3003. astreṣu HARIV. 9593. viniyoge 'smin R. 3,60,38. yo yatra kuśalaḥ kārye taṃ tatra viniyojayet Spr. 2556. KĀM. NĪTIS. 5,76. naraṃ paśutve viniyojitam zum Opferthier erkoren R. GORR. 1,63,7. guhyakādhipatitve MĀRK. P. 108,20. mayātra viniyojitaḥ MĀRK. P. 132,37. R. 4,20,11. — 2〉 Jmd Etwas übertragen: sarvametattu bhṛtyeṣu viniyojayet M. 7,226. — 3〉 Jmd (dat.) Etwas (acc.) anbieten, darreichen PAÑCAR. 3,7,25. — 4〉 anwenden, gebrauchen ŚVETĀŚV. UP. 5,5. ŚVETĀŚV. UP. 6,4. SUŚR. 1,58,12. — 5〉 verrichten: kalāsevākarma PAÑCAR. 3,7,19. — saṃni 1〉 bringen —, versetzen in: tato māṃ viṣame hyadya vyasane saṃniyokṣyati MĀRK. P. 99,20. — 2〉 Jmd anweisen: tadarthaṃ saṃniyokṣyāmi sarvāneva divaukasaḥ MBH. 1,2500. — Vgl. saṃniyoga. — caus. 1〉 bringen auf, in, versetzen in: tadenaṃ tanayaṃ mārge pravṛtteḥ saṃniyojaya MĀRK. P. 26,27. kimarthaṃ divyamātmānaṃ mānuṣye saṃnyayojayat HARIV. 2140. — 2〉 stellen an, anweisen zu, betrauen mit, beauftragen: sācivye saṃniyojitaḥ Spr. 2548. rājñāṃ tu pratipūjārthaṃ saṃjayaṃ saṃnyayojayat MBH. 2,1291. R. GORR. 1,39,23. kṣīrasaṃbhāvanārthāya kṛttikāḥ saṃnyayojayat R. SCHL. 1,38,23. vasiṣṭhaṃ saṃnyayojayat . svadāreṣu (sc. apatyārtham) MBH. 1,6912. tatra tāḥ saṃniyojaya BRAHMAP._in_LA. (III) 50,22. MBH. 4,462. — 3〉 zuweisen, bestimmen: śubhāśubhaṃ samabhyeti vidhinā saṃniyojitam Spr. 10. — nis, partic. niryukta HARIV. 3438. HARIV. 4645. HARIV. 11785. HARIV. 12538; statt dessen die neuere Ausg. nirmukta. st. sāraniryuktaṃ HARIV. 4530 hat die neuere Ausg. sādhunirvyūhaṃ und st. cāruniryukto HARIV. 4655 cārubhiryukto. HARIV. 4528 liest die neuere Ausg. dṛḍhaniryukta st. ˚saṃyukta der älteren. — Vgl. niryoga. — vinis abschiessen: viniryokṣyāmyahaṃ (viniyokṣyāmi ed. Bomb.) bāṇānnṛvājigajamarmasu R. 2,23,37. wohl nur Druckfehler. — pra med., ausnahmsweise auch act. P. 1,3,64. VOP. 23,51. 1〉 anschirren, anspannen: pṛṣàtīḥ ṚV. 1,85,5. ṚV. 5,52,8. wohl auch ṚV. 10,33,1. pra̱yu̱ñja̱tī di̱va èti ṚV. 5,47,1. yānena gobhiḥ śvetaiḥ prayuktena R. 1,17,14. goprayuktadāna so v. a. goprayuktayānadāna MBH. 13,3534. prayuktendriyavājin BRAHMA-P. in LA. (III) 52,12. — 2〉 in Bewegung setzen, werfen, schleudern, abschiessen: naitāni (astrāṇi) niradhiṣṭhāne prayujyante MBH. 3,12309. MBH. 3,12017 (act.). MBH. 5,7173. MBH. 5,7291 (act. und med.). RAGH. 7,58. KATHĀS. 39,58. KATHĀS. 50,65. BHĀG. P. 3,19,22. na sannavāhāya — prāyuṅkta bhūyaḥ sa gadām BHĀG. P. 6,11,12. paramāstraṃ prayuktam MBH. 1,211. MBH. 5,7282. Spr. 4945. RAGH. 2,34. RAGH. 12,99. MĀRK. P. 134,44. suprayuktaśara H. 772. asiḥ — īśaprayuktaḥ geschwungen BHĀG. P. 6,8,24. akṣānprayoktum die Würfel werfen MBH. 4,224. marutprayuktā bālalatāḥ bewegt RAGH. 2,10. śāpaḥ prayukto 'yaṃ mayi tvayā geschleudert MBH. 1,6734. sthāne roṣaḥ prayuktaḥ ausgelassen MBH. 1,6845. uṣo̱ ye te̱ pra yāmèṣu yu̱ñjate̱ manàḥ richten auf ṚV. 1,48,4. jātopāyaprayuktadhī RĀJA-TAR. 4,525. Worte u. s. w. richten an, vorbringen, hersagen, aussprechen: devatāyāṃ stutiṃ prayuṅkte NIR. 7,1. prāyuñjanta tadāśiṣaḥ R. 1,13,38 (R. 1,13,35 GORR.). rāmalakṣmaṇasītānām R. 2,32,11 (act.). R. 2,55,7. rāmāya R. GORR. 2,32,10. R. GORR. 4,8,57 (act.). RAGH. 5,35. RAGH. 11,5. RAGH. 15,8. BHĀG. P. 4,9,59. BHĀG. P. 7,10,33. BHĀG. P. 9,3,19. P. 8,2,83, Sch. prāsthānikaṃ svastyayanam RAGH. 2,70. M. 5,152. maṅgalāni R. 3,6,12. mā ca śāstrānugāṃ vācaṃ prayuñjīta kadā ca na R. GORR. 2,79,11. vācā svarasaṃpatprayuktayā R. GORR. 4,63,11. KĀM. NĪTIS. 17,15. BHĀG. P. 6,10,28. BHAṬṬ. 8,39. dveṣaprayuktaṃ vacaḥ KATHĀS. 34,195. prītivākyāni hṛdyāni prayujya munaye HARIV. 7233. R. 3,38,27. giraṃ nastvatprabodhaprayuktām RAGH. 5,74. tisro mātrā mṛtyumatyaḥ prayuktāḥ ausgesprochen PRAŚNOP. 5,6. gauḥ samyakprayuktā, duṣprayuktā Spr. 4034. SĀH. D. 1,18. mantro hīnaḥ svarato varṇato vā mithyā prayukto na tamarthamāha ein unvollständiger oder ein nach Betonung oder Laut falsch hergesagter Spruch ŚIKṢĀ 52. susvareṇa suvaktreṇa prayuktaṃ brahma ŚIKṢĀ 17. evaṃ varṇāḥ prayoktavyā nāvyaktā na ca pīḍitāḥ ŚIKṢĀ 21. Schol. zu JAIM. 1,1,5. prayuñjīthā rañjayansāma kiṃcana KATHĀS. 6,54. kiṃ bravīṣīti yannāṭhye vinā pātraṃ prayujyate gesprochen wird Cit. beim Schol. zu ŚĀK. 31,7. — 3〉 Jmd antreiben, anweisen, heissen BHAṬṬ. 8,96. bhartrā dhruvadarśanāya prayujyamānā KUMĀRAS. 7,85. KATHĀS. 33,95. garbhasyotpāṭane mama KATHĀS. 26,191. HARIV. 10314. atra prayujyate sarge prakṛtiranena WILSON, SĀṂKHYAK. S. 183. BHAṬṬ. 3,54. araṇyayāne sukare pitā mā prāyuṅkta rājye bata duṣkare tvām BHAṬṬ. 3,51. prayujyamāna als Erkl. von prayojya (der angewiesen wird neben prayojaka der da anweist; unter d. Ww. unrichtig erklärt) Z. d. d. m. G. 7,168, N. 1. atha kena prayukto 'yaṃ pāpaṃ carati pūruṣaḥ BHAG. 3,36. aguru˚ GOBH. 3,1,17. R. 3,51,27. R. 4,8,23. R. 4,57,14. KĀM. NĪTIS. 6,12. RAGH. 7,22. RAGH. 12,46. KUMĀRAS. 1,21. KATHĀS. 3,41. KATHĀS. 13,141. KATHĀS. 17,50. RĀJA-TAR. 4,116. BHĀG. P. 3,2,30. BHĀG. P. 9,7,2. HIT. 112,10. DAŚAK._in_BENF. Chr. 192,20. BHAṬṬ. 6,133. mārutiṃ dūtaṃ prāyuṅkta erkor Māruti zum Boten BHAṬṬ. 6,88. KUMĀRAS. 3,6. — 4〉 stellen an (loc.), setzen BHĀG. P. 5,23,6. atrātmagatamityetatkavinā prākprayuktam Schol. zu ŚĀK. 13,8. samāsa upasarjanasaṃjñakaṃ pūrvaṃ prayoktavyam Schol. zu P. 2,2,30. VOP. 3,1. VOP. 8,1. legen auf: tasyārṣāstraṃ dhanuṣi prayuñjataḥ BHĀG. P. 4,11,3. — 5〉 Jmd hinführen zu, auf, bringen in (acc.): prayujyamāne mayi tāṃ śuddhāṃ bhāgavatīṃ tanūm BHĀG. P. 1,6,29. gatimaṇvīm BHĀG. P. 3,25,36. evaṃ manaḥ (acc.) karma (nom.) vaśaṃ prayuṅkte BHĀG. P. 5,5,6. — 6〉 verbinden mit: pramàdā̱ martyā̱npra yùnakṣi̱ dhīràḥ AV. 19,56,1. — 7〉 in Thätigkeit setzen, anwenden, gebrauchen; anstellen, vollziehen; feiern (ein Opfer u. s. w.): e̱te de̱vāstriḥ sàṃvatsa̱rasya̱ prayùjyante TBR. 1,6,2,2. śakvàrī̱ṃ śvo ya̱jñe pràyo̱ktāsè TS. 2,6,2,3. TS. 2,2,6,5. sarvèbhya̱ḥ kāmèbhyo ya̱jñaḥ prayùjyate TS. 4,11,2. TS. 5,7,1. pātrā̀ṇi (yajñapātrāṇi prayunakti act. P. 1,3,64. P. 8,1,15, Sch.; prayunakti sruvam VOP. 23,51.) TS. 6,5,11,1. ya̱jñāde̱va tadya̱jñaṃ prayùṅkte aus dem Opfer nimmt er was er zum Opfer verwendet TBR. 3,2,5,6. TBR. 3,3,9,12. TBR. 3,7,4,1. cāturmāsyāni ĀŚV. ŚR. 2,15,1. ĀŚV. ŚR. 9,2,3. ŚAT. BR. 1,8,3,27. ŚAT. BR. 6,6,1,15. KAUŚ. 7. KAUŚ. 8. LĀṬY. 6,2,9. LĀṬY. 6,2,15. LĀṬY. 6,2,19. prayuktānāṃ punaraprayogameke KAUŚ. 63. eṣa eteṣāṃ paśūnāṃ prayuktatamo yadajaḥ am meisten gebraucht AIT. BR. 2,8. godānārthaṃ (˚rthe ed. Bomb.) prayuñjīta rohiṇīm MBH. 13,3669. vāhinīm RAGH. 11,5. BHĀG. P. 1,10,32. āsanam, yānam, saṃdhim, vigraham, dvaidham, saṃśrayam M. 7,161. M. 8,130. sāma, dānam, bhadem, daṇḍam YĀJÑ. 1,345. YĀJÑ. 1,355. MBH. 4,690. MBH. 5,301. R. GORR. 2,6,25. R. GORR. 2,89,1. KATHĀS. 34,200. nītim KATHĀS. 5,44. KATHĀS. 16,55. KATHĀS. 46,133. vidyām einen Zauberspruch KATHĀS. 33,99. KATHĀS. 42,35. KATHĀS. 46,111. fg. KATHĀS. 120,56. BHĀG. P. 9,24,32. māyām BHĀG. P. 4,10,29. M. 7,104. R. 6,7,8. kuśastram SUŚR. 1,94,15. SUŚR. 1,134,15. HARIV. 8457. ŚRUT. 6. ŚRUT. 23. Spr. 1522. Spr. 4932. KATHĀS. 30,99 (act.). BHĀG. P. 4,18,3. MĀRK. P. 41,12 (act.). Schol. zu KAP. 1,62. athetyayaṃ śabdo 'dhikārārthaḥ prayujyate SARVADARŚANAS. 135,9. SARVADARŚANAS. 135,13. gṛṇātistvavapūrvo na prayujyata eva ist nicht im Gebrauch PAT._zu_P. 1,3,51. sadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyate BHAG. 17,26. kriyāḥ samyakprayuktāḥ vollzogen PRAŚNOP. 5,6. arcāṃ prayuñjmahe (so ed. Bomb.) MBH. 2,1384. MBH. 5,7466. gurupūjām MBH. 3,1835. MBH. 13,4901. VARĀH. BṚH. S. 43,11. VARĀH. BṚH. S. 48,73. namaskāram MBH. 3,2206. satkriyām KUMĀRAS. 5,32. KUMĀRAS. 5,39. KUMĀRAS. 6,52. paricaryāḥ BHĀG. P. 4,8,58. agniśuśrūṣām M. 2,248. yajñam M. 5,152. āhvānam MBH. 13,3670. prayuktapāṇigrahaṇopacārau RAGH. 7,86. maṇiḥ prayuktasaṃskāraḥ RAGH. 3,18. śāntim VARĀH. BṚH. S. 46,3. VARĀH. BṚH. S. 46,17. VARĀH. BṚH. S. 48,82. agnihotram HARIV. 15373. karmābhicārikam RĀJA-TAR. 6,121. nīrājanāvidhīn RAGH. 17,12. ārdrākṣatāroṣaṇam RAGH. 7,25. balim VARĀH. BṚH. S. 59,11. prayuktaṃ rākṣasaiḥ saha . vairam begonnen, unternommen R. 3,67,12. PRAB. 55,11. na khalu mayā prayuktamidam nicht ich habe es ja angestellt MĀLAV. 19. adhikṣepāpamānādeḥ prayuktasya pareṇa zugefügt SĀH. D. 95. krauryaṃ me tvayi prayuktam ŚĀK. 107,1. suprayuktasya dambhasya wohl ausgeführt Spr. 3271. aufführen (ein Schauspiel u. s. w.): mṛcchakaṭikaṃ nāma prakaraṇaṃ prayoktum MṚCCH. 1,11. bewirken, hervorbringen SARVADARŚANAS. 126,15. SARVADARŚANAS. 127,1. SARVADARŚANAS. 152,22. prayuñjanbhayamindrayoṣitām BHĀG. P. 8,15,23. ye pracalairvilocanaistavākṣisādṛśyamiva prayuñjate KUMĀRAS. 5,35. ārohaṇārthaṃ navayauvanena kāmasya sopānamiva prayuktam KUMĀRAS. 1,39. handeln, verfahren: atha māṭhavyaṃ prati (māṭhavye v. l.) bhavatā kimevaṃ prayuktam ŚĀK. 95,13. — 8〉 ausleihen, borgen (zum Vortheil anwenden) M. 8,49. M. 8,146. YĀJÑ. 2,44. aprayujyamāna (das folgende prayojanatyakta als Glosse zu streichen) PAÑCAT. ed. orn. 3,17. — 9〉 pass. entsprechen, am Platze sein: tādṛgbhāryāyāṃ mṛtāyāmutsavaḥ kartuṃ prayujyate PAÑCAT. 224,24. tadevāprayuktam PAÑCAT. ed. orn. 60,4. nītividhiprayuktā (siddhiḥ) Spr. 145. anuṣṭhitaṃ prayujyatāṃ siddhaye so v. a. führe zum Ziele MĀLAV. 45,10. — Vgl. prayukti, prayuj, prayoktar fgg., prayogin, prayogya fgg., prayojya. — caus. 1〉 werfen, schleudern, abschiessen: astram MBH. 3,11988. mayi MBH. 5,7171. MBH. 5,7292. āśiṣaḥ Segenswünsche hersagen R. GORR. 2,17,13. pituḥ putrāya yaddveṣo maraṇāya prayojitaḥ ausgelassen BHĀG. P. 7,4,46. manaḥ den Geist auf einen Punkt richten ŚVETĀŚV. UP. 2,10. — 2〉 Jmd antreiben, anweisen, absenden BHĀG. P. 5,5,17. SADDH. P. 4,18,a. araṇye in den Wald weisen VP._bei_MUIR, ST. 1,147,4. Jmd an ein Geschäft stellen: mā sma lubdhāṃśca mūrkhāṃśca kāmārtheṣu prayūyujaḥ MBH. 12,2722. — 3〉 anwenden, gebrauchen MBH. 18,116. SUŚR. 2,363,20. ŚRUT. 14. KĀM. NĪTIS. 7,54. KĀM. NĪTIS. 17,60. KĀM. NĪTIS. 19,35. SĀH. D. 295. SĀH. D. 432. Verz. d. Oxf. H. 103,b,25. SADDH. P. 4,18,a. SARVADARŚANAS. 100,17. üben, erweisen: ānṛśaṃsyam M. 3,112. bhagavati bhaktiyogaḥ prayojitaḥ BHĀG. P. 1,2,7. BHĀG. P. 3,32,23. nājñātabalavīryeṣu pumānkiṃcitprayojayet Spr. 1522. unternehmen, beginnen: anutiṣṭhetsamārabdhamanārabdhaṃ prayojayet KĀM. NĪTIS. 11,57. vṛddhim Zinsen nehmen M. 10,117. prayogam Geld auf Zinsen geben SADDH. P. 4,35,b. 36,a. aufführen, darstellen HARIV. 8456. fg. eka eka sūtradhāraḥ sarvaṃ prayojayati SĀH. D. 129,17. SĀH. D. 165,12. darstellen lassen von (instr.) UTTARAR. 86,18 (111,7). — 4〉 bezwecken P. 6,3,62, Sch. — 5〉 zur Anwendung kommen gaṇa 1. kṣubhnādi zu P. 8,4,39. — 6〉 Jmd (dat.) Etwas (acc.) übertragen: sāmnaivārthaṃ tato lipsetkarma cāsmai prayojayet MBH. 3,1256. — desid. anzuwenden Willens sein: śabdānprayuyukṣamāṇaḥ PAT._in_MAHĀBH. S. 52. — atipra abschliessen von (instr.): yathā̀ yū̱yama̱nyā vò a̱nyāmati̱ mā prayùkta TS. 4,3,11,4. sarvèṇai̱vainàmindri̱yeṇāti̱ prayùṅkte TS. 7,2,7,4. — anupra med. 1〉 hinten anfügen, anfügen nach (abl.) P. 3,1,40. P. 1,3,63, Sch. VOP. 8,56. — 2〉 verfolgen, einholen: pa̱ścādànu̱prayùṅkṣe̱ tam AV. 11,2,13. TBR. 1,8,1,1. TBR. 3,9,2,1. ŚAT. BR. 13,1,4,1. ŚAT. BR. 13,2,5,1. sich anschliessen, nachfolgen: bhagò anu̱prayùṅktā̱mindrà etu puroga̱vaḥ AV. 12,1,40. — Vgl. anuprayoga. — abhipra med. anfassen, angreifen, bemeistern: devāstṛtīyasavanātprātaḥsavanamabhiprāyuñjata ŚĀṄKH. BR. 14,5. (asurān) devāścā̀turmā̱syaira̱bhiprāyùñjata TBR. 1,5,6,3. ākū̀tyā̱ hi purùṣo ya̱jñamàbhi̱prayùṅkte TS. 6,1,2,2. — pratipra 1〉 act. anfügen statt eines andern, substituiren PAÑCAV. BR. 7,10,8. — 2〉 med. abtragen (eine Schuld): ṛṇaṃ pratiprayuñjānaḥ MBH. 9,282. ṛṇaṃ tatpratiyuñjānaḥ ed. Bomb. — vipra trennen von (instr.) so v. a. berauben: taṃ prāṇairviprayujya MBH. 1,6735. pass. getrennt werden von (instr.) R. 2,53,20 (R. 2,53,22 GORR.). viprayukta nicht in Conjunction stehend mit VARĀH. BṚH. S. 47,17 (v. l. vipramukta). getrennt MBH. 3,2647. rāmeṇa R. 1,22,8. R. 4,19,19. VARĀH. BṚH. S. 104,42. abalā˚ MEGH. 2. bandhana˚ frei von MṚCCH. 143,5. maṇi˚ ohne — seiend VARĀH. BṚH. S. 81,36. sarvataḥ entblösst von Allem MBH. 1,3631. ākarairviprayuktārthāḥ keine Reichthümer aus Minen beziehend HARIV. 2873 (ākārai˚ die neuere Ausg.; NĪLAK. hat sukarairvi˚ gelesen: sukarairyathocitaiḥ karagrahaiḥ viśeṣeṇa prayuktārthāḥ) HARIV. 2873. anaviprayuktāḥ (falsche Lesart) PRAŚNOP. 5,6 wird erklärt: na viprayuktā aviprayuktā nāviprayuktā anaviprayuktāḥ. — Vgl. viprayoga. — caus. trennen von (instr.), berauben: putreṇeṣṭena kausalyā yayā te viprayojitā R. GORR. 2,76,15. patiṃ prāṇairviprayojya R. GORR. 2,75,3. befreien von: rāmeṇa — triḥsaptakṛtvo 'haṃ kṣatriyairviprayojitā HARIV. 2946. — saṃpra 1〉 anschirren, bespannen: harisaṃprayuktaṃ mahendravāham MBH. 3,11903. rathaṃ saṃprayuktam R. 2,46,33. = samyagānīya darśitam vorgeführt Comm. — 2〉 pass. verbunden werden, sich verbinden: ceti samuccayārtha ubhābhyāṃ saṃprayujyate NIR. 1,4. NIR. 1,11. NIR. 1,12. NIR. 5,16. hinzugefügt werden, sich (äusserlich) anschliessen: vāṅmātramiva paśyāmi mādhuryaṃ saṃprayujyate HARIV. 7093. sich fleischlich vermischen mit: sā saṃprāyujyata mantriṇā RĀJA-TAR. 3,497. saṃprayukta verbunden, vermischt: saṃprayuktairvarauṣadhaiḥ MĀRK. P. 51,44. kuntyā verbunden —, vereinigt mit MBH. 1,4474. ūṣmaṇā ṚV. PRĀT. 1,12. drākṣābhayāṃ mākṣikasaṃprayuktām SUŚR. 1,246,9. gajābhyāṃ saṃprayuktābhyām feindlich an einander gekommen MBH. 7,5694. patitaiḥ saṃprayuktāḥ in Berührung gekommen mit M. 11,179. saṃprayukto diṣṭe gebunden an, abhängig von MBH. 7,1047. mṛgayāsaṃprayukta beschäftigt mit KĀM. NĪTIS. 18,62. — 3〉 Jmd mit Etwas (instr.) verbinden so v. a. veranlassen zu: upacārairaśucibhiḥ saṃprayujya ca tāpasān R. 3,1,22. pass. theilhaftig werden, sich schuldig machen YĀJÑ. 3,129. tenaiva karmaṇā saṃprayujyate Spr. 4070. — 4〉 Jmd antreiben: airāvaṇamadhiṣṭhātuṃ pravaraṃ saṃprayuktavān (sa niyuktavān die neuere Ausg.) HARIV. 8873. śyenā yathaivāmiṣasaṃprayuktāḥ MBH. 3,15692. — 5〉 in Thätigkeit setzen, freien Lauf lassen: asaṃprayuñjataḥ (= niyacchataḥ Comm.) prāṇān BHĀG. P. 11,26,23. — 6〉 ausführen, vortragen (einen Gesang) Verz. d. Oxf. H. 199,b, No. 472. — 7〉 saṃprayukta der seine ganze Aufmerksamkeit auf einen Gegenstand gerichtet hat MBH. 14,551. — Vgl. saṃprayoga. — caus. 1〉 ausrüsten, fertig machen: ratham HARIV. 9284. — 2〉 vereinigen, verbinden MBH. 3,1153. nānekadinanirvartyakathayā saṃprayojitaḥ verbunden mit SĀH. D. 278. — 3〉 vorbringen: samyakte pṛcchaiṣā saṃprayojitā MBH. 18,155. — 4〉 anwenden, gebrauchen SĀH. D. 432. — prati 1〉 befestigen: u̱bhe dhurau̱ prati̱ vahnìṃ yunakta ṚV. 10,101,10. — 2〉 abtragen (eine Schuld): ṛṇaṃ tatpratiyuñjānaḥ MBH. 9,282 nach der Lesart der ed. Bomb., ṛṇaṃ pratiprayuñjānaḥ ed. Calc. — Vgl. pratiyoga. — caus. auflegen (den Pfeil auf den Bogen) MBH. 8,4051. — Vgl. pratiyojayitavya. — vi 1〉 ablösen: yeṣā̀ṃ catu̱rthaṃ vìyu̱nakti̱ vācàm AV. 8,9,3. trennen: tāṃśca viyunaṅkṣi (!) BHĀG. P. 10,39,19. nūnaṃ bhūtāni bhagavānyunakti viyunakti ca BHĀG. P. 82,42. saṃyujyante viyujyante tathā kālena dehinaḥ Spr. 4787. viyukta getrennt M. 7,214. KUMĀRAS. 5,26. MEGH. 99. BHĀG. P. 3,5,47. MĀRK. P. 125,24. ŚUK. in LA. (III) 33,9. viyuktau uneins M. 9,102. aviyukta nicht getrennt KĀM. NĪTIS. 13,69. KĀM. NĪTIS. 13,83. RAGH. 13,31. pass. getrennt werden von (instr.): sa vai kenacidarthena tayā mando vyayujyata MBH. 3,2646. R. GORR. 2,38,4. Spr. 4810. KĀM. NĪTIS. 12,49. MĀRK. P. 21,102. BHĀG. P. 5,8,3. sā nalena saha viyujyatām Comm. zu NALOD. 3,5. act. med. befreien von, bringen um (instr., selten abl.): baddhānviyuṅkṣva magadhāhvayakarmapāśāt BHĀG. P. 10,70,29. so 'hamenam — viyunajmi dehāt MBH. 3,10924. taṃ prāṇairviyuñjyāt SUŚR. 1,94,19. SUŚR. 1,116,11. pass.: ko 'dyaiva mayā viyujyatāṃ tavāsuhṛtprāṇayaśaḥsuhṛjjanaiḥ R. 2,23,41 (R. 2,20,45 GORR.). verlustig gehen, kommen um (instr.): na ca prāṇairviyujyate R. 1,32,19. R. 6,36,68. Spr. 306. KATHĀS. 31,64. KATHĀS. 33,73. BHĀG. P. 1,13,19. MĀRK. P. 16,79. vratena M. 5,91. arthadharmābhyām, ātmanā M. 7,46. R. 5,76,22. ŚĀK. 150. Spr. 4025. RĀJA-TAR. 4,479. RĀJA-TAR. 6,148. act. in derselben Bed.: ubhāvapi prāṇaiḥ viyokṣyāvaḥ R. GORR. 2,66,37. śarīreṇa viyujya sich vom Körper befreit habend ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 279. viyukta getrennt von (instr. oder im comp. vorangehend), ermangelnd, frei von, — los: viyuktā patinā tena R. 1,2,15. R. 2,27,22. RAGH. 13,63. VIKR. 78,19. fg. KATHĀS. 45,358. BHĀG. P. 9,10,11. tadviyuktāḥ KATHĀS. 10,197. (nagarīm) viyuktāṃ puruṣendreṇa R. GORR. 2,124,25. R. GORR. 5,74,37. VARĀH. BṚH. S. 53,37. yānaṃ vāhaviyuktam VARĀH. BṚH. S. 46,60. VARĀH. BṚH. S. 77,28. VARĀH. BṚH. S. 81,3. — 2〉 med. und pass. sich lösen, erschlaffen, nachlassen, weichen: taccāpi cittabaḍiśaṃ śanakairviyuṅkte BHĀG. P. 3,28,34. ātmaniyamāḥ sahayamāḥ puruṣaparicaryādaya ekaikaśaḥ katipayenāhargaṇena viyujyamānāḥ kila sarva evodavasan BHĀG. P. 5,8,5. śanairviyujyate saṃdhyā R. 1,35,16. — 3〉 in der Stelle vratasthā ca śarīraṃ tvaṃ yadi nāma viyokṣyasi MBH. 5,7362 fehlerhaft für vimokṣyasi, wie die ed. Bomb. liest und wie schon BENFEY vermuthet hat. — Vgl. viyoga. — caus. 1〉 trennen MBH. 3,1153. KATHĀS. 69,129. PAÑCAT. 42,22. viyojitā . mātrā bhrātṛbhiranyaiśca getrennt von MĀRK. P. 70,6. bhrātṛmātṛviyojitā MĀRK. P. 5. Jmd befreien von (abl.): tathāraṇyadharmādviyojya grāmyadharmeṣu niyojitaḥ PAÑCAT. 31,6 (PAÑCAT. 27,15 ed. orn.). Jmd bringen um (instr.): vasiṣṭhaṃ yaḥ putrairiṣṭairvyayojayat MBH. 1,2923. R. 2,53,19. R. GORR. 2,34,12. śarīreṇa HARIV. 2335. jīvitena R. GORR. 2,22,4. prāṇaiḥ MBH. 8,4178 (med.). R. GORR. 1,33,17. R. GORR. 3,56,48. PAÑCAT. 90,6. asubhiḥ DAŚAK._in_BENF. Chr. 196,12. fg. mayā saiva pattraiḥ śākhā viyojitā MṚCCH. 63,23. R. 6,94,13. saṃmānena PAÑCAT. 30,10. RAGH. 9,66. rūpamātraviyojita MBH. 3,2851. — 2〉 rauben: brāhmaṇasyātitheścaiva svārthe prāṇānviyojayan MBH. 1,6225. — sam act. 1〉 verbinden, in Zusammenhang bringen; zusammenbringen, vereinigen: vra̱je gāvo̱ na sa̱ṃyujè ṚV. 8,41,6. TS. 2,5,7,5. dvau dvau kāmau ŚAT. BR. 9,3,2,6. ŚĀṄKH. ŚR. 1,16,7. LĀṬY. 2,9,12. LĀṬY. 10,2,10. LĀṬY. 10,6,9. chandasī PAÑCAV. BR. 4,4,2. saṃyujyante viyujyante tathā kālena dehinaḥ Spr. 4787. pass. mit ratyā sich fleischlich verbinden PRAŚNOP. 1,13. strīpumāṃsau yadā grāmyadharmatayā saṃyujyeyātām ŚAṂK._zu_CHĀND. UP. S. 18. saṃyukta zusammengefügt: dṛḍha˚ HARIV. 4528. ˚mālyāni R. 5,14,52. verbunden im Gegens. zu viyukta getrennt M. 7,214. KATHĀS. 25,222. von unmittelbar auf einander folgenden Consonanten P. 6,3,59, Sch. ŚRUT. 2. Verz. d. Oxf. H. 181,b, No. 413. vedaye na ca saṃyuktān (= indriyasaṃyuktān Comm.) śabdasparśarasānaham alle insgesammt d. i. ich kann weder hören, noch fühlen, noch schmecken R. 2,64,67. saṃyuktametatkṣaramakṣaraṃ ca vyaktāvyaktam d. i. sowohl vergänglich als auch unvergänglich ŚVETĀŚV. UP. 1,8. susaṃyuktāḥ gut verbunden d. i. in richtigem Zahlenverhältnisse zu einander stehend R. 2,70,22. saṃyukta = saṃbandhin verwandt PĀR. GṚHY. 3,10. KAUŚ. 92. Etwas mit Etwas (instr.) verbinden; pass. sich verbinden mit: nānyo'nyena madhyamāḥ sparśāḥ saṃyujyante na lakāreṇa rephaḥ ṚV. PRĀT. 12,2. yādṛgguṇena bhartrā strī saṃyujyeta yathāvidhi sich ehelich verbinden M. 9,22. pass. zusammenkommen mit —, zusammentreffen mit: raghunātho 'pyagastyena — saṃyuyuje śaratkāla ivendunā RAGH. 15,54. act. Jmd mit Etwas versehen, ausrüsten mit, theilhaftig werden lassen; pass. theilhaftig werden: sa no buddhyā śubhayā saṃyunaktu ŚVETĀŚV. UP. 3,4 = ŚVETĀŚV. UP. 4,1. yauvarājyena saṃyoktum R. 1,1,21 (R. 1,1,24 GORR.). samayujyata tīvreṇa klamena MBH. 1,6289. dehasya kālaparyāyadharmaṇā MBH. 3,15974. jīvena R. 7,76,15. saṃyokṣyase svena vapurmahimnā RAGH. 5,55. bhṛtyavicārajño bhṛtyaiḥ saṃyujyate nṛpaḥ Spr. 1976, v. l. saṃyukta verbunden —, versehen —, ausgestattet mit (instr. oder im comp. vorangehend): akṣamālā vasiṣṭhena saṃyuktā ehelich verbunden mit M. 9,23. dadhnā tu madhu saṃyuktam H. 833. vadhūnāṭakasaṃghaiśca saṃyuktāṃ sarvataḥ purīm angefüllt mit R. 1,5,18. BHAṬṬ. 8,30. andho 'ndhai 'ndhairiva saṃyuktaḥ R. 4,17,7. ācāreṇa M. 1,109. MBH. 3,16868. dharmādharmeṇa HARIV. 2507. lāghavena susaṃyuktaḥ R. 6,18,47. snehasaṃyuktaṃ bhakṣyam M. 5,24. ratho mātalisaṃyuktaḥ MBH. 3,1715. sarvābharaṇa˚ MBH. 1,5975. R. 2,52,5. R. 2,80,19. SUŚR. 1,120,7. VARĀH. BṚH. S. 21,31. VARĀH. BṚH. S. 56,30. KATHĀS. 4,47. KATHĀS. 13,142. KATHĀS. 21,39. BHĀG. P. 9,1,33. BHĀG. P. 9,18,6. LA. (III) 38,7. LA. (III) 54,2. H. 832. phala˚ KĀTY. ŚR. 1,5,16. brahmasteya˚ M. 2,116. upapātaka˚ M. 11,108. M. 11,257. prīti˚ M. 9,168. M. 12,27. M. 12,29. śārīraṃ dhanasaṃyuktaṃ daṇḍam M. 9,236. gītaiśca stutisaṃyuktaiḥ MBH. 1,7718. dharma˚ MBH. 3,16762. MBH. 13,335. R. 1,4,5. R. 1,5,4. R. 2,36,15. R. 56,13,e. 91,3. R. 3,62,15. R. 3,62,24. R. 4,17,50. Spr. 5380. H. 433. PAÑCAT. 185,11. verbunden mit so v. a. in Verbindung —, in Beziehung stehend zu, betreffend: ahoma˚ KĀTY. ŚR. 1,3,36. (nāmadheyam) vaiśyasya dhanasaṃyuktam M. 2,31. fg. tadātvāyati˚ (saṃdhi) M. 7,163. stutayaścendrasaṃyuktāḥ MBH. 3,12000. MBH. 5,7508. surāsura˚ (yuddha) so v. a. der Kampf der Götter mit den Asura HARIV. 2507. SĀH. D. 11,2. — 2〉 sich verbünden: a̱haṃ ca̱ tvaṃ cà vṛtraha̱nsaṃ yùjyāva sa̱nibhya̱ ā ṚV. 8,51,11. — 3〉 stecken —, versetzen in (loc.): yatra yatraiva saṃyukto dhātrā garbhe punaḥ punaḥ MBH. 12,8198. richten auf: cittamekatra saṃyuñjyādaṅge bhagavato muniḥ BHĀG. P. 3,28,20. — Vgl. saṃyukta u. s. w. triṣaṃyukta. — caus. 1〉 schirren, bespannen, anspannen: ratham R. 3,39,5. gandharvaiḥ MBH. 3,11762. syandanān BHĀG. P. 11,6,39. aśvān KATHĀS. 56,372. balīvardayugmam KATHĀS. 20,27. — 2〉 ausrüsten: senām MBH. 4,1008. — 3〉 befestigen an (loc.): jyāmimāṃ cāpi gāṇḍīve samayojayat MBH. 3,12067. yathā meḍhīstambha ākramaṇapaśavaḥ saṃyojitāḥ BHĀG. P. 5,23,2. hinzufügen zu (loc.) SŪRYAS. 2,33. heften —, richten auf (loc.): saṃyojya tasmindṛṣṭim MBH. 15,700. saṃyojyātmānamātmani BHĀG. P. 4,23,13. BHĀG. P. 1,13,52. indriyāṇyasaṃyojya die Sinne nicht richtend (auf die Aussenwelt) MAITRYUP. 6,21. v. l. indriyāṇi saṃyojya die Sinne bändigend. astram ein Geschoss auflegen, abschiessen MBH. 3,816. saṃyojita = upāhita AK. 3,2,41. H. 1485. — 4〉 Jmd anstellen (an ein Amt) MBH. 4,31. — 5〉 verbinden, zusammenfügen, zusammenbringen, zusammenführen: saṃyojitakarayugala PAÑCAT. 230,19. bhinnaṃ saṃyojayāmāsa BHĀG. P. 3,6,3. daṃpatī ad MEGH. 113. BHĀG. P. 10,82,43. verbinden, zusammenbringen mit (instr.) MBH. 13,2302. saṃyojayāśu tvaṃ bhāryayā hi dvijottamam MĀRK. P. 69,65. KATHĀS. 73,332. versehen —, beschenken mit, theilhaftig machen, ausstatten: dhanurādāya śareṇa samayojayat HARIV. 12257. lājānviṣeṇa KĀM. NĪTIS. 7,52. VARĀH. BṚH. S. 81,36. yajamānaṃ phalena YĀJÑ. 3,121. fg. MBH. 1,4951. MBH. 1,6474. MBH. 3,8434 ?(med.). RAGH. 16,86. ŚAṂK._zu_BṚH. ĀR. UP. S. 84. KATHĀS. 51,18. RĀJA-TAR. 4,46. BHĀG. P. 4,27,8. PAÑCAT. 30,12. PAÑCAT. 244,5. SĀY._zu_ṚV. 1,100,6. — 6〉 Etwas (acc.) Jmd (gen.) übergeben, einhändigen R. 2,115,18. PAÑCAT. ed. orn. 26,20 (besser wäre nijāṅgābharaṇairvastraiśca). — 7〉 veranstalten: sa vipro vaiṣṇavaṃ sattraṃ putrārthaṃ samayojayat HARIV. 15393. vṛṣāṇāṃ jātadarpāṇāṃ yuddhāni samayojayat HARIV. 4079. thun, vollbringen BHĀG. P. 3,21,23. — 8〉 med. sich vertiefen MBH. 5,7260. — anusam, partic. ˚yukta am Ende eines comp. begleitet von MĀRK. P. 20,11, wo ˚saṃyuktaṃ ca oder ˚saṃyuktāṃ ca˚ zu lesen ist. — abhisam, partic. ˚yukta versehen —, behaftet mit (instr.): anayena R. 5,24,28. — caus. verbinden —, in Verbindung bringen mit (instr.) HARIV. 16314. — upasam vgl. upasaṃyoga. — caus. Jmd (acc.) mit Etwas (instr.) versehen: āsanena MBH. 13,5870. — pratisam, partic. ˚yukta mit einem Andern verbunden, an etwas Anderes gebunden: jīva MBH. 12,7973 nach der Lesart der ed. Bomb.; vgl. u. miśray mit pratisam. — visam, partic. ˚yukta getrennt von, ermangelnd, entbehrend, sich fernhaltend von so v. a. nicht beobachtend, vernachlässigend: etayarcā visaṃyuktaḥ kāle ca kriyayā svayā M. 2,80.
Böhtlingk 1879 adjective · verbal root · substantive masculine
Original text · German · adjective · substantive masculine
2. yúj — 1〉 Adj. — a〉 zusammengejocht. Am Ende eines Comp. bespannt mit. — b〉 verbunden, vereinigt, verbunden —, versehen —, behaftet mit (Instr., gewöhnlich im Comp. vorangehend). — c〉 am Ende eines Comp. verbunden mit, so v. a. gewährend. — d〉 paarig, geradzahlig. — 2〉 m. — a〉 das an demselben Wagen mitziehende Thier. — b〉 Gefährte, Genosse. — c〉 wohl Du. die Zwillinge im Thierkreise. — d〉 *Du. die beiden Aśvin. — 3〉 Paar, Zweizahl.
Original text · German · verbal root
1. √yuj , yunákti (metrisch auch ayuñjam, yuñjīyāt), yuṅkté (metrisch auch yuñjate, yuñjase, yuñjata = ayuṅkta); ved. auch yuj, yuja und yója als Präsenstämme. — 1〉 schirren, anschirren mit (Instr.). yujāná fahrend mit (Instr.). — 2〉 anspannen in verschiedenen Uebertragungen, so v. a. in Thätigkeit setzen, in Gebrauch nehmen, zurüsten, ausrüsten (ein Heer), verrichten, darbringen (Segenswünsche, Verehrung), anbringen, anwenden (CARAKA. 8,11). Pass. sich rüsten zu (Dat.). — 3〉 auflegen Geschosse (sc. auf den Bogen), [Page5-144-b] — gegen Jmd (Loc.), befestigen (Schmucksachen), setzen —, fügen auf oder in, thun, — schliessen in (Loc.). Pass. und Med. sich hängen an (Loc.) eig. und übertr. — 4〉 Jmd anstellen bei, beauftragen mit (Loc. oder Dat. Chr. 106,26). dhuri so v. a. an die Spitze stellen. yujyamāna beschäftigt mit Loc. — 5〉 auftragen, befehlen, injungere; mit Acc. — 6〉 eine Zuneigung u. s. w. Jmd (Loc.) zuwenden. — 7〉 ātmānam, mánas (TS. 1,2,13,1. TS. 4,1,1,1), mānasam, cetas, cittam, cintām, dhíyas (TS. 1,2,12,1. TS. 4,1,1,1) den Geist, den Sinn, die Gedanken auf einen Punct richten; die Ergänzung im Loc. — 8〉 Act. Med. sich vertiefen, auch mit beigefügtem yogam. — 9〉 sich Etwas (Acc.) vergegenwärtigen, sich inʼs Gedächtniss zurückrufen. — 10〉 verbinden, aneinanderreihen, anreihen, zusammenbringen —, zusammenführen mit (Instr.). Pass. Med. sich verbinden (auch ehelich GAUT. 18,20), sich umgeben —, in Conjunction treten mit (Instr.). — 11〉 Jmd (Acc.) mit Etwas (Instr.) verbinden, so v. a. versehen —, beschenken mit, Jmd einer Sache theilhaftig machen. Pass. einer Sache (Instr. oder Instr. mit saha) theilhaftig werden. — 12〉 mit sich verbinden, in Conjunction treten mit; mit Acc. — 13〉 Med. theilhaftig werden, mit Acc. — 14〉 Jmd (Loc. oder Gen.) Etwas (Acc.) zu Theil werden lassen, zukommen lassen, verleihen. Med. mit ātmani so v. a. selbst geniessen. Pass. Jmd (Gen.). zu Theil werden. — 15〉 Pass. passen, — zu (Instr.), wohin (Loc.), sich schicken, — für Jmd (Loc.; statt des Loc. dvayos PAÑCAT. ed. Bomb. 2,11,6 hat PAÑCAT. dvābhyām), gemäss sein, sich ziemen, sich eignen zu so v. a. Etwas (Nomin.) zu sein verdienen, Etwas aller Ordnung nach sein müssen, zukommen, — Jmd (Loc. oder Gen.), recht sein, logisch richtig sein. Mit na und Infin. sich nicht schicken —, nicht gerathen sein —, nicht am Platze sein zu, — für Jmd (Instr. oder Gen.); nicht dürfen (mit passivisch wiederzugebendem Infin.; die Person, durch die Etwas nicht geschehen soll, im Instr. oder Gen.). — 16〉 yuñjāna (s. auch bes.) dem es wohlergeht, sich in guten Verhältnissen befindend. — 17〉 yuktá — a〉 angeschirrt, — an (Loc.), angespannt, bespannt mit (Instr.). — b〉 in Thätigkeit —, anʼs Werk gesetzt, angestellt, beschäftigt, obliegend, sich befleissigend, bedacht auf; die Ergänzung im Loc. oder im Comp. vorangehend. — c〉 angewandt. — d〉 gerüstet, — zu (Dat. oder im Comp. vorangehend). — e〉 beschäftigt mit, begriffen in (Instr.). sisṛkṣayā so v. a. zu schaffen beabsichtigend. [Page5-144-c] — f〉 versenkt (in übertr. Bed.) in (Loc.). — g〉 gesammelt, aufmerksam, vertieft, ganz bei der Sache seiend. yuktatara gar sehr auf seiner Hut seiend gegenüber Jmd (Loc.). yuktatama im höchsten Grade gesammelt u. s. w. — h〉 geübt, geschickt, erfahren, — in (Loc.). — i〉 verbunden, vereinigt, hinzugefügt, aneinander gereiht, regelmässig aufeinander folgend. yuktám in Schaaren. — k〉 verbunden —, in Conjunction stehend —, versehen mit, begleitet —, im Besitz von; die Ergänzung im Instr. oder im Comp. vorangehend. yuktaḥ kālena yaśca na so v. a. und wer nicht die rechte Zeit benutzt. — l〉 in Beziehung gekommen mit (Instr.). — m〉 verbunden mit, so v. a. bezüglich auf (im Comp. vorangehend). — n〉 gebunden an, abhängig von (im Comp. vorangehend). — o〉 passend, angemessen, sich schickend, sich ziemend, — für (Gen. oder Loc.), recht, richtig. yuṣmābhirdane so v. a. sehenswerth für euch. Am Ende eines Comp. gemäss, entsprechend. yuktam mit folgenden yad es ist passend, dass; yuktaṃ kṣatraṃ svargaṃ prāptum es ziemt sich, dass die Krieger in den Himmel kommen; na yuktamanayostatra gantum es ziemt sich nicht, dass sie dahin gehen; na yuktaṃ bhavatā mit Infin. es ziemt sich nicht, dass du; pratikriyā kartuṃ yuktā tvayā oder tava es ziemt sich, dass du Vergeltung übst; na yuktaṃ bhavatāhamanṛteno. pacaritum so v. a. es ziemt sich nicht, dass du mich mit einer Unwahrheit bedienst. yuktam und yukta˚ Adv. auf passende Weise, angemessen, gehörig. yuktaśītoṣṇa nicht zu kalt und nicht zu heiss. yuktaṃ tyajāmi es ist angemessen, dass ich verlasse; na yuktaṃ vasata so v. a. wohnet nicht, da es unangemessen wäre. — p〉 günstig (Schicksal, Augenblick). — q〉 dem es wohlergeht, sich in guten Verhältnissen befindend. — r〉 beschaffen, seiend. Mit tathā in solchem Zustande sich befindend (MBH. 3,76,8), so verfahrend (Spr. 4843). — s〉 in der Grammatik primitiv (Gegensatz abgeleitet). — Caus. yojayati, ˚te (metrisch) — 1〉 schirren, anschirren an (Loc.), anspannen, bespannen mit (Instr.). — 2〉 rüsten (ein Heer). — 3〉 hinstellen, aufstellen (Truppen). — 4〉 gebrauchen, anwenden, verrichten, pflegen (Gespräche u. s. w.). — 5〉 unternehmen, beginnen. — 6〉 Jmd einsetzen, anstellen bei, beauftragen mit (Loc.). — 7〉 Jmd zu Etwas (Dat.) antreiben. — 8〉 Jmd zu Etwas (Loc.) verhelfen. — 9〉 stellen, auswerfen (Schlingen, Netze). — 10〉 auflegen (insbes. Pfeile), — auf (Loc.), richten (Pfeile) auf (Loc.). — 11〉 anfügen, hinzufügen. — 12〉 befestigen an (Loc.), hineinthun —, [Page5-145-a] versetzen in (Loc.). — 13〉 manas, ātmānam den Geist richten auf, sich vertiefen in (Loc.). ātmānaṃ yojya sich sammelnd, sich zusammennehmend. — 14〉 verbinden, vereinigen, zusammenfügen, — bringen, — mit (Instr.). — 15〉 zusammenfügen, so v. a. verfassen. — 16〉 zufangen, umschlingen mit (Instr.). — 17〉 zu Ende bringen. — 18〉 Etwas oder Jmd (Acc.) mit Etwas (Instr.) versehen, ausstatten, theilhaftig machen, beschenken (mit Gutem oder Bösem). vākyamātreṇa so v. a. nur Worte wechseln mit (Acc.). yojita versehen mit (Instr. oder im Comp. vorangehend). — 19〉 Jmd (Loc.) Etwas (Acc.) zu Theil werden lassen. — 20〉 *die Conjunction eines Sternbildes (Instr.) mit dem Monde angeben können. — 21〉 *Med. geringachten. — Desid. yuyukṣati — 1〉 Jmd anzustellen, — an ein Geschäft zu setzen Willens sein. — 2〉 Pfeile aufzulegen —, zu richten willens sein auf (Dat.). — 3〉 Med. sich zu vertiefen gesonnen sein BHAṬṬ. — Mit adhi auflegen, aufladen. — Mit anu — 1〉 einzuholen suchen, verfolgen; mit Acc. AIT. BR. 4,26. ŚAT. BR. 5,4,2,3. — 2〉 Jmd (Acc.) befragen, fragen nach (Acc.); auch mit doppeltem Acc. anuyukta befragt, so v. a. der unterrichtet wird. — 3〉 eine Lehre ertheilen. — 4〉 sich bedanken. — 5〉 sich Jmd (Acc.) anschliessen, in Jmds Dienste treten. — 6〉 anuyukta — a〉 begleitet von *(im Comp. vorangehend) HEMĀDRI 1,655,19. — b〉 ganz hingegeben, obliegend; mit Acc. KĀRAṆḌ. 73,5. — anuyukta Spr. 299 und anuyujyamāna Spr. 762 fehlerhaft für aniyukta und aniyujyamāna. — Caus. Act. — 1〉 auflegen (ein Geschoss). — 2〉 anfügen, anreihen VAITĀN. 5,10. — Desid. zu fragen nach (Acc.) Willens sein. — Mit abhyanu (nur ˚yujya) befragen. — paryanu fragen, befragen, Jmd mit Fragen zusetzen. Nur ˚yujya (NAIṢ. 6,102) und ˚yukta (CARAKA. 3,8). Vgl. paryanuyoktavya fgg. — Mit samanu (nur ˚yujya und ˚yujyate) — 1〉 fragen nach. — 2〉 Jmd anweisen, Jmd einen Befehl ertheilen; mit Acc. — Mit apa Med. sich lösen von (Abl.). — Mit abhi — 1〉 Med. sich den Wagen anspannen für oder zu (Acc.). — 2〉 Act. wiederholt —, doppelt anspannen. — 3〉 Med. (ausnahmsweise auch Act.) Jmd angreifen; einen Zug unternehmen gegen (Acc. VARĀH. YOGAY. 6,3). Pass. auch heimgesucht werden von (Instr.). abhiyukta angegriffen. — 4〉 Pass. angeklagt werden eines Vergehens (Acc.). abhiyukta angegriffen. — 5〉 Pass. angeklagt werden eines Vergehens (Acc.). abhiyukta angeklagt, verklagt Chr. 214,2. — 5〉 Act. Jmd (Acc.) an Etwas (Loc.) stellen, mit Etwas beauftragen. — 6〉 Med. seine Thätigkeit [Page5-145-b] entfalten, wirksam sein. — 7〉 Act. sich machen —, geben an, sich kümmern um; mit Acc. — 8〉 Med. sich anschicken, mit Infin. — 9〉 Med. (ärztlich) behandeln mit (Instr.). — 10〉 abhiyukta — a〉 ganz bei einer Sache seiend, hingegeben, bedacht auf (Loc. oder im Comp. vorangehend). — b〉 bewandert in (Loc.). eine Sache verstehend, Sachkenner. — c〉 bloss berührt. — d〉 worauf man Ansprüche erhebt. — Caus. Jmd oder Etwas (Acc.) mit Etwas (Instr.) versehen, theilhaftig machen. — Mit pratyabhi — 1〉 Med. einen Gegenangriff auf Jmd (Acc.) machen BĀLAR. 208,6. — 2〉 ˚yukta angegriffen von (Instr.). — Caus. eine Gegenklage gegen Jmd (Acc.) vorbringen. — Mit ā — 1〉 anschirren, — an (Loc.). āyuñjan MBH. 1,7948 fehlerhaft für ayuñjan. *āyukta angeschirrt an (Loc.). Chr. 234,3; erklärt durch īṣadyukta. — 2〉 Med. anlegen, befestigen, hineinlegen in (Loc.) ṚV. 1,64,7 (wenn yádā́ aruṇī́ṣu an genommen wird). — 3〉 Med. Jmd (Loc.). Etwas (Acc.) zu Theil werden lassen. — 4〉 āyukta (s. auch bes.) — a〉 ganz bei einer Sache seinend. — b〉 *beauftragt mit, angestellt bei (Loc. oder Gen.) Chr. 233,32. fg. — c〉 behaftet mit (im Comp. vorangehend). — Caus. — 1〉 fügen —, thun auf (Loc.), befestigen an (Loc.). — 2〉 zusammenfügen, bilden. — Mit abhyā, ˚yukta folgend auf (Acc.). KĀṬH. 28,3 (?). — Mit upā anschirren. — Mit samupā, ˚yukta versehen mit, erfüllt von (Instr.). — Mit vyā (nur ˚yujya) sich trennen, auseinandergehen. — Mit samā — 1〉 schirren, rüsten, zurechtmachen. ˚yukta zurechtgemacht. — 2〉 Jmd (Loc.) Etwas (Acc.) auftragen, anvertrauen. Nur ˚yukta. — 3〉 (feindlich) zusammenstossen mit (Acc.). — 4〉 samāyukta — a〉 feindlich zusammengestossen mit (Instr.). — b〉 in Berührung gekommen mit (Instr.). — c〉 verbunden —, versehen, — ausgerüstet —, ausgestattet —, behaftet mit (Instr. oder im Comp. vorangehend). Caus. versehen mit (Instr.). — Mit abhisamā, ˚yukta verbunden —, versehen mit (Instr.). — Mit ud — 1〉 sich rüsten, Anstalten, treffen; mit Infin. udyukta gerüstet, schlagfertig, zur That bereit, anʼs Werk gehend, mit allem Eifer sich an Etwas machend; die Ergänzug im Dat., Loc., Acc. mit prati oder im Comp. vorangehend. — 2〉 sich auf und davon machen. padéna padám so v. a. auf Schritt und Tritt Jmd (Gen.) nacheilen. — Caus. — 1〉 aufregen, anfeuern, antreiben, — zu (Dat.). — 2〉 udyojita erregt von Wolken, so v. a. zusammengetrieben. — Mit samud Caus. anfeuern zu (Dat.). — Mit upa Med. Act. (ausnahmsweise) — 1〉 anschirren, — an (Loc.). [Page5-145-c] — 2〉 dazu schirren. — 3〉 sich anschliessen an (Acc.). — 4〉 sich an Jmd anschliessen, so v. a. in Jmds Dienste treten; mit Acc. — 5〉 sich aneigenen, für sich nehmen; annehmen. — 6〉 sich machen an, sich kümmern um; mit Loc. — 7〉 verwenden, anwenden, gebrauchen, geniessen (auch von Speisen). verzehren. upayukta verzehrt (Chr. 41,3. Chr. 45,13), verbraucht. — 8〉 Pass. zur Anwendung kommen, tauglich —, nützlich —, erforderlich sein, sich eignen, am Platze sein (das Wobei im Loc., das Wofür im Dat.), sich eignen für Jmd (Gen.). upayukta zur Anwendung kommende, nöthig, erforderlich, — für Jmd (Gen.), am Platze seiend (das Wobei oder Wofür im Loc. oder im Comp. vorangehend) tauglich, würdig (von Personen) PAT. zu P. 1,4,29. — 9〉 ˚upayukta versehen mit HEMĀDRI 1,581,2. — Caus. — 1〉 berühren, zusammenstossen mit (Acc.). — 2〉 anwenden. — 3〉 mittelst Etwas verzehren lassen, mit doppeltem Acc. MĀN. GṚHY. 1,3. — Desid. in upayuyukṣu. — Mit paryupa, ˚yukta verbraucht. — Mit vyupa sich machen an, sich kümmern um (Loc.). v. l. upa. — Mit samupa Simpl. und Caus. geniessen, verzehren. — Mit ni (gewöhnlich Med.) — 1〉 anbinden, fesseln, — an (Loc.); insbes. das Opferthier an den Pfosten. dhuri an die Deichsel spannen auch so v. a. voran stellen, Jmd die schwerste Arbeit aufbürden. gauriva gurudhūrṣu niyujyamānaḥ Chr. 41,13. niyukta angebunden, gefesselt Chr. 24,12. Chr. 24,19. — 2〉 verbinden, zusammenfügen. — 3〉 an Jmd (Dat. oder Loc.) binden, mit Jmd verbinden, so v. a. vor ihm abhängig machen. niyukta gekettet an Jmd (Loc.). — 4〉 Jmd anhalten, zu Etwas treiben. — 5〉 Jmd anhalten —, anweisen zu, anstellen bei oder zu, betrauen —, beauftragen mit (Loc., Dat., ˚artham oder Infin.). niyukta eben so verbunden und auch am Ende eines Comp.; ohne Ergänzung angehalten, angewiesen, angestellt, beauftragt, aufgefordert. — 6〉 Jmd einsetzen als, mit doppeltem Acc. — 7〉 Jmd (Loc.) Etwas (Acc.) aufladen, auftragen. — 8〉 Jmd zur Rechenschaft ziehen in niyoktavya. — 9〉 stellen an, bringen auf; mit Loc. — 10〉 den Blick, den Geist, die Gedanken richten auf (Loc. oder Dat.). niyukta gerichtet auf (Loc.). — 11〉 verwenden. — 12〉 niyukta bestimmt, vorgeschrieben; von einer Composition in Metrum und Tact beschränkt S. S. S. 121 (v. l. niryukta S. S. S. 138). ˚m Adv. durchaus, auf jeden Fall, nothwendig. — 13〉 kṛtatretāniyuktāni HARIV. 523 fehlerhaft für kṛtatretādiyuktāni. — Caus. — 1〉 anspannen, — an (Loc.). — 2〉 binden, befestigen. ˚niyojita gefasst [Page5-146-a] (Edelstein) in. — 3〉 Jmd anweisen, antreiben —, auffordern zu (Dat., Acc. mit prati und ˚artham). — 4〉 anhalten, zwingen zu (Loc. oder ˚artham). — 5〉 an ein Amt —, an eine Beschäftigung stellen, in eine Würde einsetzen; mit Loc. — 6〉 Jmd einsetzen als, machen zu mit doppeltem Acc., das Wozu im Infin. HIT. 102,2. — 7〉 ein Geschäft (Acc.) Jmd (Loc.) übertragen. — 8〉 hinstellen, aufstellen, legen —, auftragen auf, hinbringen zu (Loc.). — 9〉 den Sinn, den Geist richten auf. ˚niyojita gerichtet auf. — 10〉 Jmd versetzen —, bringen in oder zu (Loc.). — 11〉 Jmdm (Loc.). heben, hingeben; das Wozu im Dat. — 12〉 anwenden, inʼs Werk setzen. buddhim den Verstand anwenden. — 13〉 Jmd (Acc.) mit Etwas (Instr.) versehen, theilhaftig machen, belegen mit (einer Strafe, einem Fluch). — Mit anuni an Jmd (Loc.) binden, mit Jmd verbinden, so v. a. von ihm abhängig machen. — Mit upani Med. ketten an (Loc.). — Mit vini Med., selten Act. — 1〉 lösen, abtrennen; Pass. auseinander fallen. — 2〉 abschiessen, — auf (Loc.). — 3〉 anstellen, beauftragen, stellen, an, bestimmen zu (Loc., Dat. oder ˚artham). makhye so v. a. zum Freunde erwählen. — 4〉 den Sinn richten auf. pratyekaṃ viniyuktātmā. — 5〉 Etwas anwenden, verwenden (CARAKA. 8,10), gebrauchen. — 6〉 geniessen, zu sich nehmen. — Caus. — 1〉 Jmd stellen an, anweisen zu, beauftragen mit (Loc., ˚arthāya oder ˚artham). paśutve viniyojitaḥ so v. a. zum Opferthier erkoren. — 2〉 Jmd (Loc.) Etwas (Acc.) übertragen. — 3〉 Jmd (Dat.) Etwas (Acc.) anbieten, darreichen. — 4〉 anwenden (CARAKA. 7,12), gebrauchen. — 5〉 verrichten. — Mit saṃni — 1〉 bringen —, versetzen in (Loc.). — 2〉 Jmd anweisen, beauftragen. saṃniyukta Chr. 216,5. — 3〉 ˚saṃniyukta verbunden mit. — Caus. — 1〉 bringen auf oder in, versetzen in (Loc.). — 2〉 stellen an, anweisen zu, betrauen —, beauftragen mit (Loc., ˚arthāya oder ˚artham). saṃniyojita angewiesen, angetrieben Chr. 68,15. — 3〉 zuweisen, bestimmen. — Mit nis, niryukta — 1〉 hergerichtet, hergestellt, erbaut, errichtet HARIV. 3438. 4528 (vgl. HARIV. 2,28,6). HARIV. 4530. 4655. 12538. — 2〉 am Ende eines Comp. gerichtet auf HARIV. 11785. — 3〉 von einer Composition im Metrum und Tact beschränkt S. S. S. 138. v. l. niyukta S. S. S. 121. — Mit pra Med., ausnahmsweise Act. prayukta stets mit pass. Bed. — 1〉 anschirren, anspannen, — an (Loc.). — 2〉 sich rüsten zu (Dat.) ṚV. 5,52,8. — 3〉 verbinden mit (Instr.). — 4〉 in Bewegung setzen, werfen (auch Würfel), schleudern, schwingen, abschiessen, — auf (Loc. oder Dat.). — 5〉 Worte u. s. w. richten [Page5-146-b] an, vorbringen, hersagen, aussprechen. — 6〉 auslassen, äussern, an den Tag legen (Groll, Verachtung u. s. w.), — gegen (Loc.). — 7〉 den Sinn, die Gedanken richten auf (Loc.). — 8〉 Jmd antreiben, anweisen, heissen; das Wozu im Dat. oder Loc. — 9〉 Jmd erwählen zu, mit doppeltem Acc. — 10〉 Jmd hinführen zu oder auf, bringen in (Acc.). — 11〉 hinstellen (HILLEBR. N. 11, N. 4, MĀN. ŚR. 1,1,2. 2,1. 7,3. 4,1), setzen, — an (Loc.), legen auf (Loc.); beifügen. — 12〉 anwenden, gebrauchen, in Gebrauch nehmen. Pass. im Gebrauch sein. prayuktatama am meisten gebraucht. — 13〉 anstellen, verrichten, vollziehen, ausführen, vollbringen (ĀPAST. 2,13,10); feiern (ein Opfer u. s. w.); aufführen (ein Schauspiel). prayukta n. impers. gehandelt —, verfahren gegen (Loc. oder Acc. mit prati). — 14〉 beginnen, unternehmen VAITĀN. — 15〉 bewirken, hervorbringen. — 16〉 ausleihen, borgen (auf Zinsen) HARṢAC. 147,4. — 17〉 Pass. entsprechen, am Platze sein. siddhaye so v. a. zum Ziele führen. prayukta entsprechend, am Platze seiend. — Caus. — 1〉 werfen, schleudern, abschiessen, — auf, gegen (Loc.). — 2〉 vorbringen, hersagen. — 3〉 auslassen, äussern, an den Tag legen, üben, erweisen, — gegen (Dat. oder Loc.). — 4〉 manas den Geist auf einen Punct richten. — 5〉 Jmd antreiben, anweisen, absenden, — in (Loc.). — 6〉 Jmd an ein Geschäft (Loc.) stellen. — 7〉 Jmd (Dat.) Etwas (Acc.) übertragen. — 8〉 unternehmen, beginnen. — 9〉 aufführen, darstellen. — 10〉 darstellen lassen durch (Instr.). — 11〉 anwenden, gebrauchen. vṛddhim so v. a. Zinsen nehmen, prayogam Geld auf Zinsen geben. — 12〉 zur Anwendung kommen. — 13〉 bezwecken. — Desid. anwenden, — gebrauchen wollen, so v. a. nöthig haben. — Mit atipra Med. überspringen, übertreffen TĀṆḌYA-BR. 9,3,2. — Mit anupra Med. — 1〉 hinten anfügen, anfügen nach (Abl.). — 2〉 verfolgen. — 3〉 sich anschliessen, nachfolgen. — 4〉 einholen. — Mit abhipra Med. anfassen, angreifen, bemeistern. — Mit pratipra — 1〉 Act. anfügen statt eines andern, substituiren. — 2〉 Med. abtragen (eine Schuld). v. l. prati. — Mit vipra trennen von (Instr.), so v. a. berauben. Pass. getrennt werden von (Instr.). viprayukta getrennt, — von, fernseiend —, frei von, ohne — seiend; die Ergänzung im Instr. oder im Comp. vorangehend. sarvatas entblösst von Allem. ākarairviprayuktārthāḥ so v. a. keine Reichthümer aus Minen beziehend. — Caus. trennen von (Instr.), so v. a. berauben und auch befreien von. — Mit saṃpra — 1〉 anschirren, bespannen. [Page5-146-c] Nur ˚yukta. — 2〉 Pass. verbunden werden, sich verbinden, — mit (Instr.), hinzugefügt werden, sich (äusserlich) anschliessen; sich fleischlich vermischen mit (Instr.). ˚yukta — a〉 verbunden, vermischt, verbunden —, vereinigt —, versehen mit (Instr. oder im Comp. vorangehend) HEMĀDRI 1,266,17. — b〉 in Berührung gekommen mit (Instr.). — c〉 Du. feindlich aneinander gekommen. — d〉 am Ende eines Comp. beschäftigt mit. — e〉 gebunden an, abhängig von (Loc.). — 3〉 in Thätigkeit setzen, freien Lauf gewähren in asaṃprayuñjant Nachtr. 4. — 4〉 Jmd antreiben. Nur ˚yukta (Chr. 64,20) und ˚yuktavant. — 5〉 ausführen, vortragen (einen Gesang). Nur Pass. — 6〉 Jmd mit Etwas (Instr.) verbinden, so v. a. veranlassen zu. Nur ˚yujya. — 7〉 Pass. theilhaftig werden, sich schuldig machen; mit Instr. — 8〉 saṃprayukta der seine ganze Aufmerksamkeit auf einen Gegenstand gerichtet hat. — Caus. — 1〉 ausrüsten, fertig machen. — 2〉 vereinigen, verbinden, — mit (Instr.). — 3〉 vorbringen (eine Frage). — 4〉 anwenden, gebrauchen. — Mit prati — 1〉 befestigen an (Acc.). — 2〉 abtragen (eine Schuld) MBH. 9,5,44. — Caus. auflegen (den Pfeil auf den Bogen). — Mit vi — 1〉 ablösen, trennen; Pass. getrennt werden, — von (Instr.). viyukta getrennt; Du. uneins. — 2〉 Act. Med. befreien von, bringen um (Instr., selten Abl.). Pass. befreit werden von, verlustig gehen, kommen um (Instr.); in dieser Bed. auch viyokṣyāvas und viyujya. viyukta getrennt von (Instr. oder im Comp. vorangehend), ermangelnd, frei von, los —. — 3〉 Med. verlassen, von Jmd weichen; mit Acc. KIR. 2,49. — 4〉 Med. und Pass. sich lösen, erschlaffen, nachlassen, weichen. — 5〉 viyokṣyasi MBH. 5,7962 fehlerhaft für vimokṣyasi. — Caus. — 1〉 trennen. viyojita getrennt von (Instr. oder im Comp. vorangehend). — 2〉 Jmd befreien von (Abl.). — 3〉 Jmd bringen um (Instr.). viyojita gebracht um (Instr. oder im Comp. vorangehend). — 4〉 rauben. — 5〉 subtrahiren LĪLĀV. 8,20. — Mit sam — 1〉 Act. verbinden, in Zusammenhang bringen, zusammenbringen, vereinigen. Pass. mit ratyā oder grāmyadharmatayā sich fleischlich vermischen. sáṃyukta (TS. 2,5,7,5) verbunden, zusammengefügt, unmittelbar aufeinander folgend (Consonanten). Pl. alle insgesammt. saṃyuktametatkṣaramakṣaraṃ ca so v. a. sowohl vergänglich als auch unvergänglich. Verbunden auch so v. a. verwandt. — 2〉 Act. binden, fesseln VAITĀN. — 3〉 Pass. sich verbinden (auch ehelich) —, zusammenkommen —, zusammentreffen mit (Instr.). saṃyuktā [Page5-147-a] ehelich verbunden mit (Instr.). — 4〉 Act. versehen —, ausrüsten mit, theilhaftig werden lassen; Pass. theilhaftig werden; mit Instr. saṃyukta verbunden —, versehen —, ausgestattet —, angefüllt mit (Instr. oder im Comp. vorangehend). — 5〉 Act. Du. sich verbünden. — 6〉 Act. den Geist richten auf (Loc.). — 7〉 saṃyukta — a〉 am Ende eines Comp. verbunden mit, so v. a. in Verbindung —, in Beziehung stehend zu, betreffend. surāsurasaṃyuktaṃ yuddham so v. a. der Kampf der Götter mit den Asura. — b〉 gesteckt —, versetzt in (Loc.). — Caus. — 1〉 schirren, bespannen, anspannen. — 2〉 zusammenhalten, bändigen (die Sinne). — 3〉 ausrüsten (ein Heer). — 4〉 auflegen, abschiessen (ein Geschoss). — 5〉 den Blick, den Geist richten auf (Loc.). — 6〉 befestigen auf (Loc.). — 7〉 hinzufügen zu (Loc.). — 8〉 Jmd anstellen (an ein Amt). — 9〉 Etwas (Acc.) Jmd (Gen.). übergeben, einhändigen. — 10〉 verbinden, zusammenfügen, -bringen, -führen, — mit (Instr.). — 11〉 versehen —, beschenken mit, theilhaftig machen, ausstatten, — mit (Instr.). — 12〉 inʼs Werk setzen, thun, vollbringen, veranstalten. — 13〉 Med. sich vertiefen. — Mit anusam, ˚anusaṃyukta begleitet von. — Mit abhisam, abhisaṃyukta versehen —, behaftet mit (Instr.). — Caus. verbinden —, in Verbindung bringen mit (Instr.). — Mit upasam, ˚upasaṃyukta verbunden —, versehen mit HEMĀDRI 1,641,7. — Caus. Jmd (Acc.) mit Etwas (Instr.) versehen. — Mit prati, pratisaṃyukta mit einem Andern verbunden, an etwas Anderes gebunden MBH. 12,219,43. — Mit visam, visaṃyukta getrennt von, ermangelnd, entbehrend, sich fernhaltend von, so v. a. nicht beobachtend, vernachlässigend; mit Instr.
Original text · German · verbal root
1. √yuj mit atyupa zu sehr gebrauchen CARAKA 256,19. — Mit nis, niryukta R. ed. Bomb. 3,69,39 wohl fehlerhaft für nirmukta frei gekommen von (Instr.), so v. a. mit Aufopferung von. — Mit pra V. 16〉 Med. mit Loc. der Person JĀTAKAM. 29,17. — Mit atipra V. zu sehr gebrauchen CARAKA 256,11. — Mit *visaṃpra, ˚yukta frei von (Instr.) MAHĀVY. 19,48. — Mit pratisam V. ˚pratisaṃyukta in Verbindung stehend mit, Bezug habend auf JĀTAKAM. 12. JĀTAKAM. 21. JĀTAKAM. 28. MAHĀVY. 109,65. [Nachtrag, Band 7]
Whitney Roots 1885 verbal root
Original text · English · verbal root
yuj — join
Apte 1890 adjective · verbal root · substantive masculine
Original text · English · adjective · substantive masculine
yuj a. (At the end of comp.) 1 Joined or united with, yoked, drawn by &c. 2 Furnished or filled with, possessed of. 3 Exciting, setting on. 4 Even, not odd. — m. 1 A joiner, one who unites or joins. 2 A sage, one who devotes himself to abstract meditation. 3 A pair, couple (n. also in this sense). — m. dual. 1 The sign Gemimi of the zodiac. 2 The two Aśvins.
Original text · English · verbal root
yuj I. 7 U. (yunakti, yuṃkte, yuyoja, yuyuje, ayujat, ayaukṣīt, ayukta, yokṣyati-te, yoktuṃ, yukta) 1 To join, unite, attach, connect. add; tamarthamiva bhāratyā sutayā yoktumarhasi Ku. 6. 79; see pass. below. 2 To yoke, harness, put to; bhānuḥ sakṛdyuktaturaṃga eva Ś. 5. 4; Bg. 1. 14. 3 To furnish or endow with; as in guṇayukta. 4 To use, employ, apply; praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate Bg. 17. 26; Ms. 7. 204. 5 To appoint, set (with loc.). 6 To direct, turn or fix upon (as the mind &c.). 7 To concentrate one's attention upon; manaḥ saṃyamya maccitto yukta āsīta matparaḥ Bg. 6. 14; yuṃjannevaṃ sadātmānaṃ Bg. 6. 15. 8 To put, place or fix on (with loc.). 9 To prepare, arrange, make ready, fit. 10 To give, bestow, confer; āśiṣaṃ yuyuje. 11 To adhere or cleave to. 12 To enjoin, charge. 13 To put in, insert. 14 To think or medita to upon. ([Page 0895-a]) — Pass. (yujyate) 1 To be joined or united with; ravipītajalā tapātyaye punaroghena hi yujyate nadī Ku. 4. 44; R. 8. 17. 2 To get, be possessed of; iṣṭairyujyethāṃ Mv. 7; iṣṭena yujyasva Ś. 5; R. 3. 65. 3 To be fit or right, be proper, to suit (with loc. or gen.); yā yasya yujyate bhūmikā tāṃ khalu bhāvena tathaiva sarve vargyāḥ pāṭhitāḥ Māl. 1; trailokyasyāpi prabhutvaṃ tvayi yujyate H. 1. 4 To be ready for; tatā yuddhāya yujyasva Bg. 2. 38, Bg. 2. 50. 5 To be intent on, be absorbed in, be directed towards; Ms. 3. 75, Ms. 14. 35; Ki. 7. 13. 6 To be fastened or harnessed. 7 To adhere, to be in close contact. 8 To attain to, possess, obtain. 9 To be made ready. — Caus. (yojayati-te) 1 To join, unite, bring together; paraspareṇa spṛhaṇīyaśobhaṃ na cedidaṃ dvaṃdvamayojayiṣyat R. 7. 14. 2 To present, give, bestow; R. 10. 56. 3 To appoint, employ, use; śatrubhiryojayicchatruṃ Pt. 4. 17. 4 To turn or direct towards; pāpānnivārayati yojayate hitāya Bh. 2. 72. 5 To excite, urge, instigate. 6 To perform, achieve. 7 To prepare, arrange, equip. 8 To yoke, harness. 9 To apply, fix, set, place. 10 To furnish or endow with. 11 To surround. 12 To despise, think lightly of. 13 To appoint to. — Desid. ( yuyukṣati-te) To wish to join, yoke, give &c. II. 1 P., 10 U. (yījati, yojayati-te) To unite, join, yoke &c.; see yuj above. III. 4 A. (yujyate) To concentrate the mind (identical with the pass. of yuj I). IV. 10 A. (yojayate) To censure.
Cappeller 1887 Word type unspecified · verb
Original text · German · Word type unspecified
yúj ^2. geschirrt; bespannt mit (—˚); verbunden, versehen, begabt mit (Instr. o.) —˚; m. Gefährte, Genosse.
Original text · German · verb
1. yuj, yunákti, yuṅktá, yujate u. yuñjatim ˚te jochen, schirren, in Thätigkeit, setzen, ausrüsten, bereiten, anwenden, anbringen, auflegen, befestigen, anfügen, stellen (dhuri) an die Spitze), anstellen o. anweisen zu (Loc. o. Dat.), auftragen, befehlen (Acc.), auf etw. (Loc.) richten o. lenken (Geist, Sinn etc.) = sich vertiefen); zusammenfügen, verbinden mit (Instr.), jemd. mit etw. versehen o. jemd. etw. zu teil werden lassen (Acc. der Pers. u. Instr. der Sache, auch Loc. der Pers. u. Acc. der S.). Med. teilhaft werden (Acc.). Pass. Med. sich hängen an (Loc.); sich verbinden (auch ehelich). Pass. yujyáte (Gen.) zu teil werden, passen zu, sich schicken für (Instr. o. Loc.); recht o. richtig sein. Partic. yujāná fahrend mit Instr.; yujyamāna beschäftigt mit (Loc.); yuñjāna dem es wohl geht. p. p. yuktá geschirrt, angespannt, angestellt, beschäftigt mit (Loc. o.) —˚; gesammelt, aufmerksam, [Page352-2] vertieft; geschickt, erfahren in (Loc.); bunden, vereinigt, begleitet von, versehen, begabt mit (Instr. o.) —˚; bezüglich auf, abhägig von —˚; passend, richtig, recht (n. impers.,) dass yad o. Infin.). Caus. yojayati, ˚te schirren, ausrüsten, gebrauchen, anwenden, unternehmen, behinnen; anhalten zu (Dat.), beauftragen mit (Loc.), auf etw. (Loc.) richten o. richten o. lenken u. s. w. (das Übrige wie Simpl. act.). p. p. yojita versehen mit (—˚). anu verfolgen, in jemd. dringen, jemd. fragen nach (2 Acc.). abhi sich machen an, kümmern um (Acc.); jemd. angreifen (meist Med.). Pass. angeklagt o. eingeklagt d. i. beansprucht werden; p. p. abhiyukta angegriffen, verklagt (j.); bedacht auf, bewandert in (Loc. o.) —˚), sachverständig. ā anschirren; Med. anlegen, hineinlegen in (Loc.). P. p. āyukta behaftet mit (—˚); *angeschirrt an (Loc.), *beauftragt mit (Loc. o. Gen). samā schirren, rüsten; anschicken, aufmachen; p. p. udyukta gerüstet, bereit, eifrig zu (Dat., Loc., Acc. mit) prati o. —˚). samud Caus. antreiben. upa anschirren (meist Med.), anwenden, gebrauchen; zu sich behmen, genießen. Pass. zur Anwendung kommen, am Platze, nötig, tauglich sein zu (Loc. o. Dat.) p. p. upayukta verbraucht, verzehrt; nötig, tauglich, würdig. ni (meist Med.) anbinden, befestigen an (Loc.), stellen (dhuri wie Simpl.); ver- binden mit (Dat.). anweisen, anstellen zu (Loc., Dat. o. Inf.), richten auf (Loc. o. Dat.), einsetzen als (2 Acc.). p. p. niyukta angebunden, gefesselt, gekettet an (Loc.), beauftragt, angestellt, angewiesen zu (Loc.); bestimmt, vorgeschrieben; n. adv. durchaus, notwendig. Caus. anspannen, binden, an [Page353-1] -Stellen, anhalten zu (Loc. o.) artham), einsetzen in (Loc.), als (2 Acc.); jemd. (Loc.) etw. (Acc.) übertragen; hinstellen, aiflegen, anbringen, anwenden; jemd. (Acc.) mit etw. (Instr.) versehen. saṃni, p. p. saṃniyukta amgewiesen, bevollmächtig; verbunden mit (—˚). Caus., p. p. saṃniyojita angewiesen, angetrieben. pra (meist Med.) anschirren, in Bewegung setzen, schleudern, richten, vorbringen, äußern; beginnen, unternehmen, ausführen; anwenden, gebrauchen; jemd. antreiben, anstiften, anweisen zu (Dat. o. Loc.), erwählen als (2 Acc); vollziehen, vollbringen, aufführen (d.). Pass. passend sein; p. p. prayukta angeschrifft u. s. w.; gebräuchlich, passend, recht. vipra trennen von (Instr.), berauben; p. p. viprayukta getrennt von, verlustig des (Instr. o.) —˚). saṃpra, p. p. ˚yukta verbunden, vermischt mit (Instr. o. —˚); angetrieben, gesammelt, vertieft. vi losmachen, trennen, befreien von (Instr.). Pass. getrennt, beraubt, befreit werden von (Instr.); p. p. viyukta. Caus. = vor Act; p. p. viyojita getrennt, gebracht um (Instr.). sam verbinden, vereinigen, versehen, ausrüsten mit (Instr.). Pass. sich verbinden (auch ehelich), teilhaft werden (Instr.). p. p. sáṃyukta verbunden (auch ehelich); versehen, ausgerüstet, begabt mit (Instr. o. —˚). Cuas. schirren, ausrüsten, legen (Pfeil), befestigen, richten, auf (Loc.); jemd, anstellen, etw. übergeben, auftragen; verbinden, zusammenführen; versehen, beschenken mit (Instr.); thun, vollbringen.
Burnouf 1866 adjective · verbal root · substantive masculine
Original text · French · adjective
yuj yuj a. [à la fin des compos.] uni, joint; pair.
Original text · French · verbal root
*yuj yuj. yojāmi, yoje 1; yunajmi, yuñje 7; p. yuyoja, yuyuje; f1. yoktāsmi; f2. yokṣyāmi, yokṣye; a1. ayokṣam; a2. ayujam. Ps. yujye et yujyāmi; pp. yukta. Joindre, unir, attacher à ou ensemble. Atteler: ratheṣu pṛṣatīr ayugdhvam vous avez attelé à vos chars des antilopes, Vd.; ratham yuyoja il a attelé le char. Au fig. pourvoir, munir; ātmānaṃ śreyasā yokṣye je me procurerai le bonheur. Unir par le yoga, contracter l'union divine appelée yoga: yuñjyād yogam qu'il s'unisse à Dieu par le yoga. Qqf. dételer, avec l'ab. Vd. Qqf. préparer (?) Vd. — Au ps. être joint, être attelé; être adapté; être apte, convenir, karmaṇi pour une œuvre; s'accorder avec; na vākye yujyate karman l'acte n'est pas d'accord avec le langage; être attaché à, occupé de: svādhyāye de la lecture pieuse; se préparer, être prêt; yuddhāya au combat; être uni par le mariage: sa tayā yuyuje il l'épousa; être doué, tejasā de gloire, tapasā d'austérité, dhiyā d'intelligence; pāpais être coupable; être uni à Dieu par le yoga; méditer, réfléchir à, ac. Gr. ζεύγνυμι, etc.; lat. jungo; lith. jungiu [atteler].
Original text · French · substantive masculine
yuj yuj m. [nom. yuk] un sage uni par le yoga. Celui qui joint, qui unit, etc. Au du. yujau les Aśvins. — F. mesure d'environ 1510 mètres. — N. couple, paire.
Derived words
More direct derivatives (2)
Further derivatives (5)
Occurrences in source texts (520)
DYS 97 occurrences
DYS 1–1*1: Viṣṇu and Nṛsiṃha 2 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 2–8: Seeking a Teacher 5 occurrences
Direct occurrences
-
DYS 3 Segment 6
Occurrences through derived words
DYS 9–11: Four Yogas 5 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 12–14: Mantra Yoga 4 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 20–26: Practising Laya 2 occurrences
Occurrences through derived words
30 more source pages
DYS 39–42: Practice Matters 5 occurrences
Direct occurrences
-
DYS 42 Segment 10
Occurrences through derived words
DYS 43–49: False Yogis 4 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 69–72: Avoid and Support 2 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 73–78: Kevala Kumbhaka 2 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 79–83: Power and Bhūcarasiddhi 3 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 84–86: Preserving Bindu 2 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 89–93: Stages of Development 3 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 94–97: Pratyāhāra 2 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 98–100: Siddhis 3 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 106–107: Ghaṭa and Paricaya 2 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 112–121: Five Elements 6 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 125–130: Liberation in Life 2 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 143–145: Mūlabandha 2 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 150–153*3: Vajrolī: Secret Teaching 5 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 168–179*1: Vajrolī for the Yoginī 10 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 180–183*1: Amarolī and Sahajolī 2 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 184–187: Rāja Yoga and Perfection 5 occurrences
Occurrences through derived words
DYS 188: Conclusion of the Instruction 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
DYS 188 Segment 6
DYS 189–191: Transmission 5 occurrences
Direct occurrences
-
DYS 190 Segment 3
Occurrences through derived words
GoS 9 occurrences
GoS 20–28: Setting Sarasvatī in Motion 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
GoS 27 Segment 4
GoS 50–63: Three Locks 3 occurrences
Occurrences through derived words
GoS 67–73: Examining Obstacles 2 occurrences
Occurrences through derived words
HP 132 occurrences
HP 1.1-1.3: Opening 3 occurrences
Occurrences through derived words
HP 1.4-1.10: Lineage of Siddhas 4 occurrences
Occurrences through derived words
HP 1.12-1.14: Place of Practice 3 occurrences
Occurrences through derived words
HP 1.15-1.16*2: Factors of Practice 2 occurrences
Occurrences through derived words
HP 1.17-1.32: Āsana 3 occurrences
Direct occurrences
-
HP 1.20 Segment 7
Occurrences through derived words
40 more source pages
HP 1.50–54: Siṃhāsana and Bhadrāsana 2 occurrences
Occurrences through derived words
-
HP 1.50–52 Segment 40
-
HP 1.53–54 Segment 34
HP 1.55-1.57: Transition to Kumbhaka 2 occurrences
Occurrences through derived words
HP 1.58-1.63: Mitāhāra 2 occurrences
Occurrences through derived words
HP 1.64-1.65: Practice and Rājayoga 2 occurrences
Occurrences through derived words
HP 2.1-2.6: Introduction to Prāṇāyāma 3 occurrences
Occurrences through derived words
HP 2.15-2.20: Correct Practice 9 occurrences
Direct occurrences
-
HP 2.16 Segment 3
-
HP 2.16 Segment 9
-
HP 2.18 Segment 1
-
HP 2.18 Segment 2
-
HP 2.18 Segment 5
-
HP 2.18 Segment 6
-
HP 2.18 Segment 10
-
HP 2.18 Segment 11
Occurrences through derived words
-
HP 2.16 Segment 11
HP 2.72-2.78: Kevala Kumbhaka 6 occurrences
Occurrences through derived words
HP 3.1-3.5: Foundation of Kuṇḍalinī 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
HP 3.1 Segment 11
HP 3.19-3.25: Mahābandha 4 occurrences
Direct occurrences
Occurrences through derived words
HP 3.33-3.48*1: Khecarī and Soma 5 occurrences
Occurrences through derived words
-
HP 3.34 Segment 12
-
HP 3.34*1–34*2 Segment 29
-
HP 3.40 Segment 16
-
HP 3.41 Segment 7
-
HP 3.46 Segment 33
HP 3.49-3.57: Mūlabandha 3 occurrences
Occurrences through derived words
HP 3.66-3.72: Jālandhara and the Bandhas 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
HP 3.70 Segment 13
HP 3.73-3.78: Viparīta Karaṇī 4 occurrences
Direct occurrences
Occurrences through derived words
HP 3.79-3.86*1: Vajrolī 4 occurrences
Occurrences through derived words
HP 3.87-3.93*7: Sahajolī and Amarolī 9 occurrences
Occurrences through derived words
HP 3.94-3.102*1: Śakti Cālana 4 occurrences
Occurrences through derived words
-
HP 3.96 Segment 4
-
HP 3.100 Segment 11
-
HP 3.101 Segment 5
-
HP 3.101*1 Segment 14
HP 3.103-3.107*2: Conclusion of the Mudrā Teaching 6 occurrences
Direct occurrences
-
HP 3.105 Segment 5
Occurrences through derived words
HP 4.0*1-4.0*14: Samādhi and Laya 2 occurrences
Occurrences through derived words
HP 4.9-4.11*4: Gaze and Lunar Nectar 3 occurrences
Direct occurrences
Occurrences through derived words
-
HP 4.11*1 Segment 9
HP 4.11*5-4.11*14: Khecarī in Space 3 occurrences
Occurrences through derived words
-
HP 4.11*8 Segment 3
-
HP 4.11*12 Segment 6
-
HP 4.11*12 Segment 10
HP 4.12-4.19: Path of Nāda 3 occurrences
Occurrences through derived words
HP 4.20-4.27: Four Stages of Nāda 3 occurrences
Occurrences through derived words
HP 4.27*1-4.35: Rājayoga and Haṭha 7 occurrences
Occurrences through derived words
HP 4.35*1-4.36: Signs of Samādhi 8 occurrences
Direct occurrences
Occurrences through derived words
HP 4.37-4.46: Listening to Nāda 2 occurrences
Occurrences through derived words
HP 4.47-4.55*4: Nāda Binds the Mind 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
HP 4.50 Segment 12
HP 4.67-4.77: Mind and Breath 3 occurrences
Occurrences through derived words
HTK 11 occurrences
HTK 10.6*2–9*1: Ujjāyī / Ujjāyikā and Sūryabheda 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
HTK 10.8 Segment 16
HTK 10.17*2–18: Bhrāmarī: The sound of bees 2 occurrences
Occurrences through derived words
HTK 10.18*1–19*1: Mūrcchā / Manomūrcchanā 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
HTK 10.19 Segment 22
HTK 10.19*2–21*1: Plāvanī: Supported on water 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
HTK 10.20 Segment 13
3 more source pages
HTK 10.26–29*1: Cakra, Śaṅkha, Vāmāvartta, Vartmagati and Gadā 1 occurrence
Direct occurrences
-
HTK 10.27 Segment 24
HTK 10.42–43: Meru: Three stages of breath retention 2 occurrences
Occurrences through derived words
HTK 10.44–46*1: Ekameru, Dvimeru and Trimeru 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
HTK 10.45 Segment 14
MAN 1 occurrence
PYS 17 occurrences
PYS 2.15–17: Everything Is Suffering 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
PYS 2.17 Segment 3
PYS 2.23–26: From Avidyā to Kaivalya 2 occurrences
Occurrences through derived words
PYS 2.27–29: Aṣṭāṅga as a Path to Liberation 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
PYS 2.28 Segment 1
9 more source pages
PYS 2.40–45: Perfected Niyamas 2 occurrences
Occurrences through derived words
PYS 2.52–53: Karmic Veil and Dhāraṇā 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
PYS 2.53 Segment 3
PYS 3.21–22: Invisibility and Time of Death 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
PYS 3.21 Segment 10
SiSa 214 occurrences
SiSa 1.17-1.19: Geheime Yoga-Lehre 2 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 1.20-1.31: Karma und Erkenntnis 2 occurrences
Occurrences through derived words
60 more source pages
SiSa 2.6-2.12: Mond und Sonne 2 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 2.10 Segment 7
Occurrences through derived words
-
SiSa 2.12 Segment 11
SiSa 2.13-2.20: Suṣumṇā und Citrā 2 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 2.32-2.34: Inneres Feuer 2 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 2.32 Segment 7
Occurrences through derived words
-
SiSa 2.34 Segment 12
SiSa 3.1-3.10: Herzlotus und Prāṇa 4 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 3.2 Segment 13
Occurrences through derived words
SiSa 3.17-3.20: Praxisbeginn 5 occurrences
Direct occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.21-3.31: Nāḍī-Reinigung 7 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.32-3.33: Praxis-Hindernisse 3 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.34-3.38: Förderliche Mittel 3 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.39-3.40: Kumbhaka-Kraft 4 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.41-3.48: Atemkraft und Hindernisse 6 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.51-3.54: Prāṇāyāma-Siddhis 2 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.55-3.60: Ghaṭāvasthā 4 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.61-3.67: Paricaya und Niṣpatti 6 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.68-3.80: Vāyusādhana 4 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 3.80 Segment 3
Occurrences through derived words
SiSa 3.81-3.83: Freiheit von Wiederkehr 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
SiSa 3.81 Segment 3
SiSa 3.84-3.87: Siddhāsana 3 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 3.92-3.94: Ugrāsana 2 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 3.92 Segment 5
Occurrences through derived words
-
SiSa 3.93 Segment 9
SiSa 3.95-3.97: Svastikāsana 2 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.1-4.8: Yonimudrā-Kreislauf 2 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.9-4.20: Yonimudrā-Geheimnis 6 occurrences
Direct occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.21-4.25: Zehn Mudrās 2 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.26-4.30: Mahāmudrā-Praxis 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
SiSa 4.30 Segment 12
SiSa 4.31-4.36: Mahāmudrā-Wirkung 4 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.37-4.42: Mahābandha 5 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 4.38 Segment 10
Occurrences through derived words
SiSa 4.43-4.50: Mahāvedha 3 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.60-4.63: Jālandharabandha 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
SiSa 4.63 Segment 11
SiSa 4.64-4.68: Mūlabandha 2 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.72-4.77: Uḍḍyānabandha 3 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.78-4.80: Vajrolī-Weg 5 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 4.80 Segment 6
Occurrences through derived words
SiSa 4.81-4.90: Bindu-Bewahrung 6 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.91-4.94: Vajrolī-Siddhi 5 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 4.93 Segment 5
Occurrences through derived words
SiSa 4.95-4.100: Sahajolī und Amarolī 4 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 4.105-4.111: Śakticālana 2 occurrences
Occurrences through derived words
-
SiSa 4.107 Segment 12
-
SiSa 4.110 Segment 12
SiSa 5.15-5.16: Mṛdu und Mantrayoga 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.16 Segment 10
SiSa 5.17-5.20: Madhya und Layayoga 3 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.17 Segment 4
Occurrences through derived words
SiSa 5.21-5.23: Adhimātra und Haṭhayoga 4 occurrences
Direct occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 5.24-5.28: Adhimātratama 2 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 5.38-5.47: Nāda-Laya 4 occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 5.48-5.71: Innere Meditation 16 occurrences
Direct occurrences
Occurrences through derived words
SiSa 5.82-5.89: Mūlādhāra 3 occurrences
Direct occurrences
SiSa 5.121-5.127: Viśuddha 2 occurrences
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.123 Segment 3
-
SiSa 5.124 Segment 4
SiSa 5.132-5.143: Innere Vārāṇasī 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.137 Segment 17
SiSa 5.144-5.155: Ājñā und Khecarī 5 occurrences
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.144 Segment 15
-
SiSa 5.146 Segment 4
-
SiSa 5.148 Segment 3
-
SiSa 5.154 Segment 2
-
SiSa 5.154 Segment 9
SiSa 5.156-5.181: Sahasrāra 4 occurrences
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.163 Segment 14
-
SiSa 5.174 Segment 14
-
SiSa 5.179 Segment 6
-
SiSa 5.181 Segment 6
SiSa 5.182-5.190: Sahasrāra-Mond 4 occurrences
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.183 Segment 4
-
SiSa 5.190 Segment 3
-
SiSa 5.190 Segment 17
-
SiSa 5.190 Segment 21
SiSa 5.191-5.207: Kailāsa und Mahāśūnya 7 occurrences
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.193 Segment 17
-
SiSa 5.194 Segment 12
-
SiSa 5.195 Segment 12
-
SiSa 5.196 Segment 11
-
SiSa 5.197 Segment 5
-
SiSa 5.199 Segment 11
-
SiSa 5.200 Segment 6
SiSa 5.208-5.222: Rājayoga 10 occurrences
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.208 Segment 2
-
SiSa 5.208 Segment 11
-
SiSa 5.212 Segment 6
-
SiSa 5.213 Segment 24
-
SiSa 5.215 Segment 10
-
SiSa 5.218 Segment 12
-
SiSa 5.222 Segment 4
-
SiSa 5.222 Segment 6
-
SiSa 5.222 Segment 13
-
SiSa 5.222 Segment 20
SiSa 5.223-5.233: Praxis im Leben 4 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.231 Segment 6
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.231 Segment 5
-
SiSa 5.233 Segment 5
-
SiSa 5.233 Segment 10
SiSa 5.234-5.252: Tripurā-Mantra 5 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.239 Segment 7
-
SiSa 5.241 Segment 12
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.236 Segment 13
-
SiSa 5.251 Segment 4
-
SiSa 5.251 Segment 12
SiSa 5.253-5.260: Haushalter-Abschluss 8 occurrences
Direct occurrences
-
SiSa 5.257 Segment 2
-
SiSa 5.259 Segment 10
Occurrences through derived words
-
SiSa 5.254 Segment 5
-
SiSa 5.255 Segment 9
-
SiSa 5.257 Segment 13
-
SiSa 5.258 Segment 14
-
SiSa 5.259 Segment 8
-
SiSa 5.260 Segment 11
SS 1 occurrence
SVU 31 occurrences
SVU 1.1-1.3: The Search for the Cause 3 occurrences
Direct occurrences
-
SVU 1.3 Segment 19
Occurrences through derived words
SVU 1.7-1.12: Triad and Freedom 2 occurrences
Direct occurrences
SVU 2.1-2.3: Savitṛ Gathers Mind and Senses 3 occurrences
Direct occurrences
SVU 2.4-2.5: Praise of the One 3 occurrences
Direct occurrences
SVU 2.8-2.9: Raft and Reins of Breath 2 occurrences
Direct occurrences
11 more source pages
SVU 2.11: Harbingers of the Inner Light 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
SVU 2.11 Segment 18
SVU 2.12-2.13: Signs of the Fire of Yoga 3 occurrences
Occurrences through derived words
SVU 4.1-4.5: The One in Every Form 2 occurrences
Direct occurrences
-
SVU 4.1 Segment 26
Occurrences through derived words
-
SVU 4.1 Segment 6
SVU 4.11-4.16: The Hidden Creator 2 occurrences
Direct occurrences
SVU 5.12–5.14: Knowledge and Freedom 1 occurrence
Occurrences through derived words
-
SVU 5.12 Segment 18
SVU 6.1–6.6: Lord of Cosmic Unfolding 3 occurrences
Direct occurrences
-
SVU 6.4 Segment 8
Occurrences through derived words
Continue with AYI Free
Image source: AYI archive.